Jip en Janneke ergeren de kiezer juist

Heldere taal, de kiezer direct aanspreken: hoewel steeds meer politici het doen, blijkt te veel populaire Jip en Janneke-taal juist averechts te werken. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam.

Geert Wilders, PVV-voorman, vaak geroemd om zijn heldere en klare taal. Beeld anp

'Iedereen denkt dat mensen worden aangetrokken door een bepaalde populistische stijl. De retoriek van: ik ben er voor jullie', zegt communicatiewetenschapper Linda Bos. 'Maar die stijl blijkt helemaal niet aan te slaan.'

Bos en haar collega's onderzochten welke invloed media-uitlatingen van politici hebben op de kiezer. In een onderzoek bestudeerden ze de media-invloed op vierhonderd kiezers rond de verkiezingen van 2006; voor een ander, nog ongepubliceerd experiment onderzochten ze hoe 3.125 mensen reageerden op krantenartikelen die de onderzoekers zelf hadden bewerkt.

Populisme

Daaruit bleek onder meer dat middelbaar en hoger opgeleiden zich storen aan politici die al te directe lekentaal bezigen. 'Misschien omdat ze het met rechts-populisme associëren', denkt Bos. 'Of misschien doorzien die mensen: dit hoort niet, dit is onecht.'

Alleen rechts-populisten zoals Geert Wilders worden niet gestraft als ze een toon aanslaan die de onderzoekers definiëren als 'populistische retoriek': veel sneren aan de gevestigde orde en verwijzingen naar de man op de straat. Maar het is een select gezelschap dat zich erdoor aangesproken voelt: lager opgeleiden en mensen die Bos karakteriseert als 'extreem cynisch'. Om hoeveel mensen het precies gaat, kan de onderzoekster niet zeggen. 'Maar het is een minderheid.'

Inhoudelijk

In het vakblad Political Communication beschrijven Bos en haar collega's dat kiezers meer overtuigd raken door politici met inhoudelijke kennis van zaken.

Dat geldt opmerkelijk genoeg ook voor rechts-populistische leiders als Wilders, schrijven de onderzoekers. 'De algemeen aanvaarde politieke wijsheid dat alle publiciteit goede publiciteit is, blijkt niet op te gaan. We vinden dat rechtse populistische leiders die meer inhoudelijk gezaghebbend lijken door kennis ten toon te spreiden, als meer effectief worden ervaren.'

De uitkomsten zijn 'opmerkelijk', schrijven de onderzoekers, omdat ze haaks staan op de heersende politieke mode. 'De populistische retoriek en stijl wordt steeds meer door gematigde leiders overgenomen, mogelijk in de hoop om hun imago positief te beïnvloeden.' Een verkeerde inschatting, denken de wetenschappers.

'Gematigde leiders worden juist negatief beoordeeld als ze op een populistische manier optreden.'

© ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden