Jeugd ziet niets in verkiezingen

SARAJEVO/DONJI VAKUF ‘De SP mijn favoriete partij?, mompelt Salir verbaasd. ‘Hoe kan dat? Ik ken die partij niet eens.’ De student heeft net de stemwijzer ingevuld, op een laptop op het marktplein van Donji Vakuf, een troosteloos stadje in het bergachtige hart van Bosnië....

Niet dat Salir geïnteresseerd is in politiek, maar in ruil voor een cool T-shirt wilde hij de vragenlijst wel invullen. ‘De SP is een kleine, linkse partij’, verklaart een lid van Zasto Ne. Salir luistert al niet meer: ‘Mag ik een oranje T-shirt in plaats van een zwart?’

Makkelijk hebben ze het niet, de activisten van Zasto Ne (letterlijke vertaling: Waarom niet?). Donderdag, drie dagen voor de parlements- en presidentsverkiezingen in Bosnië-Herzegovina, zijn ze naar Donji Vakuf komen rijden, drie uur van Sarajevo. Met hun rondreizende ‘straatactie’ proberen de activisten de Bosniërs te overtuigen hun stem te baseren op inhoudelijke argumenten. Een ambitieuze boodschap in Bosnië, waar de verkiezingen vijftien jaar na de oorlog nog steeds gedomineerd worden door etnische verdeeldheid.

Elke verkiezing weer rakelen de politici van de Moslim-Kroatische Federatie en de Republika Srpska – de twee entiteiten waarin Bosnië na de oorlog werd opgedeeld – het oorlogsverleden op. Ze beschuldigen elkaar van agressieve politiek, zaaien verdeeldheid, en werpen zichzelf daarna op als beschermheer van het eigen volk: ‘voor uw veiligheid, stem op mij’.

De vele problemen in Bosnië – meer dan 40 procent werkloosheid, de meeste corruptie van Europa, een inefficiënte staatsstructuur – komen in de campagnes amper aan bod. Met nationalistische toespraken en het manipuleren van angstgevoelens is het nu eenmaal makkelijker scoren.

Ook bij deze verkiezingen staan de nationalistische partijen aan de leiding in de peilingen. Maar zo’n twintig ngo’s hebben de afgelopen maand actie gevoerd om inhoudelijke argumenten in de campagne te krijgen. Daarvoor hebben ze zich op de nieuwe media gestort, die ook Bosnië hebben veroverd. Zelfs in de meest afgelegen dorpen is tegenwoordig een internetcafé, en 70 procent van de jongeren zit op Facebook.

Zasto Ne heeft naar buitenlands voorbeeld een online stemwijzer en waarheidsmeter gemaakt, een primeur in Bosnië. Op Istinomjer.ba controleert de organisatie het waarheidsgehalte van wat politici tijdens de campagne zeggen, en geeft ze een overzicht van hoeveel verkiezingsbeloftes de regering heeft uitgevoerd.

De stemwijzer, op glasometer.ba, heeft zo’n 17 duizend bezoekers getrokken: minder dan 1 procent van het Bosnische electoraat. ‘Voor Bosnië is dit niet slecht’, vindt Darko Brkan (31), de leider van Zasto Ne. ‘Zulke vernieuwingen hebben tijd nodig.’

In Sarajevo zit Jan Zlatan Kulenovic (29), leider van de ngo Youth Information Agency (OIA). Aan de muur achter hem hangt een kalender, waarop te zien is waar het OIA de afgelopen maand jongeren heeft opgeroepen om te stemmen. Die oproep wordt gebracht met dansshows en wedstrijden. ‘We denken als marketeers’, zegt Kulenovic. ‘We proberen een product te verkopen dat niemand wil.’

Door de manipulatieve en corrupte politici zijn veel Bosniërs van plan zondag niet te gaan stemmen. Vooral onder jongeren is de afkeer van de politiek groot. ‘De jongeren zeggen: alle politici zijn corrupt, het is één grote maffiabende. Waarom zou ik nog stemmen?’, zegt Kulenovic. ‘Wij hebben een website gemaakt met alle tegenargumenten.’

Hoe gedreven ze ook zijn, beide activisten geven toe dat hun acties bij deze verkiezingen nog weinig effect lijken te hebben. ‘We denken op lange termijn’, zegt Kulenovic. ‘We willen dat de Bosnische burgers leren om hun eigen belangen te verdedigen. Als die mentaliteit is doorgedrongen, zullen ze uiteindelijk wel op open, moderne partijen stemmen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden