Joël Voordewind: een broze schakel in de coalitie

en het kamerlid dat premier Rutte nog flinke kopzorgen kan bezorgen

Van wie gaan we in het nieuwe jaar meer horen? In aflevering 4 het Kamerlid dat premier Rutte nog flinke kopzorgen kan bezorgen: Joël Voordewind.

Het standpunt over vluchtelingen van ChristenUnie- Kamerlid Joël Voordewind schuurt met dat van VVD en CDA. Foto Raymond Rutting

Alle ogen in politiek Den Haag zullen komend voorjaar onvermijdelijk een keer gericht zijn op het 52-jarige ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind. Zijn ideeën over vluchtelingenopvang en het kinderpardon wijken zodanig af van die van Mark Rutte (VVD), Sybrand Buma (CDA) en Alexander Pechtold (D66) dat de coalitiegenoten vrezen dat hij een potentieel broze schakel is in de coalitie. Als Voordewind afhaakt en zijn zetel behoudt, raakt Rutte III zijn meerderheid van 76 zetels in de Tweede Kamer kwijt. Dan kan zelfs het kabinet gaan wankelen.

Als in april weer gammele bootjes vol vluchtelingen massaal de oversteek maken naar Europa, zal premier Rutte tijdens een spoeddebat over de nieuwe vluchtelingencrisis ongetwijfeld vol lof zijn over de migratiedeal met Turkije en de nieuwe Europese afspraken met Noord-Afrikaanse landen. Die landen moeten honderdduizenden vluchtelingen tegenhouden. Maar wat doet Voordewind, de woordvoerder asielzaken van de ChristenUnie, dan? Zal de man die altijd opkwam voor de meest kwetsbaren meegaan in het mantra van het kabinet dat opvang in de regio het beste is voor vluchtelingen?

Vluchtelingen als gelijken

Voordewind is er mede door zijn christelijke geloof van overtuigd dat vluchtelingen als gelijken moeten worden behandeld en dat welvaart moet worden gedeeld. 'In Nederland zijn we gezegend met welvaart, vrijheid en vrede. Voor de vluchtelingen die hier aankomen, moeten we zorgen zoals we voor onszelf zorgen, zolang ze hier zijn', schreef Voordewind samen met CU-voorman Gert-Jan Segers in oktober 2015, toen de vorige vluchtelingencrisis op haar piek was.

Dit standpunt schuurt met dat van VVD en CDA. Die partijen willen vluchtelingenopvang juist versoberen en het liefst zo veel mogelijk beperken tot opvang in de regio, ver weg van Europa. Ook D66 is voor selectie aan de poort. Voordewind ziet die opvang in de regio alleen voor zich als daar genoeg veiligheid is en als de portemonnee zodanig wordt getrokken dat er ter plaatse voldoende basisvoorzieningen zijn en toekomstperspectief is voor jonge Afrikanen en Arabieren.

Met eigen ogen heeft Voordewind geregeld gezien dat dit niet het geval is. Hij gaat zo'n vijf keer per jaar op reis en bezoekt dan vaak vluchtelingenkampen. Irak, Libanon, hij is er geweest. 'De realiteit leert dat bij te weinig voedsel, schoon drinkwater en medische zorg steeds meer vluchtelingen de vaak levensgevaarlijke tocht naar Europa wagen', zei Voordewind eerder. De VN-Vluchtelingenorganisatie UNHCR komt volgens hem structureel 'miljarden euro's' tekort.

Moreel dilemma

Hij zal harde toezeggingen van de regering willen dat er voldoende geld is voor ruimhartige opvang, ook voor kwetsbare groepen zoals vervolgde christenen. Volgens Voordewind biedt het regeerakkoord hiervoor nu al 'voldoende waarborgen'.

Voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen vond Voordewind andere partijen juist vaak onrealistisch over opvang in de regio. De ChristenUnie is 'één van de weinige partijen die er in de begroting geld voor vrijmaken', zei hij destijds. Nu zijn partij zelf in het kabinet zit, is het gelukt om het budget voor ontwikkelingshulp in de komende periode met bijna 2 miljard euro aan te vullen tot het aanvankelijke niveau van Rutte II. Maar per saldo is het budget dus min of meer gelijk aan dat van het vorige kabinet.

Ook het versoepelen van het kinderpardon - een wens van ChristenUnie en D66 - is tot groot verdriet van Voordewind niet binnengehaald tijdens de formatieonderhandelingen. In de praktijk lukt het maar weinig afgewezen minderjarige asielzoekers alsnog een verblijfsvergunning te krijgen als zij al jaren zijn geworteld in Nederland. Iemand als de Angolese Mauro was een uitzondering in 2011. Voordewind stak ook voor hem zijn nek uit. De vrees bij de coalitie is dat komend jaar maar één 'nieuwe Mauro' hoeft op te staan - bijvoorbeeld een minderjarige Syriër - die vecht tegen zijn uitzetting en Voordewind komt voor een moreel dilemma te staan.

Foto Jos Collignon

Loyaliteit

Toch geloven ze bij de ChristenUnie niet dat Voordewind zal losbreken van de partij. 'Onvoorstelbaar. Hij is loyaal', zegt een naaste CU-collega. De beslissing om de coalitie in te gaan is samen genomen, benadrukken partijgenoten. Voordewind weet dus waarvoor hij heeft getekend. Als hij komend jaar echt voor het blok wordt gezet door een minderjarige asielzoeker die om hulp vraagt, dan zal hij zich naar buiten toe aan de afspraken houden, geloven ze bij de CU. 'Terwijl hij achter de schermen gaat proberen zo'n jongere te helpen.'

GroenLinks-Kamerlid Bram Van Ojik, die Voordewind al jaren kent als 'principiële man' in het asieldebat, denkt dat het ChristenUnie-Kamerlid in een schrijnend geval openlijk aan de staatssecretaris van Justitie zal vragen om met de hand over het hart te strijken. 'Dan hangt veel af van de reactie van types als Azmani en Buma. Als zij krampachtig worden, komt er druk op de coalitie.'

Voordewind zelf ziet het dilemma niet zo. 'Ik heb meegeschreven aan de asiel- en migratieparagraaf in het regeerakkoord. Er staan vier handtekeningen onder.' Hij benadrukt dat er ook punten zijn in die asielparagraaf waar de ChristenUnie enthousiast van wordt. 'Zoals taallessen vanaf dag één en meer vluchtelingen die in aanmerking komen voor hervestiging. Dat stond echt niet op het verlanglijstje van de VVD hoor', zegt Voordewind. Op de vraag of hij het niet voelt schuren met de VVD, zegt hij: 'We zijn nog maar net van start. Ik kijk ernaar uit om te realiseren wat we hebben afgesproken.'


De mensen van 2018: van wie gaan we dit jaar meer horen?

Aflevering 1: Karel van Oosterom - Vertegenwoordiger van Nederland in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties
Met Karel van Oosterom gaat Nederland een rol op het wereldtoneel spelen

Aflevering 2: Carin Uyl-de Groot - houdt de farmaceutische industrie streng in de gaten
'Ik ben absoluut niet tegen de farmabedrijven, maar de cijfers liegen niet'

Aflevering 3: Michiel Muller - de man achter onlinesupermarkt Picnic
Vechten tegen de grote jongens is doorgaans niet zijn motivatie, zeggen vrienden en zakelijke contacten; Muller is geen rebel. Toch komt hij telkens in de rol van David tegenover Goliath te staan.