Joesjenko kan niet zonder Poetin

Viktor Joesjenko is aangewezen als winnaar van de presidentsverkiezingen. Hij kan zijn land op een westerse koers zetten, maar dient wel behoedzaam te opereren....

'Het is tijd dat we de tegenstellingen van de afgelopen weken achter ons laten. We moeten nu met z'n allen aan het werk', zei aankomend president Viktor Joesjenko dinsdag. Weliswaar stribbelt zijn rivaal Viktor Janoekovitsj nog tegen, maar Oekraïense parlement, Moskou, Brussel en Washington stellen zich in op de nieuwe verhoudingen. Joesjenko zelf ziet louter positieve kanten: 'De vrienden die we hadden willen we houden en daarnaast hopen we veel nieuwe vrienden te maken.'

Hoewel hij vastbesloten is zijn land naar westers model in te richten, heeft Joesjenko steeds gezegd dat zijn eerste buitenlandse reis naar Moskou zal gaan. Op die manier probeert hij het wantrouwen dat tijdens de revolutie tussen beide landen is gegroeid weg te nemen en tevens de pro-Russische bevolking in Oost-Oekraïne, waar Janoekovitsj veel aanhang geniet, mild te stemmen. Dat Poetin niet van hem is gecharmeerd, doet Joesjenko af als 'een privékwestie die nationale belangen niet mag schaden'.

Kiev kan voorlopig niet zonder Moskou. De Oekraïense economie draait mede dankzij gereduceerde gas- en olieprijzen die Moskou berekent, en als doorvoerland mag Kiev ook nog een graantje meepikken van de Russische energie-export naar Europa. Joesjenko heeft al laten weten dat Russische investeerders niet bang hoeven te zijn voor 're-privatisering' en het Kremlin heeft de toezegging gekregen dat Russische militaire bases in Oekraïne niet ontmanteld hoeven worden.

Op hetzelfde moment tracht Joesjenko de banden met Washington, dat hem in de aanloop naar de verkiezingen steunde, te verstevigen. De kerstvakantie bracht hij daarom door samen met Michail Saakasjvili, de pro-westerse president van Georgië die eind 2003 de zogenoemde 'rozenrevolutie' leidde en die al een jaar kundig balanceert op het slappe koord tussen Moskou en Washington. Saakasjvili bezocht na zijn inauguratie ook eerst Moskou, om vervolgens meteen door te reizen naar Brussel, voor visites bij de Europese Unie en de NAVO.

Ook Joesjenko flirtte tijden zijn campagne opzichtig met Brussel en wil op de kortst mogelijke termijn tot daden overgaan. Gisteren maakte zijn partijgenoot Oleg Rybatsjoek bekend dat een Euro-integratiecommissie in het leven is geroepen. In de krant Stolichnye Novosti zei Rybatjsoek dat Oekraïne in navolging van andere voormalige Oostblok-landen een volwaardig lidmaatschap van de Europese Unie ambieert. Over vier à vijf jaar zou volgens hem het klimaat rijp moeten zijn voor onderhandelingen.

Zijn ambities ten spijt zal Joesjenko behoedzaam moeten opereren. Zijn partij Ons Oekraïne bezet slechts honderd van de 450 zetels in het parlement. Weliswaar zijn bevriende, hervormingsgezinde partijen goed voor nog eens honderd zetels, maar dat laat onverlet dat de oude garde van president Koetsjma op parlementair niveau de dikste vinger in de pap houdt. Die smalle basis, in combinatie met de recente constitutionele wijzigingen die de macht van de president inperken, dwingen Joesjenko tot kleine stappen.

Om een solide fundament onder zijn plannen te kunnen leggen, dient Joesjenko bij zijn regeringsformatie twee partijen zeker te betrekken: het Joelia Tymosjenko Blok, een verbond van vier radicale oppositiepartijen, en de Socialistische Partij van Alexander Moroz. Een van de leden van de SP, Olexander Zintsjenko, gold als een van de campagnestrategen van de Oranje Revolutie.

Cruciaal lijkt welke rol Joelia Tymosjenko toebedeeld krijgt. In het kielzog van de gematigde Joesjenko maakte zij naam als het radicale stemgeluid van de revolutie, wat haar onder de bevolking een heldenstatus heeft verschaft.

In Rusland daarentegen loopt een aanklacht tegen haar omdat zij zich begin jaren negentig als directeur van oliefirma Ukrainsky Benzyn door fraude zou hebben verrijkt met Russische miljoenen. Moskou heeft Kiev laten weten dat een ministerschap voor Tymosjenko zal worden opgevat als een provocatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden