Jezuïet die de dialoog met moslims zocht

De Koran roept op tot verantwoordelijkheid, concludeerde pater Christiaan na jarenlange studie. In Caïro sloot hij vriendschap met moslims.

Pater Christiaan. Beeld
Pater Christiaan.Beeld

Hij was van een adellijke familie, maar woonde uit solidariteit met de minst bedeelden al sinds jaar en dag in Shoubra, een van de armste wijken van de Egyptische hoofdstad Caïro. Pater dr. Christiaan van Nispen tot Sevenaer slaagde er daardoor, tegen de tijdgeest in, een goede dialoog met moslims op te bouwen.

Begrip voor het verzet van de Palestijnen

In 1998 interviewde schrijfster Vonne van der Meer hem in de Volkskrant. De titel jonkheer had hij allang opgegeven. 'Aboena Christiaan, zoals hij in Egypte wordt genoemd, heeft aan de binnenkant van zijn rechterpols een tatoeage van een kruis. Alle kopten, al dan niet orthodox, hebben zo'n tatoeage', stelde ze met enige verbazing vast.

Pater Christiaan was toen al een Egyptische Brabander in Caïro. Eens werd hij daar geïnterviewd op de televisie. Uiteraard in het Arabisch. Hij kreeg netelige vragen voorgelegd of de katholieke kerk evenals de islam niet zou moeten vinden dat de Palestijnse zelfmoordaanvallers tegen Israël heilige martelaren zijn. In zijn antwoord, doorspekt met citaten van Arabische filosofen en theologen, zei hij dat moorden niet toelaatbaar is, maar dat men begrip moet hebben voor het verzet van de Palestijnen.

Pater Christiaan overleed 12 mei in Nijmegen. Zondag 5 juni wordt een herdenkingsbijeenkomst voor hem gehouden in Den Haag.

Verliefd op Egypte

Samen met zijn oudere broer Paul groeide Christiaan op in Mill en Sint Hubert, waar hun vader jonkheer Carel van Nispen tot Sevenaer burgemeester was van 1933 tot 1958. In 1955 trad Christiaan in bij de paters jezuïeten. Na een studie wijsbegeerte vertrok hij in 1960 naar Beiroet om Arabisch te leren. Zijn eerste docent zei hem: 'Er zijn mensen die een taal leren om anderen te kunnen vertellen wat ze te vertellen hebben, maar je kunt ook een taal leren om van de taal te ontvangen.' De eerste twee jaar waren bepalend. Hij volgde colleges Arabische literatuur en las over de kruistochten, maar dan bezien door Arabische ogen.

Na twee jaar Beiroet vertrok hij naar Caïro om Arabische filosofie te studeren. Hij raakte meteen 'verliefd' op Egypte. Op de hartelijkheid van de mensen, het gemak waarmee je met vreemden in contact komt, op hun verhalen en humor. Hij raakte bevriend met een schriftgeleerde van de Koran, een zoon van een sjeik. Hij werd er kind aan huis. Toen hij in 1966 voor de afronding van zijn theologiestudie naar Lyon moest, vroeg de sjeik zijn dochter een afbeelding van Maria met kind te schilderen, om pater Christiaan op zijn reis te vergezellen. In 1969 werd hij tot priester gewijd, waarna hij voor de koptische rites koos. Na terugkeer in Caïro zou hij les gaan geven aan het koptisch-katholieke grootseminarie aldaar.

Kritische vriendschap

Hij werkte negentien jaar aan zijn proefschrift, waarin hij concludeerde dat de Koran opriep tot verantwoordelijkheid, in tegenstelling tot wat er in de geschiedenis van was gemaakt: een fatalisme. In 1987 promoveerde hij aan de Sorbonne op Activité humaine et agir de Dieu (Menselijke activiteit en het handelen van God). In het boek Christenen en moslims - Confrontatie of dialoog? schreef hij dat hij dankzij dit proefschrift had geleerd 'samen met de moslims, tot begrip te komen van binnenuit én met kritische vriendschap'. Hij beperkte zich niet tot boekenwijsheid. Vriendschappen met moslims waren voor hem een noodzakelijke bron van kennis.

In 2009 keerde pater Christiaan na een hersenbloeding terug in Nederland. Hij werd verpleegd in het Berchmanianum, een huis voor mannelijke religieuzen in Nijmegen. Omdat hij zijn lichaam ter beschikking van de medische wetenschap had gesteld, werd dat na een uitvaartdienst meteen overgedragen aan het Radboud ziekenhuis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden