Johannes Vermeer-overzicht ontraadselt Sfinx van Delft

De National Gallery of Art in Washington en het Haagse Mauritshuis organiseren respectievelijk eind 1995 en in de lente van 1996 het eerste overzicht van het werk van de Delftse schilder Johannes Vermeer....

Van onze verslaggever

Paul Depondt

DEN HAAG

Zo'n kleinere presentatie past in het beleid van het Mauritshuis. Eerder maakte het museum een Jan Steen-retrospectief en momenteel is er een overzicht van Paulus Potter te zien. In het in 1642 gepubliceerde Lof der Schilder-Konst schreef Philips Angel dat geen schilderijen 'verseeckert sijn van altijt te duyren'. Volgens het Mauritshuis echter kan men van de Vermeers, door conservering en restauratie, nog vele honderden jaren genieten. Veel van zijn doeken zijn of worden voor dit overzicht gerestaureerd.

Meer dan drie jaar voorbereidingen zijn aan het project voorafgegaan. Washington bezit vier schilderijen van Vermeer, onder meer het onlangs gerestaureerde Vrouw met een weegschaal, en het Mauritshuis brengt drie Vermeers in. Gezamenlijk produceren de musea de catalogus en een filmdocumentaire van een uur over deze meester uit de Hollandse Gouden Eeuw.

Tijdens het Vermeer-overzicht organiseren het Haagse Historisch Museum en het Museum Meermanno Westreenianum exposities over de zeventiende eeuw. Zijn geboortestad Delft werkt aan Gezichten van Delft, een tentoonstelling in Het Prinsenhof met werk van tijdgenoten van Vermeer. Twaalf Europese kunstenaars tonen in Vision of Vermeer hun visie op de schilder.

Johannes Vermeer (1632-1675) is vooral bekend om zijn interieurs, maar Meisje met de parel en het Gezicht op Delft zijn misschien wel zijn meest gewaardeerde doeken. Ze zijn onlangs gerestaureerd. Het Meisje met de parel is een zogenaamde tronie, dat wil zeggen dat Vermeer geen portret heeft gemaakt maar een geïdealiseerd gezicht.

Het internationale onderzoek naar zijn schilderijen en zijn werkwijze, ter gelegenheid van de Vermeer-expositie, brengt ook vele nieuwe 'historische' gegevens aan het licht. Zo werkte Vermeer veel sneller dan tot nu is aangenomen. Sommige kleurlagen bracht hij in één keer aan. Op detailfoto's zie je tussen de verfklonters zelfs haartjes van zijn penselen. Het onderzoek leidde ook tot nieuwe hypothesen. Werkte hij bijvoorbeeld met een camera obscura en had hij belangstelling voor optische verschijnselen? Toch geeft de sfinx van Delft niet al zijn geheimen prijs. 'Vermeer zal voor ons altijd een kolibrie onder de mussen blijven', schreef Vitale Bloch in zijn Vermeer-studie.

In de catalogus wordt uitvoerig aandacht besteed aan Vermeers artistieke bronnen en de stilistische en iconografische relatie tussen zijn schilderijen en werk van zijn tijdgenoten. Nieuwe biografische gegevens en de meest recente materiaal-technische gegevens worden verwerkt. Een analyse van de herkomstgeschiedenis zal inzicht bieden in de geschiedenis van de waardering van zijn schilderijen.

Momenteel onderhandelen de beide musea nog over een aantal bruiklenen. Sommige musea kunnen geen bruiklenen toestaan. Op de eerste Vermeer-expositie, die in 1935 in Rotterdam en Amsterdam werd gehouden, waren van de vijftien tentoongestelde werken er zes verkeerdelijk aan de meester toegeschreven. Een ander schilderij van Vermeer, het gestolen doek uit Boston, is nog steeds spoorloos.

Van 12 november 1995 tot 11 februari is de tentoonstelling te zien in Washington; van 1 maart tot en met 2 juni 1996 in Den Haag. Het Mauritshuis verwacht tenminste een kwart miljoen bezoekers. De kaarten zullen vooraf bij alle VVV-kantoren worden verkocht. Daarnaast zullen in de meeste Europese landen kaarten in de voorverkoop verkrijgbaar zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden