Nieuwsbreak

Johan Fretz: 'Rutte heeft de eenzaamste baan die er is'

Kerst hangt in de lucht, storm raast over het land en de premier heeft opgebiecht soms eenzaam te zijn. Wat vindt cabaretier en schrijver Johan Fretz van het nieuws van vandaag?

Johan Fretz Beeld Jonas Sacks

Klaar voor de kerst?
'Ik heb me gisteren met mijn vriendin door de hel van de Kalverstraat gesleept voor de kerstinkopen. Ik ben als het ware een beetje gestorven, het is eigenlijk ook een soort storm waar je je doorheen ploetert. Elk jaar vraag ik me weer af waarom ik het op het laatste moment laat aankomen. Maar we zijn geslaagd met de kerstinkopen.'

Over de storm gesproken, staat uw huis nog?
'Ja, ik zit veilig binnen op drie hoog en ook op straat ziet de situatie er redelijk vredig uit. Zolang je er niet mee wordt geconfronteerd, vind ik stormen eigenlijk ook wel erg vet. Dat raast door het land, zonder dat je er iets aan kunt doen. Wel bizar dat er toch veel ongelukken gebeuren ondanks alle waarschuwingen die vooraf worden gegeven. Misschien ben ik ook wel heel braaf, als ik al naar buiten zou gaan, zou ik in elk geval vermijden onder een boom te gaan staan.'

Storm bij IJmuiden. Beeld ANP

Heeft u al gehoord wat premier Rutte vanochtend in De Telegraaf zei? Hij voelt zich soms eenzaam, hij heeft immers niemand boven hem naar wie hij kan kijken als er beslissingen moeten worden genomen.
'Zijn baan is misschien wel de eenzaamste baan die er is. Al heeft hij nog zoveel mensen om hem heen, hij wordt er uiteindelijk op afgerekend. Ik vind het bewonderenswaardig dat hij zich als mens kwetsbaar opstelt. Dat waardeer ik in leiders, maar mijn beeld verandert er niet door, want ik wist al dat Rutte die openhartigheid kan hebben. Maar zo'n persoonlijke opmerking in een kerstinterview met De Telegraaf vind ik niet genoeg, ik zou dat persoonlijke ook graag terugzien in zijn leiderschap.'

U verwacht visie?
'Bij Rutte heb ik nog steeds zo'n idee van: wanneer gaat het nou beginnen? Hij blijft een soort CEO die een bedrijf leidt samen met CEO Samsom, zonder dat ze tot een gezamenlijke conclusie komen. Ik verwacht van iemand als Rutte, die zo goed kan communiceren, dat die gemeenschappelijke doelen en een gezamenlijk verhaal formuleert. Zoiets van: het is nu misschien klote, maar dit is waar we naartoe gaan en daar doen we het voor. Volgens mij is er behoefte aan zo'n verhaal, maar dan heb je wel een soort van vuur nodig.'

Desondanks staat zijn kabinet nog na een bewogen jaar. Goede zaak?
'Ik vind het nog te vroeg voor een oordeel. Het is een hondenbaan en het is ook echt een rottijd. Ik ben wel blij dat ze de rit willen uitzitten, volgens mij hebben we dat nodig. Maar ik vind het wel een heel boekhoudkundig kabinet, een groep accountants die de financiën op orde brengt. Tekenend dat minister Dijsselbloem van Financiën door de pers is uitgeroepen tot politicus van het jaar.'

U vraagt om visie, het kabinet gaf u de participatiesamenleving. U wordt op uw wenken bediend.
'Tja, zo'n woord waarvan je zegt: 'ja, hè hè'. Natuurlijk wil je dat mensen participeren. Alsof je zegt: het moet een leuk feest worden en geen slecht feest, dubbelop. Dat woord doet me niet zo veel, maar het lijkt me wel een feit dat de verzorgingsstaat noodgedwongen verandert. De gouden bergen rijzen niet meer tot in de hemel. Je ziet het ook gebeuren in de stad, initiatieven die ontstaan in buurten, mensen die naar elkaar omzien.'

Premier Rutte geeft een persconferentie in Brussel. Beeld ANP
 
Het is een hondenbaan en het is ook echt een rottijd.

Een vraag over iemand die wel beticht wordt van visie: de nieuwe paus. Heeft hij u verrast dit jaar?
'Ja, het verraste me hoe hij in korte tijd het beeld van een gesloten kerk heeft kunnen omdraaien naar een meer open, nederige houding. Het lijkt me een goede ontwikkeling dat zo'n kerk zich meer naar buiten keert. Hij legt de focus op armoede, hij bekommert zich om de onderkant van de samenleving. Dan kan je zeggen: hij weet goed om te gaan met media en met beeld, maar ik geef hem vooralsnog het voordeel van de twijfel. Het moet nog blijken of het blijft bij leuke selfies op twitter of dat hij de kerk echt gaat ontwikkelen. Maar ik verwacht eigenlijk dat hij er meer beweging in zal brengen.'

De liberaal in een conservatief bolwerk?
'De kerk is er voor de mensen die erin geloven en niet andersom. Dat heeft hij heel goed begrepen. Hij gaat mee met ontwikkelingen in de wereld. Toen hem werd gevraagd over homoseksualiteit zei hij bijvoorbeeld: 'wie ben ik om te oordelen?'. Oké, hij zal nog niet volgend jaar met zijn pausmobiel op een boot over de Amsterdamse grachten gaan, maar ik verwacht dat hij meer taboes zal slechten. Misschien over anticonceptie, ik kan me niet voorstellen dat de kerk over dertig jaar nog steeds tegen condoomgebruik in Afrika is.'

De paus brengt een bezoek aan een kinderziekenhuis in Rome. Beeld ap
Beeld getty
 
Oké, hij zal nog niet volgend jaar met zijn pausmobiel op een boot over de Amsterdamse grachten gaan.

Bent u nog naar Serious Request geweest?
'Nee, dat niet, maar ik vind het wel een tof initiatief. Het is makkelijk om er cynisch over te doen, maar ik geloof wel dat die dj's het met oprechte overtuiging doen. Ze brengen mensen samen en dragen wat bij, in elk geval meer dan als ze het niet zouden doen.'

De kerstsfeer is dus wel aan u besteed?
'Van een Kerstmarkt op de Dam word ik agressief, maar ik vind de winter heel fijn. Vooral de gemoedelijkheid van december, een periode waarin mensen wat relaxter zijn, waarin ze reflecteren, tijd met elkaar doorbrengen. Rond deze tijd geloven mensen graag in het goede, dat mag dan vluchtig zijn, maar dat betekent niet dat het niks waard is. Ik heb geprobeerd die sfeer te vangen in een nieuw nummer met de titel Late Avond Idealen: 'De natte sneeuw blijft liggen op de grond, kijk tram 9 ontspoort, nu het donkerder wordt, nu zie ik pas het licht'.'

Massale belangstelling bij het glazen huis van 3FM Serious Request. Beeld epa

En wat brengt het nieuwe jaar?
'Tot mei tour ik nog met De Gebroeders Fretz (cabaretiers Marcel Harteveld en Johan Fretz, red.) langs de theaters met de voorstelling Revolte. De show gaat over mijn kandidatuur voor het premierschap van 2025. Je komt terecht in een campagne die twaalf jaar te vroeg begint. Wij zijn kinderen van de booming nineties, maar die tijd ligt achter ons. Het gaat over een generatie die zegt: we hebben wel idealen, maar we hebben nog geen idee. Blijven we aan de zijlijn staan of gaan we zelf de ring in?'

'Nu zijn we twee weken vrij, maar 10 januari staan we weer in Drachten. En daarna in de rest van het land.'

Dit is aflevering 233 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. Dit was de laatste aflevering van 2013. We zijn er weer op 6 januari 2014.

Screenshot uit 'De Jaren Negentig' van De Gebroeders Fretz. Beeld youtube
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden