John de Overrompelaar

Dr. John The Nighttripper ventte eind jaren zestig de psychedelische New Orleans-sound uit. Als 71-jarige speelt hij vanavond in Paradiso. Met dampende funk.

Dan Auerbach, in het dagelijks leven zanger/gitarist in het rockduo The Black Keys, was al jaren fan van Mac Rebennack alias Dr. John. Vooral de platen die de inmiddels 71- jarige muzikant uit New Orleans in de jaren zestig en zeventig uitbracht als Dr. John The Nighttripper waren favoriet. Platen als Gris-Gris (1968), Babylon (1969) en In The Right Place (1973) waarop Rebennack de voo-doocultuur, Creoolse zang en rhythm & blues, zoals die in New Orleans floreerde, op unieke wijze had doen samensmelten tot rijke, psychedelische rock- en funkmuziek.


'Dr. John' Rebennack maakte die platen vroeg in zijn loopbaan, een carrière die al begon in zijn kinderjaren. Jaren waarin hij verslingerd raakte aan de muziek van zijn stad, maar waarin hij ook al snel gevoelig bleek voor een andere verslaving. Hij ontwikkelde een heroïneverslaving waar hij tot 1990, 50 jaar oud, af en aan mee te kampen had. Zijn beste werk, zo bekende hij in 1998 in een interview in deze krant, maakte hij onder invloed van smack. Eenmaal clean voelde hij er steeds minder voor zijn alter ego The Nighttripper nog van stal te halen. Muziek maken bleef zijn belangrijkste bezigheid, en op veel van zijn platen zou hij de rijke muziekhistorie van New Orleans laten doorklinken, maar de gekte was weg.


De wens van Black Key Auerbach was dan ook om de ongrijpbare sfeer van het werk van Rebennack als Dr. John weer terug te halen. En de oude Rebennack toonde zich zowaar enthousiast toen Auerbach, die hij al eens eerder had ontmoet en met wie er al een zekere klik was, hem vorig jaar zijn plannen ontvouwde.


Dat plan was gestoeld op achteraf gezien twee geniale invallen: Rebennack moest weg van zijn vertrouwde piano en hij moest samenwerken met een stel door Auerbach geselecteerde (jonge) muzikanten. Auerbach wilde hem, anders gezegd, weghalen uit zijn comfortzone.


Het resultaat, de dit voorjaar verschenen plaat Locked Down, geldt inmiddels als een van de betere popplaten van 2012 en wordt in de internationale pers beschouwd als een hoogtepunt in het oeuvre van Dr. John. Hij lijkt er ook een nieuw publiek mee te hebben aangeboord, want zijn concert in Paradiso vanavond was zo snel uitverkocht dat er een tweede werd aangekondigd, om middernacht, ook in Paradiso.


Het is echter maar de vraag of dit nieuwe werk vanavond veel aan bod zal komen en vooral hoe, want de rockband van Locked Down, waarin Auerbach zelf op gitaar zo'n prominente rol speelt, komt niet mee. Dr. John speelt met zijn band The Lower 911 waarmee hij in 2010 het album Tribal uitbracht.


Een mooie plaat, waarop Dr. John voor het eerst sinds jaren al een beetje terugverwees naar zijn met voodoomystiek doordrenkte oude werk. Maar zoals meer recente Dr. John-albums klonk ook Tribal wat vlak en gezapig. Het spelplezier en de kunde van Rebennack en zijn band straalt van de nummers af, maar er ontbreekt ook een zekere urgentie. Dat geldt grosso modo voor zijn hele oeuvre van de laatste kwarteeuw. Of hij nu een ode bracht aan de muziek van Duke Ellington (Duke Elegant, 1999) of anderszins verwees naar de muziek waarmee hij opgroeide (In A Sentimental Mood, (1989), Going Back To New Orleans, (1992) ), altijd overheerste het vakmanschap en was de muzikaliteit bewonderenswaardig. Alleen ontbrak het de muziek van Dr. John aan een angel.


Zet Dr. John achter zijn piano en er komt wel iets aardigs uit, maar dat was voor Auerbach niet genoeg. Iemand die zulke krankzinnige, nog altijd fris klinkende platen wist te maken, die moest tot meer in staat zijn dan wat gezapige jazz en R&B.


Black Key Auerbach zette Dr. John Rebennack achter een rammelend Farfisa-orgeltje, liet hem Ethiopische jazzplaatjes uit de jaren zestig horen en inspireerde hem vervolgens tot zijn meest overrompelende plaat in veertig jaar. Locked Down staat vol met opzwepende rock 'n roll, gelardeerd met dampende funk en zweterige blues en soul. De muziek is net zo ongrijpbaar als Rebennacks vroege werk, zonder dat er ook maar een moment geprobeerd is de sound ervan te repliceren. Het is de verdienste van Auerbach dat hij Rebennack heeft weten te overtuigen de zaken eens heel anders aan te pakken, en het is de verdienste van Rebennack dat hij zijn spel zo knap heeft weten te transformeren van behaaglijk tot smerig en opruiend.


Dr. John geeft met zijn band The Lower 911 vanavond twee concerten in Paradiso, Amsterdam. Voor het nachtconcert (aanvang 24.00 uur) zijn nog kaarten verkrijgbaar.

MOOISTE VIJF


De catalogus van Dr. John omvat inmiddels enkele tientallen platen en cd's. De beste introductie is een twee jaar geleden verschenen verzameldoosje met de vijf mooiste platen die Dr. John maakte voor het Atlantic-label. Gris-Gris, zijn debuut uit 1968, Babylon (1969), The Sun, Moon & Herbs (1971), Gumbo (1972) en het met The Meters en Allen Toussaint opgenomen In The Right Place (1973) zijn zonder twijfel de beste vijf albums die Dr. John uitbracht, en kosten bij elkaar nog geen twintig euro.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden