Jonge Vincent wordt Londense attractie

De Chinese James Wang kocht het Londense huis waarin Van Gogh een jaar woonde. Binnenkort gaat het open.

LONDEN - Wie Hackford Road 87 betreedt, het leegstaande huis in Zuid-Londen waar de jonge Vincent van Gogh heeft gewoond, voelt zich als Alice die via het konijnenhol Wonderland in glijdt. Tussen de stukken zeil op de vloer liggen kranten met berichten over de jonge koningin Elizabeth, een crime passionel en de zegeningen van zeeppoeder.


In de hoek staat een antieke gaskachel, twee jaar geleden achtergelaten door de hoogbejaarde bewoonster en het boedelbedrijf. De buren spelen Scrabble, zo leert een blik uit het raam. Door de muren, plafonds en vloeren klinken stemmen uit het verleden, begeleid door ijle muziek. De geest van Van Gogh waart rond.


De woning is tijdelijk veranderd in een kunstproject van Saskia Olde Wolbers, een Nederlandse kunstenaar (Breda, 1971) die al twintig jaar in Londen woont. Een kleine twee jaar geleden had ze gelezen dat de Chinese violist, zakenman en kunstliefhebber James Wang de woning voor omgerekend 670 duizend euro had gekocht. Op een veiling, zonder bezichtiging.


'Een schilderij van Van Gogh kan ik me niet veroorloven, maar zijn oude huis wel', verklaarde hij. Olde Wolbers zag potentie voor een project en liet kunstorganisatie Artangel contact met Wang opnemen. 'Hij reageerde heel enthousiast', zegt ze, 'en hij gaf me de sleutel. Ik mocht doen wat ik wilde.'


In samenwerking met atelier Artangel besloot ze een 25 minuten durend hoorspel te maken, niet zozeer over Van Gogh alswel over de mythologisering van de schilder. Olde Wolbers richtte zich op de jaren zeventig, toen de geschiedenis een 'Murakami'-achtige wending nam. 'Het gezin dat hier sinds 1950 woonde kreeg toen opeens te horen, van een postbode, dat de wereldberoemde schilder honderd jaar eerder, als onbekende jongeman, in hun huis had gewoond. De gemeente hing een blauwe gedenkplaat aan de buitenmuur, journalisten belden aan en de woning werd een bezienswaardigheid. De ontdekking droeg er mogelijk ook toe bij dat van de geplande sloop werd afgezien.'


Voor de Engelse pers was het aanleiding om te graven in de Londense tijd van Van Gogh, die er indertijd werkte als assistent in een galerie bij Covent Garden. Hij woonde in bij een onderwijzeres, Ursula. De 19-jarige Vincent zou zelfs verliefd zijn geworden op de dochter van Eugenie. De liefde was echter niet wederzijds. 'She was only the landlady's daughter, but she gave him the brush', stond boven een van de artikelen waarop Olde Wolbers tijdens haar onderzoek was gestuit. Die verliefdheid speelde in 2002 ook een belangrijke rol in het toneelstuk Vincent in Brixton, waarmee acteur Jochem ten Haaf als Vincent van Gogh lof oogstte op het West End.


Door middel van flashbacks duikt Olde Wolbers terug in de tijd, met de nodige artistieke vrijheid. 'De ware geschiedenis is niet meer te achterhalen en dat geeft ruimte tot speculatie, bijvoorbeeld over de gevolgen van het liefdesverdriet op Van Goghs geestestoestand.'


Tevens laat ze het spirituele leven van het laat-Victoriaanse Londen voorbij komen. 'Om zich heen zag de domineeszoon, die preekte in Londense kerken, een toenemende interesse in agnostiek, in de evolutieleer van Darwin. In Crystal Palace, hier niet ver vandaan, waren de eerste standbeelden van dinosaurussen te zien. Dat alles moet een kleine cultuurschok voor Van Gogh zijn geweest.'


De komende weken is deze woning - 'a wonderful home', in de woorden van de jonge kamerbewoner uit Zundert - voor het eerst geopend voor het publiek. De nieuwe eigenaar heeft plannen het rijtjeshuis te gebruiken als kunstcentrum voor Chinese studenten. Een referentie wellicht aan de particuliere jongensschool die zich in de tijd van Van Gogh op de begane grond bevond. Vergelijkbare associaties roept Olde Wolbers op met haar project Yes, these Eyes are the Windows. Met als uitzonderlijk toeval het stuk zeil dat lang voor de 'Van Gogh-ontdekking', in Van Goghs toenmalige kamertje was neergelegd. Het motief? Zonnebloemen.


Café Van Gogh


Van Gogh is uitgegroeid tot de toeristische attractie van Stockwell, een doodgewone woonwijk bij het bruisende Brixton. Schuin tegenover de woning ligt sinds een jaar de Van Gogh Walk, een autoluw straatje met zitbankjes. Op de grote plantenbakken staan zinnen uit Van Goghs brieven. Iets verderop bevindt zich Café Van Gogh.


Yes, these Eyes are the Windows is, op afspraak, te zien van 3 mei tot en met 22 juni. Woensdag t/m zaterdag van 2 tot 9. Zondag van 12 tot 7. Toegang 9 pond.


www.artangel.org.uk/yestheseeyes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden