Analyse

'Jihadgangers' weer thuis: wat ging er mis in Huizen en Amersfoort?

De vermeende jihadgangers uit Huizen zijn weer vrij. Jermaine W. uit Amersfoort zit in Syrië. Welke burgemeester blunderde? Allebei?

Beeld anp

De Nationaal Coördinator terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) was al maanden op de hoogte van een mogelijk vertrek van Jermaine W. naar Syrië. De politie van zijn woonplaats Amersfoort eveneens. Toch kon hij zondag 31 augustus met vrouw en drie kinderen naar Syrië vertrekken. Vrijdag liet hij zijn moeder triomfantelijk weten 'tussen de moslims' te zitten, waar niemand hun kinderen kan afpakken.

In Huizen ging het heel anders. Twee dagen voor W.'s vertrek naar Syrië hield de politie daar twee gezinnen aan, die volgens een ambtsbericht van de AIVD op het punt zouden hebben gestaan zich in Islamitische Staat (IS) te vestigen. Twee ouderparen werden opgepakt, hun paspoorten ingetrokken, zes kinderen werden uit huis geplaatst. Drie van de vier ouders zijn sinds vrijdag weer op vrije voeten. En de rechtbank Midden-Nederland besliste gisteren dat alle kinderen weer naar huis mogen.

De ene gemeente lijkt te slap en de ander te stevig te hebben ingegrepen. Wat ging er mis in Huizen en Amersfoort?

Huizen was al sinds eind vorig jaar door de NCTV geïnformeerd over radicale moslimjongeren en nam ook deel aan het zogenaamde 'H4+3-overleg'. Den Haag en vier omringende gemeenten, Arnhem, Huizen en Amsterdam, wisselen geregeld informatie met elkaar uit over radicaliseringstrends en een mogelijke aanpak.

Direct ingrijpen

Burgemeester Fons Hertog van Huizen legde zondag in Buitenhof uit dat al eerder jongeren uit zijn gemeente naar Syrië waren afgereisd. Toen de AIVD met ambtsberichten kwam over de twee gezinnen en hun IS-plannen, besloot de burgemeester direct in te grijpen. De Raad van de Kinderbescherming was tegelijkertijd ingelicht. Die maakt volgens de burgemeester een eigen afweging over uithuisplaatsing van de kinderen. Die worden niet automatisch ondergebracht bij andere familieleden, zoals grootouders. Standaard is dat eerst wordt onderzocht of het daar wel veilig is voor de kinderen.

Amersfoort zit niet in het beraad van de 'jihadsteden' en was daardoor kennelijk minder alert. Volgens een woordvoerder was burgemeester Lucas Bolsius zelfs niet op de hoogte gebracht van mogelijke uitreisplannen van Jermaine W. Pas afgelopen woensdag ontving hij een ambtsbericht van de AIVD, aldus de woordvoerder. Toen was de vogel af gevlogen.

De familie van Jermaine W. is woedend over het slappe optreden van de overheid. Bij de NCTV was in mei aan de bel getrokken over de verdwijning van W. Gevreesd werd dat hij naar Syrië was gegaan om te gaan strijden. De NCTV adviseerde aangifte te doen bij de politie. Dat is gebeurd. Een agent is ook aan de deur geweest bij Meryam, de vrouw van Jermaine. Hij zou haar hebben gevraagd of Jason in Syrië zat bij IS. Zij wist van niets.

Beeld anp

Jason met Jermaine verward

Korte tijd later bleek dat de politie de broers Jason en Jermaine met elkaar heeft verward. Jason, die in het Hofstadproces tot 15 jaar cel was veroordeeld, is ruim een jaar op vrije voeten (onder voorwaarden). Hij heeft zijn radicale gedachtegoed publiekelijk afgezworen en doet een universitaire studie. Jermaine, die in het Hofstadproces werd vrijgesproken, is altijd radicaal gebleven.

Bij een tweede bezoek vroeg de politie Meryam naar Jermaine. Zij vertelde dat haar man naar de Turks-Syrische grens was vertrokken, waar hij werkte als vrijwilliger in een vluchtelingenkamp. Pas na het haastige vertrek van de W.'s werd duidelijk dat Jermaine op verkenningsmissie was geweest om te onderzoeken of de route naar Syrië veilig is voor zijn gezin. Wanneer hij aanvankelijk van plan was te vertrekken, is niet duidelijk. Toen hij zag hoe stevig in Huizen werd ingegrepen, pakte het gezin zijn biezen.

De politie Midden-Nederland zegt de versie van de familie W. nog te onderzoeken.

Is zowel in Amersfoort als in Huizen geblunderd? Dat is volgens terrorismedeskundigen moeilijk te zeggen. Als het gezin van Jermaine W. snel was opgepakt, zou die actie juridisch wellicht ook geen stand hebben gehouden. Of de Huizer gezinnen echt niet van plan waren zich bij IS aan te sluiten, is ook niet met zekerheid te zeggen.
De AIVD waakt over de nationale veiligheid en denkt soms snel te moeten handelen om erger te voorkomen. Dat is een andere verantwoordelijkheid dan die van politie en justitie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden