Joden tegen de Oekraïners

Het eindspel nadert, de rechtszaal zit stampvol en verdediger Ulrich Busch heeft een slotpleidooi voor zich ter dikte van een boekwerk. Op schrille toon leest hij voor, slaat hij pagina na pagina om, terwijl hij zijn gehoor geselt met juridische uitweidingen die onafwendbaar tot één conclusie leiden: vrijspraak. Intussen ligt de verdachte John/Iwan Demjanjuk bewegingloos in bed en slaapt ogenschijnlijk de slaap der onschuldigen.


Dit is de vierde dag dat Busch zijn pleidooi probeert af te ronden. Gisteren behandelde hij het legaliteitsbeginsel dat een verdachte alleen vervolgd kan worden voor feiten die ook destijds strafbaar waren. Of hij daarmee wilde betogen dat de vernietiging van Joden een Führerbefehl was, en de doodsfabriek van Sobibor dus legaal, werd niet duidelijk. Efficiënter leek zijn poging om verwarring te zaaien over Demjanjuks identiteit. Er zouden zes, eigenlijk zeven verschillende Demjanjuks zijn geweest. Verschillende getuigen hebben volgens Busch hun eigen Demjanjuk gemaakt. Onderling verschillen die nogal van elkaar.


Daarbij is de lengte van Demjanjuk een heikel punt. Zo staat op het befaamde Dienstausweis dat Demjanjuk 1 meter 75 is. Dat zou niet in overeenstemming zijn met de verklaring van een andere Oekraïense kampbewaker dat de Duitsers voor dit soort klusjes alleen maar sterke mannen uitzochten van boven de 1 meter 80. Busch denkt dat het persoonsbewijs van Demjanjuk een vervalsing is, in elkaar geknutseld door de Sovjets. Die vervalsing is de crux van de verdediging. De Russische Geheime Dienst zou door middel van folteringen de toenmalige Oekraïense kampbewakers bekentenissen en valse verklaringen hebben afgedwongen. Ook Demjanjuk, hoewel zelf in Amerika woonachtig, zou daar de dupe van zijn geworden. Het geheimzinnige dossier 1627, dat zich volgens Busch nog altijd in de KGB-archieven bevindt, zou daar klaarheid in kunnen brengen. Zo werd het einde van de middagzitting bereikt. Busch zei nog twee uur van voorlezen nodig te hebben, waarop een van de Nebenkläger riep: 'Oh, nee...!' Daarna stroomde zaal leeg. Naast journalisten bestaat die voornamelijk uit twee groepen: 'Nebenkläger' en hun aanhang die vóór een veroordeling zijn, en Oekraïners die hun 91-jarige landgenoot steunen. Zij zijn tegen een veroordeling. In voetbaltermen is het dus het een wedstrijd van de Joden tegen de Oekraïners.


Zie ook pagina 18 en 19

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden