Johanna's schaduwkant

Hoe bevalt het daar in Johannesburg? De vraag wordt doorgaans gesteld met een bezorgde ondertoon: Johannesburg is eng, is de notie van de buitenwereld....

Hans Moleman

Ik woon er nu bijna een jaar, en het bevalt nog steeds goed.

Het is opvallend hoe snel je kunt wennen aan een tamelijk gewelddadige omgeving. Want dat Johannesburg gevaarlijke kantjes heeft, valt helaas niet te ontkennen.

Je kunt nog zo gecharmeerd raken van de mooie kant van de stad - de bedrijvigheid van de mengelmoes van mensen die er woont, de jazz bij Kippie's, de fraaie oude gebouwen die hier en daar nog te vinden zijn, het terrasje van de oude Italiaan op Mellestreet, de machtige skyline - als je even boodschappen bent doen bij het winkelcentrum om de hoek, en je stuit op het parkeerterrein op een tussen de auto's weggedoken man in een kogelwerend vest, pistoolmitrailleur in de aanslag, dan sta je meteen weer midden in de schaduwzijde.

Die man is een van de bewakers van de geldtransportwagen die de opbrengst van een supermarkt in veiligheid komt brengen, of de geldautomaat van de bank komt vullen. Omdat dit geliefde doelen zijn voor tot de tanden bewapende overvallers, is er een soort wapenwedloop gaande tussen de geldtransportfirma's, banken en winkelcentra enerzijds en het geteisem anderzijds.

Menig winkelcentrum heeft inmiddels zijn schietklare bewakers. Zelfs onze eenvoudige Portugese kruidenier om de hoek heeft een jongen buiten staan, onder wiens lange jas een hagelgeweer schuilgaat. Hij liet me laatst de patronen zien: ze zitten vol grote, scherpe korrels. 'Werkt veel beter dan gewone 9 mm-kogels. Die maken een klein gat, en de rover kan nog vluchten. Met deze hagel gaat-ie helemaal plat.'

Met enige regelmaat vinden er bloedige shoot-outs plaats.

Zo werd hier in de buurt een paar weken geleden de Spar overvallen. Vijf mannen overweldigden tegen sluitingstijd de bewaker, dwongen de klanten op de grond te gaan liggen en haalden de kassa's leeg. Ze hadden echter de pech buiten tegen een gewapende burger aan te lopen, die er een doodschoot. De rest ging er in twee auto's vandoor.

Zo is er praktisch iedere week wel wat. De eigenaar van mijn gereedschapswinkel stond laatst opeens met twee paars opgezwollen oogkassen achter de toonbank. Zes man waren z'n winkeltje binnen gestormd, om de tweehonderd gulden in de kassa te bemachtigen. Hij had geluk: ze schoten hem niet dood. Hij werd - op de grond liggend - slechts bont en blauw geslagen met de kolf van een pistool.

De eigenaar van de Sintra bakkerij verderop in dezelfde straat had geen geluk. America da Silva werd vorige maand door vier man overvallen en zonder pardon doodgeschoten.

Volgens de politie is het geen toeval dat de zware misdaad steeds kleinere doelen uitkiest. Door de wapenwedloop bij geldtransporten, banken en winkelcentra verleggen bendes hun werkterrein naar minder riskante objecten.

Vorige week was zelfs een medische kliniek al het slachtoffer. Acht overvallers drongen midden in de nacht het Linksfield Park-ziekenhuis binnen. In een kussensloop verzamelden ze de portemonees en mobiele telefoons van personeel en bezoekers. Onder hen was de familie van een man die eerder ernstig gewond was binnen gebracht, nadat criminelen een mislukte poging hadden gedaan zijn auto te kapen. Het ziekenhuis had meer geluk: er werd niet geschoten. De rovers sloegen alleen een verpleegkundige neer omdat haar pieper afging.

Als je het op een bewolkte dag allemaal eens achter elkaar zet, kan standplaats Johannesburg kortom een tamelijk deprimerende stad worden. Ons huishouden heeft overigens nog nergens last van gehad. Nou ja, niet helemaal waar. Fanie, onze klusjesman, z'n fiets werd gestolen bij het buurtcafé. Afkloppen dat het bij dit soort oer-Hollandse kleinigheden blijft. Had-ie 'm ook maar op slot moeten zetten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden