'Job, houd op met theedrinken met de regering'

Volgens politicoloog Gijs Schumacher is de huidige koers van de PvdA in potentie desastreus voor die partij en voor de maatschappij.

PvdA-leider Job Cohen luistert aandachtig naar PVV-voorman Geert WildersBeeld anp

De PvdA gaat het kopje thee inruilen voor een honkbalknuppel. Er dient keihard opgetreden te worden tegen ontspoorde allochtonen. Althans, dit werd gesuggereerd in een uitgelekte e-mail van de campagneleider van de PvdA. Kortom, de PvdA moet meer op de regeringspartijen gaan lijken.

Is het vreemd dat een oppositiepartij de standpunten van de regering overneemt? Nee, maar het is voor de partij en de maatschappij een desastreuze politieke strategie. Plak liever die ideologische veren weer op.

Van oppositiepartijen wordt verwacht dat ze een alternatief bieden voor wat de regering doet. In de praktijk valt dit tegen. Uit onderzoek naar politieke strategieën blijkt bijvoorbeeld dat veel oppositiepartijen geregeld standpunten van de regering overnemen. Zo bewegen linkse oppositie partijen naar het politieke centrum toe als er een rechtse regering is in plaats van een principiële linkse oppositie te voeren. Dit doen zij omdat het de kans om bij de volgende keer weer aan de regering deel te nemen vergroot.

Zo leerde de PvdA in de jaren '80 dat door hun strategie van polarisatie zij zichzelf veroordeelden tot de oppositiebanken. Beter dus om aan te pappen met het CDA, VVD en PVV.

Samenwerken
Werkt zo'n strategie? Vaak wel. Het afgooien van de ideologische veren onder Kok leidde ertoe dat andere partijen weer met de PvdA wilden samenwerken. Met als gevolg dat Kok eerst onder Lubbers ging snijden in de sociale zekerheid en daarna met ideologische tegenpool de VVD ging samenwerken. De PvdA verloor veel zetels in de tijd, maar mocht wel weer op het pluche van de macht plaatsnemen.

Deze afruil tussen stemmenverlies maar kabinetsdeelname dreigt ook als de PvdA hard wil gaan optreden tegen ontspoorde allochtonen. Voor kiezers is in eerste plaats beleid belangrijk. Daarbij is de kiezers' perceptie van de positie van de partij essentieel. Stel dat de kiezer niet precies weet waar een partij voor staat, omdat de partij flip-flopt tussen verschillende standpunten. In dit geval neemt de kans af dat die kiezer voor die partij stemt, omdat hij onzeker is over het standpunt van de partij. De kiezer denkt dan 'de PvdA is niet links en niet rechts en zeker niet rechtdoorzee, weet je wat, ik stem CDA'.

Hard optreden
Ook zijn er al veel partijen die hard willen optreden tegen ontspoorde allochtonen. Het is een electoraal druk gebied. Als kiezers qua beleid dicht bij verschillende partijen staan, gaan ze kijken naar factoren als leiderschap en authenticiteit. Op dit gebied is het voorspelbaar dat theedrinker Cohen het aflegt tegen antimulticulti-kanonnen zoals Wilders en Rutte. En een imago is niet makkelijk afgeschud.

De echte verliezer van deze politieke manoeuvres is de maatschappij. Stel dat alle oppositiepartijen altijd de standpunten van de regering overnemen. Dan ontnemen de partijen kiezers de mogelijkheid een alternatief te kiezen. Dan sterft de democratie.

Gelukkig kiezen oppositiepartijen ook weleens voor een strategie van terugkeren naar de basis. De PvdA zou juist haar wortels moeten verdedigen in plaats van zich als makke lammetjes naar de slachtbank voor 'cultureel-marxisten' laten leiden. Daarmee win je kiezers terug die naar GroenLinks, D66 en SP zijn gevlucht en bied je de maatschappij een politiek alternatief op de spierballentaal van de regering. Dus Job, je moet niet ophouden met theedrinken met ontspoorde Nieuwe Nederlanders. Nee, houd op met theedrinken met de regering.

Gijs Schumacher is politicoloog en doet onderzoek naar de strategie van politieke partijen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden