Jezuïet kan China en paus bijeenbrengen

Een conferentie over de Italiaanse jezuïet Matteo Ricci, die begraven ligt in Peking, is vorige week begonnen in de Chinese hoofdstad en werd gisteren in Rome in aanwezigheid van de paus voortgezet....

Van onze correspondent Jan van der Putten

Het is vierhonderd jaar geleden dat de keizer Ricci toeliet tot Peking en hem toestond er een kerk te bouwen. Grote indruk maakte hij met de door hem gemaakte uurwerken en wereldkaart, zijn kennis van de Chinese klassieken, een Chinese vertaling van Euclides' boek over de geometrie en een theologisch werk doorspekt met confuciaanse termen.

In het officieel atheïstische China geldt deze atypische missionaris als de eerste die tussen China en het Westen relaties poogde te vestigen op basis van gelijkwaardigheid. Onder de naam Li Matou is Ricci in China zelfs bekender dan Marco Polo, de Venetiaanse reiziger die drie eeuwen vóór hem zou hebben geleefd aan het keizerlijk hof.

Ricci hoopte de elite te bekeren tot een aan de Chinese tradities aangepast christendom. Hij stierf in 1510. Keizer Wan Li zelf zocht voor hem een graf uit, waarmee hij te kennen gaf dat de jezuïeten hun missie in China mochten voortzetten. Het graf, dat de Bokseropstand en de Culturele Revolutie heeft overleefd, is te bezichtigen op het terrein van de communistische partijschool.

Behalve westerse uurwerken, schilderingen, gebouwen en astronomische instrumenten maakten de paters voor de keizer ook moderne kanonnen. Met hun superieure technieken hoopten ze hem te overtuigen van de superioriteit van hun geloof.

Hun pogingen tot kerstening van China liepen driehonderd jaar geleden echter stuk op de weigering van de paus om de Chinese christenen toe te staan hun voorouders te vereren. Na die schoffering moest de keizer niets meer van het christendom hebben. Een verre opvolger, Mao Zedong, joeg in 1955 de buitenlandse geestelijken het land uit.

De communisten namen de kerkelijke bezittingen in beslag en richtten de Patriottische katholieke kerk op, die niet het gezag erkent van Rome maar van de partij. Veel leken, priesters en bisschoppen die de paus trouw bleven, werden gevangengezet. Een Amerikaanse katholieke organisatie vroeg president Bush vorige week in China te pleiten voor de vrijlating van 19 priesters en leken.

De Patriottische kerk heeft vier à vijf miljoen leden, de ondergrondse rooms-katholieke kerk acht miljoen. Enkele bisschoppen worden zowel door Peking als het Vaticaan erkend. Een verzoening zou voor Rome een potentiële geloofsmarkt van 1,3 miljard zielen openen. Peking zou een bron van spanningen kwijt zijn. Het stelt als voorwaarde dat Rome breekt met Taiwan en zich niet mengt in China's binnenlandse zaken.

Het Vaticaan, de enige Europese staat die nog relaties heeft met Taiwan, wil die graag verruilen voor betrekkingen met het Chinese vasteland. Die operatie ging vorig jaar niet door toen Rome op instigatie van Taiwan 120 in China gedode katholieken heilig verklaarde die het Chinese regime zag als 'imperialistische zondaars'. Het Ricci-congres biedt een nieuwe kans op verzoening.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden