Jihadisten zien Denemarken als symboolvijand

Denemarken is meer dan zeven jaar na de cartoonrellen nog altijd een geliefd doelwit van islamitische terroristen. Het land heeft in de ideologie van jihadisten een hoge symbolische waarde als het gaat om de strijd van het Westen tegen de islam. Bovendien is het een relatief makkelijk doelwit.

AMSTERDAM - Dat zeggen terrorisme-experts naar aanleiding van de aanslag dinsdag op historicus en islamcriticus Lars Hedegaard. Een onbekende dader probeerde Hedegaard voor zijn huis neer te schieten, maar de aanslag mislukte. Over het motief van de aanslag is nog niets bekend, maar Denen sprongen gisteren massaal op de bres voor het recht op een vrije meningsuiting.


Voor Hedegaard zelf, oprichter van de International Free Press Society en een voormalig lid van de nationalistische Deense Volkspartij, lijdt het geen twijfel dat hij werd aangevallen vanwege zijn uitspraken over de islam. Hij noemde eerder verkrachting in moslimfamilies normaal en vergeleek islam met nazisme. Hij is ooit veroordeeld voor racisme, maar werd in 2011 in hoger beroep vrijgesproken.


'Ik zag de haat tegen mij in zijn ogen,' zei Hedegaard. Hij omschreef de dader als jong en met een donkere huidskleur. 'Ik was verrast, maar had waarschijnlijk niet verrast moeten zijn.' Hij liet weten zijn uitspraken over de islam niet te zullen temperen.


In 2005 plaatste de Deense krant Jyllands-Posten een serie cartoons met de profeet Mohammed en sindsdien staat Denemarken op de jihadistische radar, zegt Petter Nesser van het Noorse terrorisme onderzoeksinstituut FFI. 'En dat zal zo blijven. Er is nog altijd geen succesvolle aanslag geweest, dus het land is nog niet gestraft in de ogen van jihadisten.'


De publicaties, die een golf van rellen in de islamitische wereld teweeg brachten, lenen zich volgens Nesser nog altijd uitstekend voor Al Qaida-propaganda. 'Omdat het over de belediging van de profeet gaat, spreekt het niet alleen de harde jihadisten aan, maar een breder publiek van conservatieve moslims.'


Hoewel de cartoonrellen steeds langer geleden zijn, neemt het risico op aanslagen gek genoeg juist toe, zegt de Zweedse terrorisme-expert Magnus Ranstorp. 'De Deense veiligheidsdienst heeft tussen 2010 en 2012 veel meer plannen ontdekt dan in de jaren vlak na de publicatie van de cartoons, veelal van buiten Denemarken.'


Na het Verenigd Koninkrijk is Denemarken in Europa een van de landen waartegen de meeste terroristischeplannen worden beraamd, zegt Ranstorp. 'Het land is een symbool geworden, het is deel geworden van het grotere verhaal van Al Qaida over het Westen dat in oorlog is met de islam.' Op jihadistische websites wordt de woede over de cartoonpublicaties in stand gehouden.


Hoewel nog niet bekend is of Hedegaard inderdaad vanwege zijn uitspraken is aangevallen, zou hij goed in het stramien passen. Hij had daarbij de pech dat hij een makkelijk benaderbaar doelwit was zonder beveiliging. Want de twee veel 'populairdere' doelen, de krant Jyllands-Posten en cartoonist Kurt Westergaard, worden sinds enkele jaren wel bewaakt.


In 2010 werden twee aanslagen op de krant verijdeld, waarbij de aanvallers de redacteuren hadden willen gijzelen en vermoorden. Datzelfde jaar overleefde ook Westergaard een aanval van een man met een bijl. De dader, de Somalische Muhudin Mohammed Geele, is vorig jaar veroordeeld tot tien jaar cel en deportatie. Met Hedegaard is nooit gesproken over beveiliging. De Deense veiligheidsdienst zei geen aanwijzingen te hebben gehad dat hij gevaar liep.


Media en politici hebben zich massaal achter Hedegaard geschaard. Ook journalisten en politici die zijn uitspraken eerder scherp veroordeelden, spraken zich gisteren uit voor zijn recht op de vrijheid van meningsuiting.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden