Jeugdcentrum door jongeren zelf gerund

Niemand kan om het jongerencentrum Level Z heen. Het staat prominent op een heuvel voor Vinex-wijk Stadshagen in Zwolle. Met zijn roestige stalen damwanden en de uitstekende raampartij is het gebouw een uitzonderlijke verschijning.

En dat was precies de bedoeling van de gemeente, zegt initiatiefneemster Lidy Uiterwijk Winkel. ‘Het jongerencentrum moest opvallen, toen hebben we het maar op een terp gezet.’

Statement
Worden jongerencentra meestal weggestopt, in Zwolle maakt Level Z een statement. Niet alleen met de vorm, maar ook met de inhoud. Het is namelijk het eerste en enige jongerencentrum waar de jongeren zelf alles bepalen en beslissen.

‘Jongerenparticipatie is vaak een wassen neus’, zegt jongerenwerker Bart Demmers, ‘dan mogen ze hun eigen dj-groep hebben, of achter de bar staan. Dat is het standaardkunstje, maar dat is wat anders dan een heel gebouw zelf runnen.’

De jongeren volgen voor Level Z zelf de nodige cursussen. Hoe meer jongeren een diploma hebben, hoe vaker het centrum open kan. Ze beslissen hoe duur de drank is, wie de beheerder wordt, wat er gebeurt en waar het geld aan wordt uitgegeven.

Sleutel
Demmers vond het wiel in Lelystad uit. Hij kreeg daar een fiets, een mobiel en een sleutel van een ruimte. Dat was alles. ‘Ik ging naar de groep jongeren en zei: vertel maar wat jullie willen.’ Dat werkte zo goed dat hij zeven jaar geleden in Stadshagen, hetzelfde deed.

Lidy was toen 15 en wilde met twee andere jongeren een voetbaltoernooi organiseren. Eerst zat het activiteitengroepje in een kleine huurwoning samen met andere organisaties. Maar voor de 1.700 potentiële hangjongeren in de uitbreidingswijk was een eigen honk nodig, wist de gemeente. Na enige aarzeling zette de wethouder zijn handtekening onder de eis van zelfbestuur.

Honderden jongeren hebben meegepraat en meebeslist over het gebouw en zijn functies. Uit verschillende voorstellen van architect John van Dijk kozen ze een compacte vorm. Lidy: ‘Dit ontwerp creëert een eigen wereld en zet zich als het ware af tegen de wijk – onze ouders dus.’ Level Z wordt al burcht, bunker of boomstam genoemd.

Openheid
Vanaf vrijdag, de openingsdag, wordt het spannend of het zelfbestuur echt werkt. Er is een structuur uitgedacht: het ABC-model, wat staat voor actie, besluit en communicatie. Demmers: ‘Iedere jongere mag zijn eigen ding doen als hij maar zelf beslist op welke manier en honderd procent openheid geeft, want iedereen moet overal van op de hoogte kunnen zijn.’

Dit laatste wordt zo belangrijk gevonden dat het woord transparantie wel drie keer voorkomt op het A-viertje met omgangsnormen, dat op de muur is geplakt.

Is er nog een zichtbaar verschil met andere jeugdcentra? De vergaderruimte, zegt Lidy, die dient elders binnen mum van tijd als opslagplaats. In Level Z is een grote vergaderzaal een must, want er zijn zeventien werkgroepen - met voorzitter en eigen budget.

Kookgroep
Het gaat van bar- tot persgroep, maar er zal ook drie keer in de week worden gekookt onder leiding van een 12-jarige jongen. Tijdens het klussen was deze kookgroep al actief. ‘Na twee weken van pizza en lasagne stond plotseling een grote bak sla in de koelkast.’ Dit toont volgens Demmers het zelflerende vermogen van Level Z.

Het jongerencentrum is nooit gesloten voor de zestig actieve jongeren. Ze hebben een pasje waarmee ze naar binnen kunnen. Niemand zal het dan in zijn hoofd halen iets te pikken, want een computer noteert wie, hoe laat, waar binnen is. Dat is niet de enige reden, volgens Lidy: ‘Iedereen voelt zich veel te verantwoordelijk en betrokken.’

Alles is door de jongeren geregeld, behalve de schoonmaak. Demmers: ‘Maar ik wil wedden dat als de jongeren horen hoeveel budget voor schoonmaak staat, ze het zelf gaan doen om het geld uit te kunnen geven aan iets leukers.’

Jongerencentrum Level Z in de Zwolse wijk Stadshagen. (Marcel van den Berg) Beeld
Jongerencentrum Level Z in de Zwolse wijk Stadshagen. (Marcel van den Berg)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden