Jirí Kylián staat met worteltjes achter zijn Sabine Kupferberg

Sabine Kupferberg, danseres met duizend gezichten. NPS. Ned. 3...

achteraf

Natuurlijk is het netjes wanneer in een portret over een vrouwelijke kunstenaar uiteen wordt gezet dat haar man volledig achter haar staat. Maar de manier waarop Jirí Kylián, choreograaf en artistiek leider van het Nederlands Dans Theater (NDT), dat duidelijk maakte in Sabine Kupferberg, danseres met duizend gezichten, de documentaire over zijn echtgenote die gisteravond werd uitgezonden, was wel erg lachwekkend.

Na het, waarschijnlijk dagelijkse, fietstochtje van het Lucent Danstheater, de thuisbasis van het NDT, naar huize Kylián, belanden ze in de keuken. Terwijl Kupferberg aan een tafeltje voor de camera haar levensverhaal vertelt, kruipt Kylián met schort achter het aanrecht. Al worteltjes raspend ('Sabine, is de rasp hier ergens?') vult hij haar vanuit deze positie aan, bang dat ze belangrijke momenten uit haar leven onvermeld laat. Hij bemoeit zich zo vaak met het interview, dat je je afvraagt of er wel ooit eten op tafel komt bij dit dansduo. 'Heb je al verteld dat je pleegmoeder piano speelde?'

Nu valt er veel moois over deze gezichtsbepalende danseres van het NDT te vertellen. Haar leven lijkt een sprookje. Als buitenechtelijk kind - een 'love baby' noemt Kupferberg zichzelf - belandde ze in een pleegtehuis waar de bazin zich over haar ontfermde. Daar ontpopte ze zich als een danstalent.

Ondanks het advies van de directeur van het Stuttgarter Ballett, John Cranko, dat ze met haar mimische hoofd beter toneel kon gaan spelen, hield ze vol. En tot op de dag van vandaag - ze is inmiddels 46 - staat ze dansend op het toneel in choreografieën van onder anderen Mats Ek, Hans van Manen en haar eigen Jirí Kylián.

Haar karakteristiek wordt bepaald door haar lange benen en clowneske motoriek, waarvan in de documentaire veel voorbeelden te zien zijn. Van alle collega's die aan het woord komen, spreekt niemand een onvertogen woord. Slechts superlatieven, zoals de 'Marlène Dietrich van de dans' (Gérard Lemaitre) en 'een encyclopedie van de pantomime' (Jirí Kylián) vallen haar ten deel. Helaas geen woord over lichamelijke beperkingen, ouderdomsverschijnselen, of over verschillende interpretaties van een choreografie.

Daarom zijn alleen de momenten waarop ze wordt gevolgd tijdens repetities, veelzeggend. Daar zie je hoe hard ze moet werken om haar mimiek in te dammen. En hoe moeiteloos dat later op het podium overkomt. Op die plek krijgt deze sprookjesprinses wél verschillende gezichten.

Annette Embrechts

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.