Jihadproces: zes jaar cel voor Azzedine C.

De Haagse rechtbank heeft donderdag alle negen verdachten in het grote jihadproces veroordeeld tot straffen oplopend tot zes jaar cel. Op drie 'meelopers' na, vormden de verdachten volgens de rechters een criminele terroristische organisatie, die erop uit was jongeren te ronselen voor de gewelddadige jihad.

Bezoekers bij de rechtbank de Bunker in Amsterdam voor de uitspraak in het grote Haagse jihadproces Beeld anp

Rechtbankvoorzitter René Elkerbout stond uitgebreid stil bij 'het kwaad dat de ronselorganisatie uit de Schilderswijk' heeft aangericht in de samenleving. Door toedoen van de groep zijn tientallen jongeren naar Syrië afgereisd. Een aantal van hen is 'martelaar' geworden. 'Onmenselijk leed voor de ouders', aldus Elkerbout.

Van een zooitje ongeregeld uit de Schilderswijk, zoals een raadsman de verdachten typeerde, is volgens de rechtbank geen sprake. De rechters steunen het Openbaar Ministerie (OM) in de opvatting dat het gaat om een organisatie die professioneel te werk ging. Die 'met een bombardement van opruiende berichten, verspreid via diverse mediakanalen op internet, jonge geesten rijp maakte voor de radicale opvatting dat het deelnemen aan de gewapende jihadstrijd in Syrië voor elke moslim een individuele verplichting is'.

Voor het OM stond veel op het spel. In een jaar vol (verijdelde) aanslagen in Parijs, Kopenhagen en de Thalys, moest het aantonen dat het strafrecht een belangrijke rol kan spelen in de strijd tegen terrorisme. Dat was geen gemakkelijke opgave. De verdachten hadden geen moorden gepleegd, bij hen waren geen wapens aangetroffen en ze hadden ook niet hadden opgeroepen tot aanslagen in Nederland (behalve Hatim R., die dreigde vanuit Syrië).

Een lastige jihadistenpuzzel voor de rechtbank

Abou Moussa bedolf de rechter onder woorden om aan te tonen dat hij een gewone moslim is met een analytische inslag, maar zeker geen ronselaar. Hem veroordeeld krijgen was nooit vanzelfsprekend. Een analyse van het jihadproces (+).

Wat stond er bij het jihadproces op het spel? Lees hier meer (+).

Hoe radicaal is de verwensing 'Moge Allah je vervloeken of straffen'? Behoort dat tot het idioom van gevaarlijke jihadisten, of is het een uitdrukking die in het algemeen in moslimkringen wordt gebruikt? Janny Groen zocht het uit (+).

Met twee maten meten

Delicten als opruien en ronselen raken twee belangrijke fundamenten van de democratische rechtstaat: de vrijheid van meningsuiting en van religie. De verdediging heeft er steeds op gehamerd dat hun cliënten wellicht radicale denkbeelden hebben, het martelaarschap verheerlijken en het kalifaat omarmen, maar dat ze opereerden binnen de grenzen van de wet.

Een belangrijk wervingsargument voor jihadi's is de bewering dat het Westen, ook Nederland, stelselmatig met twee maten meet als het moslims betreft. Zij roepen luidkeels dat in deze zaak de islam terecht staat. De rechters deden gisteren veel moeite die aantijging van tafel te vegen. Staccato werd opgesomd dat niet strafbaar is: bijeenkomen om de koran te bestuderen; zich verdiepen in islamitische stromingen, waaronder het salafisme; dawa (uitnodigen tot de islam); het organiseren van demonstraties; protesteren tegen het onderdrukkende regime van Assad; ageren tegen de buitenlandse politiek van het Westen of Nederland; het openlijk sympathiseren met de doelen en daden van terroristische organisaties als IS en Al Qaida.

Meer over het jihadproces

Hoe strafbaar is de romantische jihadi? Spoorden de verdachten aan tot geweld? Vormden zij een terreurgroep? Deskundigen gaven voorafgaand aan de uitspraak alvast hun oordeel (+).

Op de tweede dag van het jihadproces werd een getuige-deskundige gehoord. 'Opeens heb je het, je bent mujahid.' Zelfs in de jihad is er plek voor humor (+).

Rechtbanktekening van verdachten Iman B., Azzedine C., Rudolf H., Oussama C., Jordi de J. en Moussa L. tijdens het Haagse jihadproces in de bunker in Amsterdam-Osdorp. Beeld anp

Hoger beroep

Dit in ogenschouw nemend komen de rechters toch tot het oordeel dat de verdachten de grenzen van de vrijheid van meningsuiting en religie ver hebben overschreden. Daar is het OM 'buitengewoon content' mee. 'De terroristische wetgeving blijkt effectief. Het vonnis stelt ons in staat in een vroegtijdig stadium in te grijpen op een moment dat nog geen aanslagen zijn gepleegd', zegt woordvoerder Wouter Bos.

Hoe belangrijk dat is blijkt volgens het OM uit de identificatie eerder deze week van 'de derde kamikaze van de Bataclan'. Die was in 2013 naar Syrië vertrokken en teruggekeerd om zich in Parijs op te blazen. Bos: 'Parijs bewijst dat de opvatting dat we de Syriëgangers maar moeten laten gaan onzinnig is en dat we terecht al in de ronselfase ingrijpen.'

Enkele verdachten hebben al aangegeven in hoger beroep te zullen gaan. Ze vinden dat de wetten te zeer zijn opgerekt en kunnen niet aan de indruk ontkomen dat 'Parijs in de strafmaat is meegenomen'. Anders kunnen ze de hoge straffen niet verklaren. Verdachten hebben immers niet direct opgeroepen tot gebruik van geweld, noch specifieke personen geronseld.

Rechtbank de Bunker in Amsterdam Beeld anp

Dat hoeft ook niet, stelt de Leidse rechtsgeleerde Afshin Ellian. Volgens het nieuwe artikel 205 van het Wetboek van Strafrecht (zonder toestemming van de Koning werven voor vreemde krijgsdienst of gewapende strijd) is 'het bespelen, overreden, het stelselmatig rijp maken van geesten' al strafbaar.

Andere Europese landen hebben volgens Ellian dergelijke wetgeving al eerder ingezet. Terreurverdachten in Engeland, België en Frankrijk hebben hoge straffen gekregen. Nederland, waar artikel 205 voor het eerst is toegepast, lijkt de Europese trend te volgen.

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden