'Jonge vluchteling leeft eenzaam leven'

Jonge alleenstaande vluchtelingen in Nederland zijn vaak erg eenzaam. In het begin worden ze regelmatig overgeplaatst waardoor de vrienden die ze opdoen ver weg zitten....

Uit onderzoek van Anneke Stout, jongerenwerkster in Eindhoven, blijkt dat de afhandeling van asielaanvragen het sociale isolement van alleenstaande minderjarige asielzoekers (de zogenoemde ama's) in de hand werkt. Voor haar doctoraalopleiding in Vergelijkende Europese Sociale Wetenschappen aan de Universiteit van Noord-Londensprak Stout met voogden, mentoren en leerkrachten van jonge vluchtelingen.

Daarnaast hield ze diepte-interviews met tien jongeren van 16 tot 18 jaar, vijf in Nederland en vijf in België. In Nederland krijgen alleenstaande minderjarige asielzoekers (ama's) een voogd toegewezen. Zijn de kinderen jonger dan twaalf, dan wordt er een pleeggezin voor ze gezocht. Ouderen wonen tijdelijk in een speciaal internaat of op de jongerenafdeling van een opvangcentrum.

Na enkele maanden gaan jongeren van 15 jaar en ouder naar een 'kleine wooneenheid', waar ze met vieren of vijven samenwonen, begeleid door een mentor. Zodra ze 18 zijn, eindigt elke vorm van begeleiding. In België worden ama's behandeld als volwassenen en moeten ze alles zelf uitzoeken. Sommigen, ook kinderen van 12, zitten wekenlang gevangen.

Jonge alleenstaande vluchtelingen hebben meestal veel meegemaakt. Uit eerder onderzoek is bekend dat de helft een of beide ouders is verloren of niet weet waar zijn ouders zijn. Een kwart is ook zijn andere familie kwijt en één op de vijf jongeren is gemarteld.

Het beleid is erop gericht dat de jongeren zoveel mogelijk zichzelf redden en zelf achter zaken aangaan. Stout: 'Veel vluchtelingenjongeren hebben een trauma, maar dat komt er niet uit, want de nadruk wordt gelegd op hun sterke kant. Zelf willen ze ook zo snel mogelijk alle ellende vergeten, maar dat lukt vaak niet en dat belemmert ze in hun functioneren. Ze zeggen allemaal dat ze veel moeten denken. Bijna iedereen heeft slaapproblemen.'

Alleenstaande vluchtelingen hebben gemiddeld twee of drie vrienden, minder dan Nederlandse tehuisjongeren. Stout: 'Het is nog minder als je bedenkt dat ze meestal geen familie hebben en dat die vrienden ver weg wonen, omdat de meeste vriendschappen de eerste maanden tot stand komen.

'Er wordt veel gebeld en in de vakanties logeren ze bij elkaar, maar met name jongens praten met vrienden niet over hun problemen. Ze missen iemand bij wie ze hun hart kunnen uitstorten.'

Het gevolg is dat ze weinig ondernemen. Ze voelen zich niet lekker, kennen niemand en zijn geneigd met de gordijnen dicht thuis te blijven.

Stout: 'Belgische ama's hebben geen tijd om iets te ondernemen, maar Nederlandse vluchtelingen doen ook niets. Als ik iets organiseer, moet ik veel energie steken in het enthousiasmeren. Ik moet de jongeren echt ophalen, terwijl ze vaak hard toezijn aan iets vrolijks of gezelligs om even niet aan hun situatie te denken.'

De vluchtelingen hebben nauwelijks Nederlandse vrienden, ook niet als ze op school zitten. Ze willen wel, voor de taal en de cultuur, maar hun werelden zijn te verschillend voor spontane vriendschappen.

Stout: 'Hun Nederlandse leeftijdsgenoten wonen thuis en worden verzorgd, zij moeten in het weekeinde de was doen en hebben geen geld voor de sportclub.'

Vrienden maak je volgens Stout vooral als je samen iets onderneemt. Daarom organiseert ze in Eindhoven activiteiten waaraan Nederlandse- en vluchtelingenjongeren kunnen deelnemen, zoals nu een theaterproject. Het werkt ook goed als Nederlandse jongeren 'maatje' worden van een vluchteling of als ama's worden gekoppeld aan een gastgezin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden