Column

Johan Fretz: 'Partijen beloven hemelen tijdens verkiezingstijd. Samsom niet'

Kun je trouw blijven aan je idealen in het centrum van de macht?, vraagt columnist Johan Fretz zich af. Samsom deed er verstandig aan geen beloftes te doen in het slotdebat. 'Volslagen incorrect dat hij nu door Roemer wordt aangevallen op zijn integriteit.'

Diederik Samson (PvdA) en Mark Rutte (VVD).Beeld epa

Wanneer zijn beloftes valse beloftes? Waar ligt de grens tussen kiezersbedrog en realpolitik? Kun je zuiver blijven, vasthouden aan je idealen in het centrum van de macht? Het zijn vragen die me mateloos fascineren. Ik ben geneigd, noem het naïef, te geloven dat het mogelijk is integer politiek te bedrijven, zolang je maar eerlijk bent over de keuzes die je maakt en waarom je ze maakt.

Wanneer je transparant bent over het proces van besluitvorming, maak je mensen deelgenoot van dat proces. Dat leidt denk ik tot meer begrip, en het maakt je in zekere zin ook minder kwetsbaar voor goedkope aanvallen van andere partijen.

Moord en brand
Nu PvdA en VVD met elkaar zoeken naar een manier om hun verschillen te overbruggen, opdat zij de komende vier jaar bij elkaar kunnen komen rondom gemeenschappelijke doelen, zijn zij voer voor de leeuwen. Hun electorale concurrenten schreeuwen moord en brand. Vooral Roemer loopt hierin voorop. Hij is nog altijd niet bekomen van het tegenvallende resultaat dat hij met de SP boekte en zet nu vol de aanval in op de partij die er met zijn zetels vandoor ging.

Ik heb geen PvdA gestemd. Ikzelf, dat mag u best weten, stemde D66, inderdaad de partij die vol zit met wat de reaguurders hieronder zullen noemen: verwende, Randstedelijke twintigers die geloven in een evenwicht tussen socialisme en liberalisme, zonder dat ze ooit kampen hebben met de gevolgen van flexibilisering van de arbeidsmarkt of het verhogen van de pensioenleeftijd. Wel beste reaguurders, daar heeft u best een punt.

Het verlangen naar balans tussen stromingen is makkelijker vanuit hip Amsterdam, dan vanuit Spangen. Ik worstel dan ook vaak met de discrepantie tussen ideaal en werkelijkheid. Maar wat me aanspreekt in D66 is tenminste de poging tot pragmatisch idealisme, de wil niet geïdentificeerd te worden met links of rechts. Het gevaar daarvan is natuurlijk dat het voorbijgaan aan dogma's op den duur weer tot nieuwe dogma's kan leiden, wanneer het eigen denken niet in beweging blijft, maar een statisch antwoord vormt op de conventionele stromingen. Maar kijk nu: PvdA en VVD, tegenpolen, gaan, al is het zonder D66, proberen tot elkaar te komen. Een moedige, nodige keuze.

Realiteit
In het slotdebat, de avond voor de verkiezingen, werd de lijsttrekkers gevraagd wat ze de kiezer konden garanderen. Was het toen niet Diederik Samsom die toegaf dat hij geen beloftes kon doen? Hij zei dat het er de tijd niet naar was. Dat er hoe dan ook een coalitie gevormd zou moeten worden en dat beloftes zouden leiden tot teleurstelling, wanneer de realiteit na 12 september om de hoek zou kijken.

Zonder een oordeel te vellen over het antwoord van andere lijsttrekkers, vind ik het daarom volslagen incorrect dat Samsom nu door Roemer wordt aangevallen op zijn integriteit. Partijen staan erom bekend tijdens verkiezingstijd hemelen te beloven. Samsom deed dit niet en handelt nu zoals hij reeds voorspelde. Was het niet juist die eerlijkheid die hem de zetels van de SP opleverde?

Johan Fretz is schrijver en columnist. Hij schrijft iedere woensdag een column voor Volkskrant.nl.

 
Waar ligt de grens tussen kiezersbedrog en realpolitiek?
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden