Jeugdzorg is door de draconische bezuinigingen aan het ontsporen

Foto de Volkskrant

Wat heb ik een respect voor Hugo Borst. Het alarmerende manifest over de falende ouderenzorg dat hij met Carin Gaemers opstelde werd Kamerbreed omarmd, en na een jaar lang hartstochtelijk campagne voeren is nu er 2,1 miljard. Maar als je hart breekt bij slechte ouderenzorg, kunnen ook de wantoestanden in de zorg voor kwetsbare kinderen je niet onberoerd laten.

Sinds in 2015 de Jeugdzorg bij gemeenten is ondergebracht, gepaard gaand met een draconische bezuiniging, luiden allerlei partijen, instellingen, jeugdpsychiaters, ouders, onophoudelijk de noodklok. Vooralsnog heeft het niets uitgehaald. Te hopen valt dat het nagelnieuwe kabinet eindelijk actie onderneemt.

Natuurlijk was het oude systeem verre van ideaal. Nationale trauma's als het meisje van Nulde leidden ertoe dat het systeem drastisch op de schop moest. Het meisje was bij instanties in beeld, maar die werkten zo langs elkaar heen dat het gruwelijk misging. Besloten werd de Jeugdzorg te hervormen. Zorg moest dicht bij het kind. Gemeenten werden daar verantwoordelijk voor, op basis van het principe één gezin, één plan, één regisseur. Het klinkt overtuigend. En dat een grootschalige overheveling van beleidstaken van de centrale overheid naar gemeenten kinderziekten zou hebben, was te verwachten.

Maar het is de draconische bezuiniging (15 procent minder) in combinatie met de gemeentelijke versnippering van het beleid die inmiddels noopt tot de conclusie dat de transitie in de Jeugdzorg jammerlijk aan het ontsporen is. Zoals jeugdpsychiater Menno Oosterhoff en SP-Kamerlid Nine Kooiman in juni in NRC Handelsblad schreven: een half miljard bezuinigen op de jeugdzorg was een dramatisch plan.

Te veel gemeenten hanteren gewoon een kaasschaaf. Een jeugdpsychiater is helaas duurder dan de vrijwilligers waar sommige gemeenten kennelijk van dromen. Het leidt ertoe dat gerenommeerde gespecialiseerde instituten zich terugtrekken. De William Schrikker Groep zag af van jeugdbeschermingswerk in zeventien gemeenten in de regio Dordrecht, omdat ze met de geboden vergoedingen niet kan instaan voor goede hulp. Mondriaan, een gespecialiseerde jeugdzorginstelling in Zuid-Limburg kondigde vorige week aan 'binnen enkele weken' de hulp aan een aantal kinderen te moeten staken.

Stelt u zich voor dat allerlei kinderziekenhuizen de handdoek in de ring gooien omdat ze simpelweg hun personeel niet meer kunnen betalen. Maar ook in de jeugd-ggz wordt er geregeld om kinderlevens gevochten.

Kinderen in ernstige psychische nood komen op een wachtlijst. Van de zomer wendde de moedige moeder van de suïcidale 16-jarige Emma zich tot de media. Als haar dochter een handje pillen neemt appt ze dat nog gelukkig, en spoeden haar ouders zich naar het ziekenhuis, vertelde ze aan Humberto Tan. Maar psychiatrische hulp was niet voorhanden.

Er zijn nu 42 gemeentelijke jeugdzorgregio's en die bouwen elk hun eigen koninkrijkje. Van het afgeroomde geld moet daarom ook nog een berg bureaucratie worden betaald. Grote instellingen moeten met talloze gemeenten zaken doen, die elk hun eigen stelsel hebben, zodat ze noodgedwongen accountants moeten aannemen in plaats van zorgverleners om hun beleid te kunnen verantwoorden.

En ook bij gemeenten leidt het tot meer papierwerk. Rotterdam, waar ik zelf woon en voor mijn kindje met beperking zorgafhankelijk ben, zette bijvoorbeeld honderd ambtenaren aan het werk voor een aanbestedingsprocedure voor de Jeugdzorg.

We krijgen de rekening van falende jeugdhulp natuurlijk later gepresenteerd. In meer schooluitval, meer uitkeringsafhankelijkheid en meer criminaliteit.

Maar het gaat ook om ethiek. In onze geïndividualiseerde, steeds anoniemer wordende samenleving hebben kinderen meer dan ooit liefde nodig. Dat zwakbegaafde kleutertje met autisme. Liefde. Dat depressieve pubermeisje dat zichzelf snijdt en misbruikt wordt door een loverboy. Liefde. Dat jochie dat thuis verwaarloosd en mishandeld wordt. Het kindje dat ernstig gepest wordt, of van wie de ouders in een vechtscheiding niet slechts elkaar maar zelfs hun kinderen naar het leven staan. Al dat soort kwetsbare kinderen: liefde, zorg en betrokkenheid. Van ons allen, van de samenleving. Allereerst dat, en dan uiteraard gemeenschapsgeld om deze chaos op te lossen.

Want als er straks een kind met wie dit fout afloopt met een breekbare glimlach op het nieuws verschijnt, kunnen we elkaar dan recht in de ogen kijken dat we er als welvarende samenleving echt alles aan gedaan hebben om de jeugdhulp zo optimaal mogelijk te organiseren?

Nee, want het is vooralsnog een soepzooitje. Dus Hugo, als je nog een nieuw goed doel zoekt...

Meer over