Jihad blijkt opvallend vaak een familieaangelegenheid

Wederom zijn het twee broers die elkaar vinden in het kwaad. Dinsdag bliezen Ibrahim en Khalid El Bakraoui zichzelf op in Brussel. De broers Salah en Brahim Abdeslam waren medeplegers van de aanslagen van 13 november in Parijs. Chérif en Saïd Kouachi richtten in januari 2015 een bloedbad aan op de redactie van Charlie Hebdo. Dzhokhar en Tamerlan Tsarnaev pleegden in april 2013 een aanslag op de marathon van Boston. Abdelkader Merah staat dezer dagen terecht wegens medeplichtigheid aan de moorden die zijn broer Mohammed in 2012 pleegde in Toulouse en omgeving.

De broers Khalid (links) and Ibrahim (rechts) El Bakraoui. Beeld afp

De jihad blijkt opvallend vaak een familieaangelegenheid. Volgens de denktank New America heeft een kwart van de westerse strijders in Syrië en Irak een familieconnectie met de jihad, door een broer, een zwager of een andere verwant die op enigerlei wijze bij de strijd betrokken is.

Daar is een banale reden voor. Een broer is dichtbij. 'Het rekruteren voor de jihad gebeurt vooral door gelijken. Het is in sterke mate een groepsfenomeen', zegt de Belgische terreurdeskundige Rik Coolsaet in The Guardian. Bovendien: een broer kun je vertrouwen. Veel terroristen beginnen als kleine criminelen. 'Het heeft niets verbazingwekkends dat ze samen auto's stelen of een bank beroven. Wie kun je beter als medeplichtige hebben dan je broer, als je wilt vermijden dat je verklikt wordt?', schreef Sonia Imloul, een deskundige op het gebied van terreurpreventie, voor het Franse weekblad Le Nouvel Observateur. Vertrouwen wordt nog belangrijker als de stap van criminaliteit naar jihad wordt gezet.

Niet functionerende familie

Sommige deskundigen wagen zich aan een meer psychologische verklaring. De Franse psychiater Patrick Amoyel, die jongeren probeert te deradicaliseren: 'De jongeren die we volgen komen uit alle lagen van de bevolking. Er is maar een ding dat ze gemeen hebben: een niet functionerende familie. Ze hebben een dramatische scheiding meegemaakt, ze zijn in de steek gelaten, vaders zijn vertrokken of hebben hun kinderen mishandeld. Dat laat een existentiële leegte achter die gevuld wordt met ideologie', aldus Amoyel in het weekblad Le Point.

Sommige terroristen maakten inderdaad een getroebleerde jeugd door. De moeder van Mohammed Merah scheidde van een gewelddadige vader, toen Merah nog heel jong was. Zijn moeder had verhoudingen met andere mannen en liet haar kinderen soms hele dagen voor de televisie achter. Op 9-jarige leeftijd haalde de kinderbescherming Merah bij zijn moeder weg. De gebroeders Kouachi werden op jonge leeftijd wees en brachten hun jeugd in een kindertehuis door.

Toch waarschuwt psychiater Paul-Laurent Assoun in Le Point voor al te gemakkelijke psychologische verklaringen. Niet alle kinderen met een afwezige vader worden terrorist en niet alle terroristen hebben een afwezige vader. Zo was er, voor zo ver bekend, weinig aan de hand in het gezin Abdeslam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden