Nieuws Brexit

Johnson daagt furieus parlement uit hem ten val te brengen

De Britse premier Boris Johnson verscheen woensdag voor een furieus Lagerhuis, dat hij eerder met reces had gestuurd. Op de toch al merkwaardige dag daagde hij de oppositie uit een motie van wantrouwen tegen hem in te dienen. 

Boris Johnson arriveert op 10 Downing Street, waar hij een woedend parlement zal aantreffen. Beeld REUTERS

‘Je hoort in de gevangenis’, schreeuwden Labour-politici, nadat Johnson woensdagavond zijn opwachting maakte in het Lagerhuis. Maar een dag na de uitbrander van het hooggerechtshof over de onwettige prorogatie, piekerde Johnson niet over aftreden. Zelfs excuses aan de koningin, het parlement en het land als geheel kon er niet vanaf. In plaats daarvan vocht de belegerde premier terug. Labour zoveel mogelijk provoceren om een motie van wantrouwen en verkiezingen uit te lokken, dat was zijn tactiek.

Provoceren is in ieder geval gelukt. Johnsons opmerking over de in 2016 gedode politicus Jo Cox kon rekenen op furieuze reacties uit Lagerhuis. De Britse premier stelde dat de beste manier om Cox te eren het doorvoeren van Brexit zou zijn. Hij zei dit in een reactie op een emotionele vraag van haar opvolger, die zich zorgen maakt over de veiligheid van Kamerleden in het steeds heftiger wordende Brexitdebat. 

De giftige stemming tijdens het eerste debat na de opgeheven schorsing was een voorlopig dieptepunt. Nog nooit was de woede in de Britse volksvertegenwoordiging zo groot. Kamerleden schreeuwden, vloekten en huilden. Johnson leek te genieten van de chaotische taferelen. De Conservatief Nicholas Soames, door Johnson uit de fractie gezet, riep Johnson tevergeefs op om de stemming te kalmeren. ‘Ik ben bang dat het land een verkiezing tegemoet gaat waarbij parlement en rechters tegen de bevolking worden opgezet’, treurde hij. 

Tegen het verkeer in

De toon voor de ‘terugkeerdag’ van het Lagerhuis was eerder al gezet. Toegejuicht door remainers bij het parlement liepen afgevaardigden in de loop van de ochtend naar het Paleis van Westminster dat door premier Johnson twee weken geleden was ‘gesloten’. ‘Stop Brexit’ kregen ze te horen van demonstranten. Anderen hielden borden in de vochtige lucht met teksten als ‘General Election Now’ en ‘We voted Brexit’. Eerder in de ochtend was Johnson gearriveerd bij zijn ambtswoning. In stijl: de stoet met zijn Jaguar reed tegen het verkeer in.

De geïmproviseerde zittingsagenda was een bewaarexemplaar: ‘11.30 Prayers’ stond er, gevolgd door ‘Urgent questions and ministerial statements (if any)’. De Schotse nationalist Joanna Cherry, de politicus achter de succesvolle rechtszaak tegen de schorsing, had Cox naar het Lagerhuis geroepen om een verklaring af te leggen over juridische advies dat hij aan Johnson had gegeven, een advies waar het Supreme Court een dag eerder gehakt van had gemaakt.

De voormalige topadvocaat zag het als een uitgelezen kans om het parlement de les te lezen, compleet met een knipoog naar The Dead Parrot-sketch uit Monty Python’s Flying Circus. ‘Dit parlement is een schande’, bulderde hij met zijn baritonstem, eraan toevoegend dat het de wil van 17,4 miljoen Brexitstemmers negeert. ‘Maar de tijd komt, de tijd komt, meneer de voorzitter, dat zelfs deze kalkoenen niet meer in staat zijn om Kerstmis tegen te houden.’

Gedag zeggen

Het leidde tot nog meer furieuze reacties. Labour-veteraan Barry Sheerman kookte van woede. ‘Voor een man als hij, voor een partij als deze, met zo’n leider’, schreeuwde de socialist, ‘om die te horen praten over moraal en moraliteit is een schande.’ De gemoederen kalmeerden toen de Transportminister vragen ging beantwoorden over het faillissement van reisorganisatie Thomas Cook, en dan met name over de miljoenen aan bonussen die de topbestuurders hebben geïnd.

Vervolgens was ‘minister voor No Deal’ Michael Gove, die Boris Johnson eerder op de dag had vergeleken met de succesvolle voetbaltrainer Pep Guardiola, aan de beurt om tientallen vragen te beantwoorden over de voorbereiding voor de hardste van alle Brexitopties. De goedgebekte bewindsman wist lastige vragen knap te omzeilen, meestal met een goede grap of een persoonlijke tegenaanval.

Eerder op de dag had de Leader of the House Jacob Rees-Mogg commotie veroorzaakt met de bewering dat de leden van de Supreme Court ‘een constitutionele coup’ hebben gepleegd. Snel kwam regeringsjurist Robert Buckland met een verklaring waarin hij de bevolking ervan verzekerde dat de regering de rechters volop respecteert. Buckland herhaalde de belofte van de premier dat de Britten de EU op 31 oktober gedag gaan zeggen, zonder de wet te overtreden.

Johnson beloofde oppositieleider Jeremy Corbyn dat ‘de dag des oordeels’ nabij is. Hij blijft mikken op nieuwe verkiezingen en zal donderdag mogelijk voor de derde keer een motie indienen. De kans is klein dat tweederde van de parlementsleden er nu wel mee instemmen. Labour staat slecht in de peilingen. Het doel is vooral om de oppositie af te schilderen als een stel lafaards, iets waarmee Cox al een begin maakte. ‘Lagerhuisleden kunnen elk moment voor een motie van wantrouwen stemmen,’ klonk het, ‘maar ze zijn te laf. Ze kunnen stemmen voor een motie om verkiezingen te houden, maar ze zijn te laf.’

Johnson en de Brexit

Johnson wacht furieus onthaal
Het Britse Lagerhuis is weer begonnen met werken. Een motie van wantrouwen lijkt onwaarschijnlijk, bang als zijn tegenstanders zijn voor een No Deal-Brexit.

Parlementariërs demonstratief aan het werk
Eerder had een Schots gerechtshof al geoordeeld dat het parlement ten onrechte was ontbonden door de regering-Johnson. Parlementsleden meldden zich vervolgens demonstratief bij het verlaten Lagerhuis om daar gewoon aan het werk te gaan.

Chaos is compleet
De chaos is compleet in de Britse politiek. Hoe staan de verschillende spelers er nu voor?

Ultimatum
De Franse president Emmanuel Macron en de Finse premier Annti Rinne hebben de Britse regering vorige week te verstaan gegeven dat premier Boris Johnson voor het eind van deze maand met gedetailleerde plannen moet komen voor een nieuw Brexit-akkoord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden