Jiang Zemin versterkt greep op politburo

Met de promotie van medestanders in het politburo heeft president Jiang Zemin zijn greep op de Chinese communistische partij versterkt....

TOINE BERBERS

Van onze correspondent

Toine Berbers

HONGKONG

'Het vijftiende partijcongres heeft zijn agenda afgewerkt en is geslaagd geëindigd. Het was een geweldig succes', constateerde een stralende Jiang in zijn afsluitende toespraak. Hoewel zijn tegenstanders in de koehandel om de hoogste functies enkele punten scoorden, komt China's president aanzienlijk versterkt uit de strijd.

Het nieuwe Centraal Comité herkoos hem tot partijleider en selecteerde veel trouwe volgelingen voor het tot 22 man uitgebreide politburo. Alleen bij de samenstelling van het zevenkoppige dagelijks bestuur, het elitekorps, moest Jiang enkele veren laten.

Maar het was een zichtbaar opgeluchte president die op het met rode vlaggen versierde toneel van de Grote Hal van het Volk de nieuwe leiding aan het Congres voorstelde. Jiang, zeven maanden geleden nog algemeen als tussenpaus afgeschilderd, bracht net als in zijn openingsrede van een week geleden een hommage aan Deng Xiaoping, de dit jaar overleden architect van de hervormingen.

Dat na Deng binnen de Chinese top een periode van geven en nemen zou aanbreken, was algemeen verwacht. Maar Jiang is, door zich als hervormer te ontpoppen, als winnaar te voorschijn gekomen. Het congres, dat slechts eens in de vijf jaar bijeenkomt, slikte zijn ambitieuze programma om de verliesgevende staatsbedrijven te sluiten of van de hand te doen.

Tegelijkertijd bleef de deur potdicht voor politieke hervormingen. In de aanloop naar het congres hadden enkele vooraanstaande intellectuelen om democratisering gevraagd. Hoewel zij niet als dissidenten achter slot en grendel verdwenen, is hun oproep genegeerd. Het meeste opzien baarde nog een onder afgevaardigden circulerende brief, waarin om herziening van het partijoordeel over de democratische beweging van 1989 werd gevraagd.

De brief droeg de handtekening van de weggezuiverde partijsecretaris Zhao Ziyang, maar of deze echt is, werd niet duidelijk. Zhao leeft sindsdien onder huisarrest. Jiang greep wel terug op de rigoureuze hervormingsretoriek van zijn voorganger, aan wiens val hij zijn hoge post te danken heeft. Maar hij hield zich verre van politieke avonturen.

Voortzetting van de door Deng Xiaoping uitgestippelde koers blijkt de machtsbalans in Jiangs voordeel te hebben doen doorslaan. Parlementsvoorzitter Qiao Shi, tot gisteren de nummer drie in de hiërarchie, werden democratische neigingen toegedicht, omdat hij bleef hameren op meer bevoegdheden voor zijn parlement. Mogelijk heeft dit liberale etiket hem zijn baan gekost.

Jiang moest wel toestaan dat Qiao's vertrouweling, de 61-jarige Wei Jianxing, in het dagelijks bestuur van het politiburo kwam. Wei verwierf faam door zijn verbeten strijd tegen de corruptie. Zijn ster schoot omhoog toen twee jaar geleden de partijchef van Peking, Chen Xitong, ten val kwam in een miljardenschandaal.

Ook kreeg de president het niet voor elkaar dat zijn militaire vrienden tot de top zeven doordrongen. Wel lukte het hem om Liu Huaqing, de oude militaire topman, te wippen. Maar de twee generaals die hij op het oog had als vervangers, Zhang Wannian en Chi Haotian (tevens minister van Defensie) moesten zich tevreden stellen met gewone zetels in het politburo.

De opmars van Zhu Rongji (69), de in het buitenland populaire vice-premier, naar de derde plaats in de hiërarchie is ook niet helemaal volgens Jiangs ideale scenario. Zhu, bijgenaamd 'de economische tsaar' en verantwoordelijk voor het temmen van de inflatie, volgt in maart volgend jaar waarschijnlijk de conservatieve Li Peng (68) op als premier.

Li heeft zijn twee ambtstermijnen erop zitten en is voorbestemd om de gevallen Qiao Shi te vervangen als parlementsvoorzitter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden