Jeugdsentiment

Vroeger, ja, vroeger had je echte telefoons, met een kiesschijf en een bel die echt kon rinkelen. Ernst Arbouw vindt in de tweedehandswinkel een afgedankt exemplaar en wekt dat opnieuw tot leven.

De Britse schrijver Douglas Adams (The Hitchhiker's Guide to the Galaxy) formuleerde ooit drie bondige regels die onze relatie met technologie beschrijven:

1. Alles wat al bestaat op het moment dat je geboren wordt, is normaal en alledaags en hoort bij de manier waarop de wereld werkt.

2. Alles wat wordt uitgevonden tussen je 15de en je 35ste is nieuw, opwindend en revolutionair en waarschijnlijk kun je er je werk van maken.

3. Alles wat wordt uitgevonden na je 35ste is tegen de natuurlijke orde der dingen.

Min of meer in het verlengde van die drie vuistregels doet zich nog een fenomeen voor: na je 35ste krijg je nostalgie naar technologie uit je jeugd. Pong, walkmans en de PTT T65. Voorbij, voorbij, voorgoed voorbij.

Voor wie na 1985 geboren is: de T65 was dé telefoon. Een in slagvast grijs plastic uitgevoerd monster met kiesschijf en rinkelbel dat tussen 1965 en 1985 in vrijwel alle Nederlandse huishoudens stond. Of hing, want de T65 (T als in tafel, 65 als in 1965) werd ook geleverd in een uitvoering voor aan de wand - inderdaad, de W65. Wie geen standaardgrijs monster wilde, kon kiezen uit een paar vrolijke jarenzeventigkleuren. Chocoladebruin, oranje en donkergroen.

Nostalgie

De T65 was een toonbeeld van no-nonsense-design. Functioneel, onverwoestbaar en eenvoudig te repareren. Dat het toestel makkelijk te repareren was, betekende ook dat het makkelijk te hacken was. Achter een klepje aan de onderkant zat een rijtje contactpunten voor het aansluiten van een extra luidspreker of voor het uitschakelen van de kiesschijf of de bel. Zo eenvoudig dat een kind het kan. Dat weet ik omdat ik het heb gedaan. Ergens in de late jaren tachtig zijn mijn ouders wekenlang telefonisch onbereikbaar geweest omdat ik bij beide telefoons in huis de bel had uitgezet. (Mijn ouders lezen een andere krant, daarom kan ik het hier probleemloos opschrijven.)

Het geratel van de kiesschijf, de bel die één keer zachtjes 'ping!' zegt als je met een klap de hoorn neerlegt - allemaal nostalgie, tot het moment dat ik in de tweedehandswinkel zomaar een puntgave T65 zie. Voor euro 1,50 gaat de telefoon mee. Bij het aansluiten blijkt 'ie het nog prima te doen, maar kabelmodems en moderne telefooncentrales kunnen niet overweg te met de telefoonbel en de kiesschijf. Een gesprek voeren zou moeten kunnen, maar een nummer draaien of gebeld worden lukt niet.

Trrriiinngggg

Eerst de bel. Aan de onderkant van de telefoon, achter het klepje, haal ik de draadjes van punt 2 (groen) en punt 4 (geel) los. Punt 3 en 4 verbind ik tijdelijk met een krokodillensnoertje. Met m'n mobieltje bel ik naar de vaste lijn en ja hoor, trrriiinnggg - een geluid dat ik heel, héél lang niet gehoord had.

Dan de kiesschijf. Een kiesschijf is eigenlijk een schakelaar die een aantal keer aan- en uitschakelt, afhankelijk van het nummer dat je draait. Voorin het toestel vind ik de aansluitdraden van de kiesschijf (geel en rood). Uit een snelle test met de multimeter blijkt dat het eigenlijk andersom is. De kiesschijf schakelt uit en dan weer aan. Als ik de vijf kies en de schijf heel langzaam terugdraai, valt de stroom vijf keer weg.

Pasklaar

In theorie is het een eenvoudig klusje om met bijvoorbeeld een Arduino de pulsjes van de kiesschijf te vertalen naar de DTMF (Dual Tone Multi Frequency)-piepjes van moderne telefoons. In praktijk blijkt het net iets lastiger. Om betrouwbaar te werken, heeft een Arduino een stabiele spanning van 5,0 volt nodig. De spanning van het kabelmodem naar de telefoon schommelt tussen de 4,6 en 4,8 volt; een reguliere telefoonaansluiting zou volgens internet ergens tussen 40 en 60 volt zitten.

Gelukkig is er een pasklare oplossing. Een zoekactie op 't65 telefoon dtmf' stuurt me regelrecht naar een website over aanpassen van oude telefoons. Daar bestel ik voor drie tientjes een ombouwprintje met daarop een microcontroller voor de pulsen en de piepjes en een spanningsregelaar voor het juiste voltage. De rest is kinderspel, vooral dankzij de glasheldere beschrijving bij het printplaatje. Voor in het toestel zitten een rode en een gele aansluitdraad voor de kiesschijf. Die gaan naar de lange rode en gele draad op het printplaatje. De twee oorspronkelijke aansluitpunten (Gl en Rd) worden met een draadje kortgesloten. Aan de achterkant van de telefoon moeten drie aansluitingen komen: groen (punt 2), blauw (punt 3) en rood (punt 6). Een laatste draadje vervangt het krokodillensnoertje tussen punt 3 en 4.

Trrriiinnggg!

Picbasic.nl verkoopt ombouwprintjes voor telefoons met kiesschijf. Op circuitsonline.net/forum/file/ 751: een artikel uit 1987 over de technische achtergrond van het telefoonnet en de T65.

Beeld Bier en brood
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden