Column

Jip en Janneke willen ineens meepraten

Dus ik was naar de Heineken Music Hall, naar Freek. Nee, niet díé Freek, een andere, die met Eva Jinek is en een kinderprogramma op tv heeft. Het gaat over coole beesten in verre landen. Hij reist naar een ver land, laat zich door een plaatstelijke meneer naar een cool beest brengen, en roept dan: 'Kijk eens wat een cool beest!' En dat was het. Op naar het volgende beest.

Nu is het oneerlijk van een kindervriend te verwachten dat hij meer doet dan wijzen en enthousiast doen. Als dat mijn kinderen leert om vaker naar dingen te wijzen en enthousiast te doen, ben ik als ouder dik tevreden.

Maar Freek Vonk is bioloog, en zelfs gepromoveerd. Biologen waren vroeger de paratroopers van de wetenschap. Linnaeus en Van Leeuwenhoek waren de eersten die achter creationistische linies hun onzichtbare boobytraps van logisch denken plaatsten, waar uiteindelijk Darwin, een devoot christen, tegen zijn zin op trapte en een explosie van inzicht veroorzaakte. Een eeuw later kon David Attenborough zonder vrees voor de brandstapel tussen de gorilla's zitten en wijzen op de onontkoombare overeenkomsten met de mens.

Freek had de kinderen meer moeten indoctrineren met die manier van denken. Wat zeg ik? Hersenspoelen! Want het geloof in de wetenschap is stervende. Dat ik überhaupt 'geloof in wetenschap' zeg, toont al de dalende status ervan. Ooit was wetenschap het domein van de zoektocht naar onontkoombare feiten, nu is zij gedegradeerd tot mening. En in het informatietijdperk zijn alle meningen gelijkwaardig.

De kinderen die ik in de HMH naar Freek zag kijken, zijn de eerste generatie in vijfhonderd jaar die met dat gegeven opgroeit. Daar lig ik wakker van.

Ik presenteer nu een wetenschapsprogramma voor kinderen bij de NTR, waarbij ik een correctie kreeg op de zin: 'De dinosaurussen waren 60 miljoen jaar voor de eerste mens al uitgestorven.' Of ik op mijn tekstkaartje wou schrijven: 'Veel wetenschappers denken dat...' Want de meningen waren verdeeld, zei de redacteur. Ik dacht dat hij een grapje maakte, maar nee. Nadat ik mijn afgezakte broek had opgehesen, voerde ik braaf de wijziging uit, maar het zat me dwars. Meningen?

Voor je het weet nemen blaaskaken als René Leegte de boel over. Ja, die van de VVD die laatst te hard praatte in de trein over het paaien van ongeruste Groningers. Maar daar heb ik het niet over. Erger is dat hij een paar jaar terug het KNMI wou opheffen vanwege 'klimaatpartijdigheid'.

Het KNMI, daar doen wetenschappers al 160 jaar noest onderzoek. Het weerbericht is het meest controversiële wat ze doen. Meestal zitten ze te wetenschappen: met bleke neusjes boven ruitjespapier autistisch cijfertjes knarsen. En dan vindt een politicus dat het uit moet zijn, omdat hij hun klimaatmodellen niet 'gelooft'. Er zijn op internet toch wel wetenschappers die hem níét tegenspreken? Nou dan?

Misschien is het de schuld van Al Gore. Het gevaar van het klimaatverhaal uitleggen in Jip-en-Janneketaal, is dat Jip en Janneke dan ook willen meepraten. Op Jip-en-Jannekeniveau. Slecht idee. Wetenschap is elitair, omdat de mensen die het bedrijven, dingen doen die wij niet snappen. Althans dat mag ik toch hopen.

De komende jaren gaan we nog veel meemaken op het gebied van de 'meningficatie' van de wetenschap. Veel wat we gaan ontdekken over genetica en seksuele geaardheid, en over astronomie en kernfysica, zal door de René Leegtes van deze wereld worden ondergepist met politiek gemotiveerde desinformatie. Geld zal worden weggehaald bij onderzoeken met impopulaire resultaten, zodat alle wetenschap in zekere zin aan een politieke kant terechtkomt, waarmee René toch weer gelijk krijgt.

Dus Freek: je bent een schat, mijn zoon is dol op je. Maar probeer er alsjeblieft wat wetenschap in te pompen. Anders krijgt jouw eerbiedwaardige Leidse faculteit over twintig jaar richtlijnen van de overheid. Geen grap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.