nieuws presidentsverkiezingen

Joe Biden wil Trump verslaan en stelt zich kandidaat voor Witte Huis

In een politieke carrière die vier decennia omspant, probeerde Joe Biden al twee keer president te worden. Hij faalde jammerlijk: niet populair genoeg. Toch gooide Biden (76) zich donderdag voor de derde keer in de Democratische race. Dit keer als de populairste kandidaat: want hij staat nu te boek als de enige Democraat die president Trump kan verslaan.

Oud-vicepresident Joe Biden maakte donderdag in een videoboodschap zijn presidentskandidatuur bekend. Beeld AP

De Democraten hunkeren, blijkt uit peiling na peiling, naar een politicus die de ‘nachtmerrie’ van Trumps presidentschap kan beëindigen. Dat ze daarbij uitkomen op twee zeventigers – senator Bernie Sanders (77) volgt steevast op de tweede plaats in de peilingen – nemen ze voor lief.

‘Brontosaurussen uit Jurassic Park’, zo noemt de conservatieve radiopresentator Rush Limbaugh het tweetal. Maar ook deze rechtse houwdegen moet bekennen dat de Democraten met vooral voormalig vicepresident Biden iemand in huis hebben die Trump in 2020 tot een one term-president kan reduceren. 

Het zal ook de kern worden van Bidens verkiezingsboodschap: het land verkeert in crisis door Trumps presidentschap en de enige politiek ervaren kandidaat die Amerika weer Amerika kan laten zijn, is Joseph Robinette Biden. ‘Alles wat Amerika maakt tot wat het is, staat op het spel', aldus de voormalige vicepresident donderdag in een video waarin hij zich kandidaat stelde. 

De voormalige vicepresident bezocht vorige week een militaire academie in South-Carolina. Terwijl tal van andere kandidaten al maanden campagne voeren, zag Biden tot zijn genoegen dat hij in de opiniepeilingen op de eerste plaats stond. Beeld AP

‘Ik kan niet toekijken’

Na maanden van wikken en wegen, en speculaties dat hij tóch zou afhaken, ging de video online. Tot zijn tevredenheid moet Biden die ochtend hebben gezien, terwijl de meeste van de negentien concurrenten al volop campagne voeren, dat hij in een gemiddelde van alle peilingen op zo’n 29 procent stond. Sanders volgt op 23 procent. De rest blijft steken onder de tien procent. De sterke positie van Biden laat zien dat de Democraten snakken naar een gematigde kandidaat. 

‘Ik geloof dat de geschiedenis op de vier jaar van deze president zal terugkijken als een afschuwelijke tijd’, aldus Biden over het gevaar van een nieuwe Trump-zege. ‘Maar als wij Donald Trump acht jaar in het Witte Huis geven, zal hij voor altijd het karakter van dit land veranderen. Wie wij zijn. En ik kan niet toekijken hoe dat gebeurt.’

‘Oom Joe’, zoals Biden steevast wordt genoemd, wordt gezien als de man die met name het Democratische electoraat kan terugwinnen dat in 2016 overliep en Trumps presidentschap mogelijk maakte. Kortom, hij is de gedroomde centrumkandidaat. Het is een enorm verschil met 1988 en 2008, toen Biden met zijn presidentskandidatuur nog geen deuk in een pakje boter kon slaan.

Op deze groep teleurgestelde Democraten, zoals de fabrieksarbeiders in het Midwesten, heeft Obama’s vicepresident nog altijd een grote aantrekkingskracht. Biden spreekt hun taal en begrijpt hun problemen. Hoewel hij al sinds 1973 onafgebroken deel uitmaakt van de macht in politiek Washington (eerst als senator en later als vicepresident) verstaat Biden de kunst om de kiezers het idee te geven dat hij ‘een van hen’ is. Het was een eigenschap die Hillary Clinton drie jaar geleden miste, met Trumps verrassende verkiezing tot gevolg.

Democraten terugwinnen

Clinton of Biden die een diner in Scranton (Pennsylvania) binnenloopt om bij het ontbijt een praatje te maken over een honkbalwedstrijd, het is een verschil van dag en nacht. Dat hij als machtige senator jarenlang gewoon de trein pakte om te forenzen tussen zijn huis in Delaware en Capitol Hill, tussen de gewone Amerikanen, spreekt ook boekdelen. De teleurgestelde kiezers terugwinnen in staten als Pennsylvania en Wisconsin zal cruciaal zijn in de missie van de Democraten om Trump te verslaan en de ‘rede’ weer terug te brengen in het Witte Huis.

Maar die tweestrijd, als die er ooit komt, is nog ver weg. Biden zal in de komende maanden eerst zijn eigen partij ervan moeten overtuigen dat de Democraten met al die andere presidentskandidaten afstevenen op een tweede termijn van Trump. Het wordt nog een flink gevecht. Want Bidens partij, die in 2016 Obama’s erfenis niet kon voortzetten, is nu flink veranderd. Het is in korte tijd aardig naar links opgeschoven.

Mede onder invloed van Sanders en progressieve stokebrand Alexandria Ocasio-Cortez, omarmen tal van presidentskandidaten nu kostbare plannen zoals een algemene ziektekostenverzekering, gratis hoger onderwijs,ingrijpende milieu-maatregelen en een hoger minimumloon. Bij een deel van de achterban zal dit aanslaan. Maar het gevaar is levensgroot dat de Democraten zich zó ver van het politieke centrum begeven, dat ze een makkelijk doelwit zullen worden van Trump.

President Obama en vicepresident Joe Biden in 2010 in 'The Beast', de presidentiële limousine. Verwacht wordt dat Biden de Amerikanen zal herinneren aan hoe de polarisatie in de VS onder Trump fors is toegenomen. Beeld The White House

Ideale centrumkandidaat

De president heeft de afgelopen maanden al een voorproefje gegeven van zijn herverkiezingscampagne door de Democraten te bestempelen als ‘socialisten’, een scheldwoord in de Amerikaanse politiek. Trump hoopt dat de partij programmatisch zo uit de pas zal lopen, dat hij volgend jaar zelfs met een landslide herkozen wordt. 

Het is de reden waarom de president Biden het meeste vreest. Als ideale centrum-kandidaat is de oud-vicepresident de enige Democraat die in staat wordt geacht om de verschillende fracties van de partij te verenigen om Trump te verslaan. Maar de president moet ook vrezen voor de aantrekkingskracht van de pragmatische en gematigde Biden op de Republikeinse en onafhankelijke kiezers.

In sommige swing states, zoals Ohio en Florida, zou dit wel eens de doorslag kunnen geven. Ook klopt de Democraat zich op de borst dat hij als president bruggen kan slaan naar de Republikeinen. ‘Vergeef mij dat ik heb gezondigd', zei Biden begin dit jaar op sarcastische toon na Democratische kritiek dat hij goed zou kunnen samenwerken met de Republikeinen in het Congres. 

Bidens weg naar de Democratische nominatie is nog lang. Er kunnen nog lijken uit de kast komen over zijn 43 jaar in de politiek, zoals vorige maand toen diverse vrouwen zeiden dat hij ze ‘ongepast’ zou hebben aangeraakt. Nu Biden de strijd aangaat, zal de vraag beantwoord worden of een 76 jaar oude, redelijk behoudende  man wel de meest geschikte Democraat is om Amerika tot 2024 te leiden.  

ZIJ WILLEN HET OPNEMEN TEGEN TRUMP

Donald Trump is over de helft van zijn eerste termijn heen. Langzaam dienen de Democraten zich aan die hem van een tweede termijn in 2020 willen afhouden. In februari 2020 beginnen de voorverkiezingen. Van Elizabeth Warren tot Tulsi Gabbard: hier staan de Democratische presidentskandidaten op een rij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.