Jihadverdachten horen via Facebook dat hun zaak begint

Chatten met het OM over dagvaarding

De Nederlandse Syriëganger Victor D. (29), alias Zakariyya al Hollandi, chatte afgelopen weekeind met het Openbaar Ministerie. Hij had zijn dagvaarding per Facebook ontvangen en stuurde de officieren van justitie een foto van hemzelf en een medeverdachte terwijl de twee een pizza verorberen in de Syrische stad Idlib.

Foto anp

De pizza-eters zijn twee van de eerste groep van tien jihadverdachten die nog in het strijdgebied zijn en die het OM bij verstek wil vervolgen. Juridisch een grote uitdaging, blijkt donderdag in de extra beveiligde rechtszaal in Rotterdam. Verdachten hebben het recht hun eigen zaak bij te wonen, ook als ze ver weg zijn en verdacht worden van terroristische activiteiten.

Dat fundamentele recht wordt hen ontnomen, zegt raadsman André Seebregts, die Victor D. sinds twee dagen bijstaat. 'Iemand die in Syrië zit kan niet zomaar naar Nederland komen en zelfs niet zeggen dat hij dat van plan is. Dat is te gevaarlijk. Mensen worden daar voor minder gedood.'

Zijn collega Haroon Raza doet heel geheimzinnig. Hij zegt door zijn cliënt, Khalid B. (24), gemachtigd te zijn. Maar of B. op de hoogte is van de zaak en wanneer hij voor het laatst contact met hem heeft gehad, daar wil Raza niets over kwijt. 'Misschien gaan veiligheidsdiensten, Jabhat al-Nusra of anderen iets met die informatie doen.' Na aandringen van de officier van justitie om een tipje van de sluier op te lichten, reageert hij: 'Als ik zou zeggen, wat ik zou willen zeggen, dan kan hij vandaag worden afgemaakt.'

Officier van justitie Ferry van Veghel geeft toe dat het niet makkelijk is voor Syriëgangers om naar Nederland te komen. Maar onmogelijk is het niet. Hij verwijst naar een recent AIVD-rapport, waarin de verwachting wordt uitgesproken dat nu het kalifaat begint af te brokkelen Syriëgangers terug zullen keren naar Nederland. Niet massaal, maar druppelsgewijs.

Bericht via Facebook

Het OM heeft alle mogelijke moeite gedaan om de verdachten op de hoogte te stellen van de regiezitting van donderdag, zegt Van Veghel. Er is een Facebookadvertentie uitgezet in een straal van 80 kilometer rond de Iraakse stad Mosul, gericht op 18- tot 30-jarigen. In Raqqa in Syrië, hoofdstad van het kalifaat, kon die Facebookadvertentie niet worden gepost.

De oproep rond Mosul is 1.1 miljoen keer weergegeven en 8.000 keer geliked. Een verdachte reageerde binnen een uur. Een andere liet weten herstellende te zijn van een gifgasaanval en niet naar Nederland te zullen komen.

Verder zijn in Nederland 'de achterblijvers', ouders, broers of zussen, benaderd. De meeste ouders hebben de dagvaarding aanvaard en hebben, via sociale media of skype, hun kinderen verteld over de rechtszaak. De voormalige rapper Marouane B. (22) uit Arnhem heeft volgens zijn moeder aangegeven terug te willen komen naar Nederland. Maar hij kan niet, zegt ze, want de grenzen zitten dicht. Mocht het hem toch lukken te ontsnappen aan het IS-regime, dan hangt hem mogelijk een zware straf boven het hoofd. Het OM zegt getuigen te hebben die verklaren dat Marouane zelf heeft gezegd iemand te hebben onthoofd.

Niet van alle verdachten heeft het OM een teken van leven ontvangen. Misschien zijn er wel een paar dood. Zo reageerde de vader van Yago R. (24) emotioneel toen de wijkagent bij hem aanklopte. Hij wilde de dagvaarding niet tekenen. Hij had sinds november 2014 geen contact met zijn zoon gehad. Maar dat er geen contact meer met familie is geweest, is voor het OM onvoldoende aanleiding de zaak op te geven. Om onder de radar te blijven van inlichtingen- en opsporingsdiensten kan een jihadstrijder immers zijn dood in scene hebben gezet en ook de familie in het ongewisse hebben gelaten.

Het Facebookbericht dat de Politie Nederland heeft uitgestuurd.

Waarom doet het OM zoveel moeite om Syriëgangers nog voor ze in Nederland zijn veroordeeld te krijgen? 'Sluipt hier een stukje politiek de rechtszaal in?', vraagt raadsman Raza zich af. Een Syriëganger kan toch bij terugkeer worden gearresteerd en worden vervolgd. Als het OM bang is dat de verdachte hangende het onderzoek op vrije voeten komt en dan een gevaar kan vormen voor de veiligheid in Nederland, zoals het heeft aangevoerd, heeft het volgens Raza geen sterke zaak.

De rechtbank Rotterdam heeft de vervolgingsbeslissingen even voor zich uitgeschoven. Alle tien zaken zijn aangehouden tot 22 juni.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.