Nieuws Johan Cruijff

Johan Cruijff kreeg miljoenen niet van eigen Foundation, maar van loterijen

Ondertekening van overeenkomsten op 17 augustus 1998. Vierde van links is Ron van Huizen, met naast hem Boudewijn Poelmann (vijfde) en Johan Cruijff (zesde).

Johan Cruijff kreeg niet jaarlijks een miljoen euro overgemaakt door zijn eigen Foundation, zoals Auke Kok in zijn vorige week verschenen Cruijff-biografie beweerde. Maar wel van de Sponsorloterij en de Postcodeloterij, waarvoor Cruijf tussen 1998 en 2003 promotiewerk verrichte. 

Dit zeggen twee direct betrokkenen en blijkt uit contracten die deze krant heeft ingezien.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Nog voordat Koks boek vorige week verscheen in een oplage van 65 duizend exemplaren, was er al veel om te doen. Bij De Wereld Draait Door vroeg presentator Matthijs van Nieuwkerk, met auteur Kok aan zijn tafel, gretig door over het ene zinnetje op bladzijde 619 van de 639. Dat maakt gewag van het feit dat Johan Cruijff jaarlijks een miljoen euro ontving van zijn eigen Foundation.

Met deze beschuldiging raakt Kok rechtstreeks aan het werk van de Foundation, die zich onder de vlag van Nederlands beste voetballer ooit inzet voor (gehandicapte) kinderen. De stichting spande een rechtszaak aan tegen Kok en uitgeverij Hollands Diep.

In de rechtszaal gaf Kok vorige week vrijdag toe dat hij, ook al beriep hij zich aanvankelijk op drie anonieme bronnen, mis zat. Van de rechter moest hij het boek rectificeren. Kok suggereerde nog wel dat de Postcodeloterij er misschien iets mee te maken had.

Ambassadeur

Hoe het echt zit? Het verhaal begint op 17 augustus 1998. In het Euro Business Center op de Amsterdamse Keizersgracht worden vijf overeenkomsten getekend tussen de Sponsor- en Postcodeloterij, de Johan Cruyff Welfare Foundation, Terre des Hommes en Imperial Clarion BV (het bedrijf van Cruijffs schoonvader Cor Coster dat het ‘merk’ Cruijff in licentie heeft). Er is ook nog een ‘afsprakenbrief’ tussen Terre des Hommes en Imperial Clarion BV, waarover later meer.

Alle overeenkomsten, die een looptijd hebben van vijf jaar, worden tijdens een aansluitende persconferentie toegelicht. Postcodeloterij-directeur Boudewijn Poelmann blikt terug: ‘Onvergetelijke bijeenkomst. Ik hoor het Cruijff nog zeggen: ik ben een naamspersoon.’

Die 17de augustus is het sluitstuk van initiatieven om Cruijff in te zetten voor het goede doel. De naar hem vernoemde Foundation is tot dan alleen maar een soort papieren stichting, zonder behuizing, zonder personeel, zonder Anbi-status met bijbehorende verplichtingen.

Ron van Huizen, directeur van Terre des Hommes, professionaliseert de Foundation. Hij voorziet een ‘win-winsituatie’: de Foundation ijvert voor allerlei sportvoorzieningen voor jongeren, Terre des Hommes is toevallig ook bezig met een sportgerelateerd jongerenproject in India en zou Cruijff graag als ambassadeur willen inzetten.

Van Huizen haalt Poelmann binnenboord. Die is ruwweg tegelijkertijd bezig met het uitbouwen van een loterij die zich ook met bewegen en sporten als goed doel bezighoudt: de Sponsorloterij. Voor Poelmann is Cruijff de gedroomde ambassadeur van beide loterijen.

Beeld Scheldebode 1999 en 2000, Provinciale Zeeuwse Courant 1998, Holtens Nieuwsblad 2000

List

Zo komt alles en iedereen samen. De Sponsorloterij steunt vijf jaar lang met ieder jaar maximaal 5 miljoen gulden (afhankelijk van hoe succesvol de loterij blijkt) zowel Terre des Hommes als de Cruyff Foundation. Maar het jaarlijkse bedrag, maximaal dus 10 miljoen, wordt alleen naar Terre des Hommes overgemaakt, omdat de Foundation nog geen Anbi-status heeft.

Beloningen voor Cruijff zelf als ambassadeur van loterijen worden in een aparte bijeenkomst vastgelegd. Het bedrag dat Poelmann daarvoor over heeft (jaarlijks minstens 550 duizend gulden, maximaal 1,1 miljoen gulden, opnieuw afhankelijk van hoe succesvol de Sponsorloterij wordt) is wel magertjes, laat Cor Coster aan Van Huizen doorschemeren. Die laatste vreest dat als alles niet doorgaat, Terre des Hommes en de Foundation daarvan de dupe worden, en verzint een list.

In de afsprakenbrief komt te staan dat Cruijff jaarlijks een extra bedrag krijgt van ten hoogste 1 miljoen gulden en ten minste 100 duizend gulden. Dat geld komt uit de bedragen die de Sponsorloterij naar Terre des Hommes (en dus indirect naar de Foundation) overmaakt.

Met Cruijff als ‘uithangbord’ wordt de Sponsorloterij een doorslaand succes. Al binnen twee maanden is het aantal deelnemers van de Sponsorloterij met ruim een half miljoen gestegen, naar 625 duizend. De tekst boven een van de krantenadvertenties waarin Cruijff eind 1999 reclame maakt voor de loterij lijkt niet zomaar gekozen: ‘Wint ú een miljoen?’

Een inlegvel, geen enorme knieval

De toch al vuistdikke Cruijff-biografie van schrijver Auke Kok (63) heeft er sinds deze week nog een bladzijde bij. Een inlegvel met onder het kopje ‘Rectificatie’ deze tekst:

‘In het door ons uitgegeven boek Johan Cruijff, de biografie wordt beweerd dat Johan Cruijff voor het gebruik van zijn naam en beeld jaarlijks een vergoeding van één miljoen euro van de Johan Cruyff Foundation zou ontvangen. Wij twijfelen inmiddels aan de juistheid van deze bewering. De voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam heeft geoordeeld dat wij door die bewering, waarvan de juistheid niet is aangetoond, onrechtmatig hebben gehandeld jegens de Foundation.’

Een enorme knieval van uitgever Holllands Diep en auteur Auke Kok is het nu ook weer niet. Daar staat tegenover dat Kok, een zeer gerespecteerd schrijver, publiekelijk al heeft toegegeven dat hij slordig is geweest en spijt heeft van dat ene zinnetje in het boek.

Boos briefje

Van Huizen en Poelmann benadrukken dat er niets onoirbaars is voorgevallen. Er zijn geen donateurs van goede doelen benadeeld, alles is in jaarrekeningen verantwoord, met goedkeurende accountantsverklaringen. Alles is verlopen binnen de richtlijnen van het CBF-keurmerk (de toezichthouder op erkende goede doelen). Van Huizen: ‘Ik ben er nog trots op dat het zo is gegaan.’

Bij Poelmann borrelt toch een beetje de boosheid van weleer op. Pas in 2003 kwam hij erachter dat Cruijff een riantere beloning kreeg dan Poelmann dacht. Hij heeft deze week alles nog eens laten uitzoeken (‘Tijdens de rechtszaak viel ineens onze naam. Voor je het weet lopen wij schade op’) en stuitte op een handgeschreven, boos briefje van hemzelf, uit 2003.

Die boosheid is al lang geluwd, zegt hij nu. Na 2003 is de Foundation een vaste begunstigde van de loterijen geworden. ‘De afgelopen vijftien jaar hebben we pakweg 16, 17 miljoen euro bijgedragen.’ En Cruijff bleef bij leven ambassadeur van de loterij en leverde werk af. Poelmann: ‘Hij hielp ons bijvoorbeeld bij het leggen van contacten in het buitenland waar wij inmiddels ook actief zijn.’ Daarvoor kreeg Cruijff 300 duizend euro per jaar.

Terug naar dat ene zinnetje in Koks boek, sinds deze week voorzien van een inlegvel met rectificatie. Dat zinnetje is en blijft onjuist, benadrukken Poelmann en Van Huizen. Carole Thate, bestuurslid van de Johan Cruyff Foundation, heeft het nu wel helemaal gehad met de kwestie. Ze wist trouwens al vanaf het begin van de betalingen aan Cruijff door de loterijen, zegt ze.

Thate: ‘Er is nooit geld van de Foundation naar Johan gegaan, dat soort dingen hebben we altijd strikt gescheiden gehouden. Wij hoeven als Foundation niet te verantwoorden hoe Cruijff zijn geld verdiende. Hij had wel meer commerciële overeenkomsten met andere partijen. Laten we alsjeblieft niet gaan spitten in hoe hij zijn geld verdiende.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden