'Jeugdtheater is meer dan acteurs in kabouterpak'

Theatergroep Max. wordt op subsidie gekort, maar artistiek leider Moniek Merkx gaat door. 'Ik maak theater vanuit het stampvoetende meisje dat ik soms nog ben.'..

In De vijfde kamer van het nieuwe jeugdgezelschap Max. eindigt het publiek, na een avontuurlijke tocht door vier kamers, ten slotte in die laatste vijfde kamer. Met behulp van videotechniek wordt daar de zwaartekracht getart: taarten vliegen in het rond en iedereen blijkt een potentiële winnaar. Een meeslepende finale die zelfs doorgewinterde pessimisten tot glimlachen beweegt.

Moniek Merkx (43), regisseur en artistiek leider van het gezelschap, zag bloedchagrijnige kinderen - we moeten naar toneel! - in die kamer uitbundig staan gillen. 'Het genereerde een enorme dosis positieve energie.'

In Het Theaterfestival dat vanavond in Amsterdam opent, is De vijfde kamer één van de vijf uitverkoren jeugdvoorstellingen uit het vorige seizoen. Dat juist deze voorstelling naast het aanbod voor volwassenen staat is aardig, omdat Merkx altijd voor beide publieksgroepen heeft gewerkt. Ze beschouwt dat als een heilzame combinatie en pleit voor meer grensoverschrijdingen tussen de twee sectoren. In beider belang.

Merkx komt uit het volwassentheater waar de hoge kunst omgeven is met een zekere bedachtzaamheid. Haar verleden als dramaturg voedde haar weerstand tegen een al te intellectuele, verklarende houding. Werken voor kinderen herstelde de balans, door de directe respons van dat publiek. 'Kinderen kunnen goed overweg met een grillige montagetechniek, met een gelaagdheid waarin desnoods meerdere waarheden voorkomen. Volwassenen zijn veel geconditioneerder.'

Merkx vindt het belangrijk om het jeugdtheater meer in het 'echte' theatercircuit te plaatsen. En om makers uit het volwassenencircuit te prikkelen ook voor deze sector te werken. 'Die makers ontdekken dan dat in het jeugdtheater niet louter acteurs in kabouterpakjes rondhuppelen, en bovendien werkt het verfrissend voor de eigen werkwijze. Ikzelf heb simpeler, concreter leren werken.'

Merkx is niet geïnteresseerd in het cliché van de roze wolk rond kunst voor kinderen. Ze ambieert een dwarsere opstelling, speurt naar gedachten die de moeite waard zijn om tot op het bot uit te werken. Zoals bij De vijfde kamer, die in feite is ontstaan uit dat ene woord: utopia. 'Wat gebeurt er als je dat verlangen naar het optimale geluk wél doorzet?' Het gaat Merkx om de behoefte verder te gaan dan wat we ons normaal permitteren. Zonder bijgedachten als 'kan dit wel, en de anderen dan?'

Max. - de nieuwe naam van de Delftse groep, onder de vorige artistieke leider Jos van Kan nog Maccus geheten - staat voor het maximale; durven reiken naar extremen. Merkx zoekt naar vormen om het jeugdtheater uit het geijkte stramien te halen. 'Ik wil naast grote voorstellingen kleine experimenten uitvoeren en nodig daarvoor makers uit.' Ze tapt uit eigen bron, uit het boze, stampvoetende meisje dat ze was en soms nog steeds is. 'Zo'n kind dat vindt dat het allemaal anders moet. Vanuit dat gevoel maak ik theater.'

Terwijl Merkx in haar eerste productie het publiek uitnodigt te durven dromen, heeft de provincie Zuid-Holland aangegeven de subsidie voor Max. te gaan korten. Een wrange dissonant na het open onthaal, een half jaar terug. Merkx ontvouwde desondanks bij de provincie haar toekomstplannen. 'Ik geloof dat die ideeën hun weg vinden, hoe dan ook.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden