Analyse piepjonge hitters

Jonge huurmoordenaars: ‘zwakbegaafd’ en op zoek naar erkenning, status en geld

De vermoedelijke dader die woensdagochtend in de Amsterdamse wijk Buitenveldert een einde maakte aan het leven van advocaat Derk Wiersum, zou volgens ooggetuigen tussen de 16 en 20 jaar oud zijn. Piepjonge hitters – de benaming voor huurmoordenaars in het crimineel milieu – zijn allang geen uitzondering meer in de Nederlandse onderwereld. 

De shishalounge in Amsterdam waar in 2016 voor de deur het hoofd van de jonge huurmoordenaar Amzieb werd gelegd. Beeld Foto ANP

Bekend zijn onder anderen Rida Bennajem, Nabil Amzieb en Mitchell Jansen; jonge twintigers die met nietsontziend geweld moordklussen uitvoerden voor de hogere bazen en dat zelf met een even gruwelijke dood moesten bekopen. Wie zijn deze jongeren die grens na grens overschrijden?

De meest gebruikte typering voor deze groep hitters is ‘zwakbegaafd’. ‘Al jong krijgen ze te maken met allerhande hulpinstanties die zeggen dat er wat mis met ze is’, zei de Leidse lector Jeugdcriminaliteit Jan Dirk de Jong vorig jaar in de Volkskrant over de grote groep geharde criminelen waaruit de huurmoordenaars worden gerekruteerd. ‘Ze krijgen een stempeltje op hun hoofd.’

IQ onder de 80

Ook advocaten die jonge verdachten van moord bijstaan, wijzen op hun beperkte verstandelijke vermogen. Voormalig jeugdstrafrechtadvocaat Marije Jeltes – inmiddels onderzoeker jeugdstrafrecht aan de Universiteit Leiden – vertelde vorig jaar aan de Amsterdamse tv-zender AT5 dat 50 tot 60 procent van haar cliënten een IQ van onder de 80 heeft. Dat zij hun heil in de criminaliteit zoeken, zou volgens Jeltes voor een deel aan hun lage cognitieve vermogens liggen.

Het geschetste profiel vindt ook houvast in een onderzoek van de gemeente Amsterdam uit 2014 naar zeshonderd jonge veelplegers van zware delicten. In dit rapport (In de nesten) wordt gesteld dat deze zogeheten Top-600 – waartoe ook enkele hitters behoorden – een gemiddeld IQ van 80 heeft. Volgens de rapporteurs liet bijna de helft van de veelplegers in deze Top-600 al voor hun 12de ontspoord gedrag zien. Ook groeiden ze niet zelden op in problematische thuissituaties met ouders die als ‘pedagogisch onmachtig’ worden omschreven. Hun jeugd werd getekend door mishandeling en verwaarlozing.

Verstoorde gewetensfunctie

In 89 procent van de gevallen leverde dat verstoorde levensbegin een groep jongeren op met een gebrek aan empathisch vermogen. Eenderde van hen zou een ernstig verstoorde gewetensfunctie hebben. Ook zouden de jongeren berekenend en manipulatief zijn en geen controle hebben over hun agressieve impulsen. 2 procent van hen is betrokken geweest bij een geweldsincident met dodelijke afloop.

Niet van alle jonge huurmoordenaars is een gedetailleerd crimineel voortraject bekend. Een van hen was Nabil Amzieb, een jonge Amsterdammer wiens afgesneden hoofd in 2016 voor de deur van een shishalounge werd gelegd. De politie kende Amzieb nauwelijks, terwijl na zijn dood bleek dat hij werd ingezet voor moordklussen door criminele bendes.

Behoefte aan erkenning

In het geval van Amzieb bleek de behoefte aan erkenning en aan dure spullen een belangrijke motivatie te zijn voor de huurmoorden. Zo verliet Amzieb op de avond dat hij vermoord werd zijn huis in kleding die voor de gemiddelde twintiger onbetaalbaar is. Die hang naar spullen met een flink prijskaartje is een al te menselijke zwakte die handig wordt uitgebuit door criminele bendes die bulken van het geld en vroeg of laat een dodelijke wederdienst verlangen. ‘Je hebt geen geld. Maar je krijg een blokje hasj, je mag mee naar de shishalounge of de seksclub. Je voelt je helemaal het mannetje. Maar geleidelijk is het: voor wat hoort wat’, aldus een hulpverlener die bekend is met deze groep jongeren.

Ook zorgelijk aan dit fenomeen is dat er volgens de politie sprake zou zijn van een ‘onuitputtelijk reservoir’ aan jongeren die voor een huurmoord geronseld kunnen worden. Dat doen ze bovendien voor steeds kleinere bedragen, vertelde voormalig korpschef van de Amsterdamse politie Pieter-Jaap Aalbersberg een jaar geleden. Iemand laten vermoorden zou tussen de 3.000 en 5.000 euro kosten.

Verder lezen

Strafrechtadvocaat Derk Wiersum (44) is woensdagochtend vlak bij zijn huis in Amsterdam doodgeschoten. Wiersum verdedigde kroongetuige Nabil B. in de liquidatiezaak rond hoofdverdachte Ridouan T. De schutter is nog voortvluchtig.

Strafrechtadvocaten, het Openbaar Ministerie en de politie reageren geschokt op de liquidatie van strafpleiter Derk Wiersum. ‘De wereld van de advocatuur is vanaf vandaag niet meer hetzelfde. Dramatisch.’

Derk Wiersum trad op als advocaat van Nabil B., kroongetuige voor justitie in het Marengo-proces tegen Ridouan T. Lees hier zijn postuum.

Wat betekent de liquidatie van Wiersum voor het proces rond kroongetuige Nabil B.? ‘Zonder advocaat is dit niet te doen’ 

Een jaar geleden was Bart Stapert nog advocaat van kroongetuige Nabil B. Eind vorig jaar sprak hij met de Volkskrant over zijn overstap naar de rechterlijke macht én over de moord op de broer van Nabil B. Die moord was een wake-upcall, zei Stapert. Lees hier het interview terug.

De liquidatie van advocaat Derk Wiersum heeft de rechtsorde diep geschokt. Niet eerder werd een raadsman gedood om zijn functie als verdediger van een kroongetuige. Advocaten, aanklagers en rechters zijn bezorgd om hun veiligheid. Iedereen vraagt zich af: wie is nog bereid een kroongetuige te verdedigen?

Liquidaties van juristen – in Italië zijn ze er goed bekend mee. Lees hier hoe de Italianen hun nek uitstaken tegen de georganiseerde misdaad

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden