analyseboris johnson

Johnson heeft alleen zijn verloofde nog als topadviseur bij aanpak corona en Brexit

Premier Boris Johnson neemt begin november een coronatest af.Beeld AFP

Na het geruchtmakende vertrek van zijn naaste medewerkers Dominic Cummings en Lee Cain is de Britse premier op zichzelf teruggeworpen, slechts vergezeld door zijn verloofde Carrie Symonds, die nu wordt gezien als topadviseur. Daar komt nog eens corona-isolatie bovenop.

Dat Boris Johnson kort na de stormachtigste week uit zijn premierschap zondag het bericht ontving dat hij na een ontmoeting met een door corona besmet Kamerlid in quarantaine moest, was treffend. Hoewel dinsdag het bericht kwam dat zijn coronatest negatief is uitgevallen, besloot Johnson de coronaregels strikt te volgen door de isolatie toch uit te zitten. Vanaf een afstand moet hij voor leiding zorgen tijdens twee cruciale weken. Komende dagen wordt bekend of er wel of geen Brexit-deal komt en of hij de controversiële lockdown die op 2 december afloopt, gaat verlengen. Het liefst wil hij zo snel mogelijk af van Brexit en covid.

Johnson moet een team om zich heen vergaren waarmee hij een doorstart kan maken na een ellendige periode, een tijd ook waarin Downing Street het toneel was van spanningen en scheldpartijen. Zijn grillige topadviseur en Brexit-goeroe Cummings maakte met iedereen ruzie, en uiteindelijk ook met de baas zelf. Dat hij diens verloofde in tekstberichten ‘Princess Nut Nuts’ had genoemd, was voor Johnson de reden hem meteen weg te sturen.

Modernisering 

Terwijl Johnson de controle heeft overgenomen, komt bij zijn partij weer een stammenstrijd op gang die door Brexit tijdelijk was gestopt. Het Brexit-referendum viel midden in een moderniseringsproject waarmee David Cameron was begonnen. Johnsons oude studiegenoot regeerde als een sociaal-liberale Conservatief die aandacht vroeg voor klimaat, die het homohuwelijk legaliseerde en niet terugdeinsde voor overheidsbetutteling.

Het is het soort conservatisme waar Symonds en haar invloedrijke vrienden zich bij thuis zouden voelen. Wat hen betreft wordt klimaat het grote onderwerp, met daarbij een sleutelrol voor Zac Goldsmith, de groene Conservatief die door Johnson in het Hogerhuis was gezet als Lord Goldsmith. Bij de grootstedelijke ‘Camerons’ is er affiniteit met bewegingen als #Me Too en Black Lives Matter.

‘De woke-agenda is onpatriottisch en onbarmhartig’, waarschuwde John Hayes, voorzitter van de Gezond Verstand-groep binnen de fractie, ‘het bestrijden daarvan bepaalt ons succes.’ Cricketlegende Botham, die dankzij Johnson als Baron Botham in het Hogerhuis zit, wierp zich inThe Daily Telegraph op als de beschermheer van boeren en jagers die onder vuur liggen van stedelingen voor wie het platteland een groot recreatiegebied is.

Plattelandsconservatieven

In The Conservatieve Woman ging partijlid Ann Bradshaw tekeer tegen ‘een Cameron-achtig Remainer-Conservatisme van sociaal-liberalen die graag tonen dat ze deugen’.  Naast de sociaal-liberale Conservatieven uit de hoofdstad en de traditioneel ingestelde plattelandsconservatieven zijn er nu ook de achtergebleven kiezers uit Midden- en Noord-Engeland die vanwege Brexit hun stem aan Johnson hebben geleend. 

De Conservatieve Partij is altijd een brede kerk geweest, en is onder Johnson’s leiderschap breder dan ooit – alsof de VVD, CDA, D66, CU en SP in één partij zijn gestopt. Het is aan Johnson om deze coalitie in stand te houden – de rol van verzoener wist hij in de jaren voor Brexit goed te vervullen. Een voorname rol is weggelegd voor de aanstaand perschef Allegra Stratton, een oud-journalist en Brexiteer die goed ligt bij de verschillende kampen.

Commentator Sarah Sands voorspelde dat er na de grote oorlogen – Brexit en covid – een tijd van rust en staatsmanschap zal komen, net zoals dat pleegde te gebeuren in de klassieke oudheid waar Johnson zo van houdt. Vast staat dat de machocultuur op Downing Street voorbij is, zeker nu vrouwen meer te zeggen krijgen. Typerend was de boodschap die Cummings via een Daily Mail-verslaggever gaf aan zijn nemesis, Symonds: ‘I wish her well.’ Onder Brexiteers betekent dat zoveel als: krijg de klere.

VIJF VRAGEN over het VERTREK van DOMINIC CUMMINGS

Dominic Cummings, het brein achter de Brexit-campagne, is vrijdag per direct opgestapt als strateeg van de Britse premier Johnson. Cummings was voorstander van een Brexit zonder handelsakkoord. Wat zijn de gevolgen van zijn vertrek? Vijf vragen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden