Jirí Kylián wil maar een ding: choreograferen

De recente mededeling dat artistiek leider Jirí Kylián geen deel meer uitmaakt van de dagelijkse leiding van het Nederlands Dans Theater (NDT), kwam niet echt als een verrassing....

Van onze medewerkster

Isabella Lanz

AMSTERDAM

Kylián (51) wil zich helemaal kunnen wijden aan het kunstenaarschap, dat respecteer ik, zegt Marian Sarstädt. De directeur van de dansvakopleiding in Den Haag en gastdocente bij het NDT volgt Kylián volgend seizoen op als artistiek leider. Kylián houdt een adviesfunctie en blijft choreograferen voor het NDT.

De komst van deze ex-NDT-danseres is wel een verrassing, vindt choreograaf Hans van Manen. 'Ze is adembenemend goed op de hoogte van wat er in de danswereld gebeurt.' Van Manen heeft alle begrip voor Kyliáns wens om na een kwart eeuw leiderschap verlost te zijn van mopperende dansers waarmee je vervolgens toch weer aan de slag moet. Dat er geen choreograaf voor handen was om deze taak over te nemen, verbaast hem niet. 'De danswereld zit te springen om choreografen.'

Het is onwaarschijnlijk dat Sarstädt (58), een vertrouwelinge van Kylián, het roer omgooit. 'De planning ligt voor anderhalf jaar vast' zegt zakelijk directeur Jaap Hülsmann van NDT. Althans in grote lijnen. Ondertussen speelt er wel een ander probleem. Het Nederlands Dans Theater is opgesplitst in drie onderdelen. NDT3, met dansers van veertig jaar en ouder, zit zonder leider. Arlette van Boven is ermee gestopt. Veel helderheid in dit geheim gehouden mini-drama verschaft de directie niet.

De komst van Sarstädt heeft daar niets mee te maken verzekert Hülsmann. 'Het boterde niet langer tussen de dansers en hun leidster. Wellicht zal NDT3 het voortaan zonder 'eigen' leider gaan doen, nu Kylián de ruimte heeft en zich meer met NDT3 kan bemoeien.'

Dat laatste klinkt vreemd want Kylián ziet het leiden van een groep juist als een last die het choreograferen in de weg staat. Zeker omdat hij zich voor alles verantwoordelijk voelt, tot op de keuze voor het lettertype op de affiches. Paradoxaal genoeg dijde onder zijn voortvarende leiding NDT uit tot een waar danspakhuis met wel drie verdiepingen.

Tien jaar geleden benaderde Kylián de Zweedse choreograaf Mats Ek om de fakkel van hem over te nemen, maar die weigerde. En in 1994 stelde hij de Brit Glenn Edgerton aan als leider van NDT1, om zichzelf te vrijwaren van het dagelijkse geregel. Maar het hielp niet voldoende. Kylián bleef zich verantwoordelijk voelen, voor alles. Nu moet Sarstädt hem ruimte bieden.

Kylián: 'Ik wilde een meer ervaren persoon met het kaliber om met de artistieke staf samen te werken en er toch boven te staan.' Hij is gelukkig met de aangedragen oplossing en spreekt van een 'natuurlijke keuze': 'Marian Sarstädt is al de jaren dat ik haar ken betrokken bij de groep. Ze kan kritisch zijn en direct, maar verstaat ook de kunst van de diplomatie. Bij de dansers geniet ze respect.'

Sarstädt en Kylián hebben samen jaren gebrainstormd over opvolging. De keuze voor haar persoon moet wordt toch gezien worden als een 'interim-oplossing'. De tijd was nog niet rijp om een troonpretedent uit eigen gelederen naar voren te halen. 'Er zit veel artistiek potentieel in de groep. Kylián is niet uitgepraat, de jonge generatie makers met Lightfoot, Inger, Delcroix, Elo, moet nog tot grotere bloei kunnen komen.' De ambitie om zelf te choreograferen heeft ze nooit gehad. Haar rol als intermediair tussen groep en school is waarschijnlijk van cruciaal belang geweest bij Sarstädts benoeming. Krachtens een overeenkomst tussen NDT en academie heeft de laatste zelfs een stem in de benoeming. Sarstädt is vaste gastdocent bij NDT, vergezelt de groep op tournees. De school levert soms dansers. Omgekeerd geven NDT-dansers op de academie les of studeren repertoire in.

Kylián blijft betrokken bij de keuze van dansers voor NDT. Hij ontkent dat hij daarmee toch de koers van NDT blijft bepalen: 'Marian Sarstädt krijgt de armslag die ze wenst.' Desnoods ziet het Nederlands Dans Theater er over tien jaar totaal anders uit, als het maar mit Feuer und Flamme is, vindt Kylián.

Zijn nieuw verworven tijd wordt ingevuld met een verkenning van het medium film. Maar de belangrijkste winst voor hem is dat hij zich nu - eindelijk - volledig kan concentreren op wat hij het liefst doet: choreograferen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden