John Redwood brengt Major in problemen

Het slechtst mogelijke scenario voor John Major is werkelijkheid geworden: een minister uit zijn eigen kabinet werpt zich al in de eerste ronde in de strijd om het Conservatieve leiderschap....

HENK STRABBING

Van onze correspondent

Henk Strabbing

LONDEN

Enkele uren later stelde hij zich op een persconferentie formeel kandidaat. Niet als stalking horse waarachter de echte jager zich verbergt, maar 'om te winnen en wel in de eerste ronde'.

Direct naast Redwood zat Norman Lamont, de ex-minister van Financiën van wie de afgelopen dagen werd gedacht dat hij zich kandidaat zou stellen. Maar Lamont zei met het grootste genoegen 'als gewoon parlementslid' opzij te zijn gegaan voor een minister.

Het is zeer waarschijnlijk dat Lamont Redwoods campagne nu zal gaan leiden. Hij kan dat geducht, want deed het ook met groot succes voor John Major in 1990, toen de net niet geslaagde aanval van Michael Heseltine op Margaret Thatcher een tweede ronde noodzakelijk maakte.

Onmiddellijk na Redwoods aankondiging reisde John Major in gezelschap van minister van Buitenlandse Zaken Douglas Hurd naar de Eurotop in Cannes; twee demissionaire bewindslieden die daarom op die conferentie nauwelijks serieuze zaken zullen kunnen doen.

Wie zich de gebeurtenissen van november 1990 herinnerde, moest meteen denken aan de eerste ronde waarin Thatcher onherstelbaar beschadigd raakte; ook zij was in Frankrijk toen het erom spande.

Redwood zal vandaag zijn programma bekend maken. Ook dat is duidelijk een al op voorhand geslaagde poging van zijn campagneteam om publiciteit af te snoepen van Major, die immers dan nog in Cannes is. Majors 'stafchef' Lord Cranborne maakte een nogal slappe indruk door gisteren als een beroerd orerende standwerker de lof van de premier te zingen.

Volgens Majors campagneteam is de premier nog steeds 'overtuigd van een klinkende overwinning', maar uit andere Tory-kringen klinken teksten door die variëren van 'verschrikkelijk moeilijk' tot 'fataal'. 'He's had it, zei zelfs een staatssecretaris die bijna smeekte om zijn naam onvermeld te laten.

Het is intussen ook duidelijk geworden waarom Major nog maar enkele dagen geleden kon zeggen dat hij overtuigd was van de steun van al zijn ministers. Hij had ze namelijk allemaal persoonlijk ingelicht, behalve juist Redwood, die Majors aftreden had moeten horen van minister van Binnenlandse Zaken Michael Howard.

Het is vooralsnog niet duidelijk of dit persoonlijke affront Redwood tot zijn opzienbarend stap heeft gebracht. Michael Howard roept nu van de daken dat Redwood tegen hem 'wel drie keer' heeft verzekerd dat hij Major wilde steunen. Dat is hetzelfde als: verraad.

Andere ministers zijn door de stap van Redwood in een lastig parket gebracht. Ze hebben immers openlijk hun steun betuigd aan Major en kunnen daar in deze eerste ronde moeilijk onderuit. Michael Heseltine reageerde op Redwoods stap met: 'Het is spijtig. John Major verdient een betere behandeling van zijn collega's.' Een andere kanshebber, Michael Portillo, minister van Werkgelegenheid, zei toen hem naar zijn plannen voor de tweede ronde werd gevraagd: 'Er komt geen tweede ronde. Major wint natuurlijk.'

Met name voor Portillo is de huidige situatie zeer lastig. Hij staat voor dezelfde rechtse, anti-Europese en thatcheristische politiek als Redwood, maar een groot aantal afgevaardigden dat hem graag premier zou zien worden, lijkt nu ineens zeer gecharmeerd van de moed die Redwood heeft getoond door meteen al voor zijn plannen uit te komen. Portillo en Redwood waren in het kabinet bepaald geen vrienden.

De rechtervleugel van de Conservatieve fractie heeft door dit Redwood-Portillo-fenomeen een extra probleem. Wie van Major af wil, zal ofwel voor Redwood moeten stemmen, dan wel zijn stem in de eerste ronde onthouden. Honderd onthoudingen zouden, zegt men, voor Major het breekpunt zijn. Dat zou een te grote uiting van wantrouwen zijn. Hij zou zich dan voor de tweede ronde moeten terugtrekken.

Maar het is ook goed mogelijk dat het effect van Redwoods vroege en onmiskenaar dappere kandidatuur het effect krijgt van de befaamde band wagon: steeds meer mensen trekken achter de muziek aan. Op diezelfde manier won Thatcher in 1975 ook in de eerste ronde van de toen fungerende partijleider Heath.

De mogelijkheid bestaat ook dat in een tweede ronde de stemmen tussen Redwood en Portillo, die immers vanuit de dezelfde hoek komen, zodanig opgedeeld raken dat Heseltine daar moeiteloos met een flinke meerderheid tussendoor wandelt. Daarom zijn al schampere opmerkingen te horen als: 'Stem Redwood, krijg Heseltine'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden