Jesse Klaver voelt zich 'goed klote' na formatie-avontuur

Als de GroenLinks-leider één ding heeft geleerd van het mislukte formatie-avontuur, dan is het dat de partij nog groter moet worden. Klavers boodschap tijdens zijn jongste meet-up: 'Onze idealen zijn te mooi voor de zijlijn.'

Klavers boodschap tijdens zijn jongste meet-up: 'Onze idealen zijn te mooi voor de zijlijn.' Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Vraag van een fan aan Jesse Klaver: 'Jesse, hoe zit je in je vel? Met die formatie... en dan je privé-omstandigheden...'

'Goed klote', zegt Klaver. 'Ik had graag gewild dat we eruit waren gekomen. En het verlies van mijn moeder... Ook goed klote.'

Het is de avond van de ontnuchtering voor GroenLinks. Jesse Klaver voor 15 maart, dat was een politieke popster op het hoogtepunt van zijn roem. Duizenden stroomden toe om hem te zien optreden. Jesse Klaver na 15 mei: diezelfde popster na zijn net iets minder goed ontvangen tweede album - de massa's zijn weg, de trouwste fans resteren. Maar bij hen zit de liefde misschien wel dieper dan voorheen.

Veel vragen zijn er in de achterban over de achtergronden van de formatiebreuk. Maar Klaver lijkt in elk geval het juiste breekpunt te hebben gekozen om zich hier te kunnen verantwoorden. Nee, hij gaat geen kwaad woord over VVD en CDA spreken, maar dit wil hij toch kwijt: 'We moeten een realistisch asielbeleid voeren. Maar het recht om te vluchten moet gewaarborgd zijn. Wij sturen mensen die uit de oorlog vluchten niet weg. Daar stonden wij voor 15 maart voor en nu nog steeds.' Een guller applaus zal hij vanavond niet krijgen uit de zaal.

Beeld anp

Nog maar nauwelijks was deze week bekend dat Klavers formatiepoging met VVD, CDA en D66 was mislukt, of de partij boekte het Haagse Paard van Troje om verantwoording af te leggen aan de kiezers. De kiezers, niet persé de partijleden - dat onderscheid wil Klaver ook na de verkiezingen blijven maken in zijn streven naar een beweging die veel verder reikt dan de gestaalde kaders van GroenLinks. Ook daarom is de setting gewoon weer een popzaal, waar het publiek staand samendromt voor het podium. Prince en Pearl Jam stonden hier ook.

Er zijn toch nog zevenhonderd belangstellenden komen opdagen op deze snikhete lenteavond. Zij horen Klaver welwillend aan als hij vertelt hoezeer hij zijn best heeft gedaan aan de onderhandelingstafel. Maar de teleurstelling is voelbaar, bij hem en in de zaal. Voor de verkiezingen vroeg Klaver de kiezers zonder blikken of blozen om zijn beweging de grootste te maken op 15 maart ('Samen gaan we meer doen dan we ooit hebben gedaan'), nu wordt het waarschijnlijk weer gewoon de oppositie. En afwachten hoeveel de ChristenUnie gaat doen.

Dat doet pijn, erkent de partijleider, want niet eerder had GroenLinks een kans als deze om zich te ontworstelen aan het imago van de getuigenispartij die gelijk hebben prefereert boven gelijk krijgen. 'Wat was ik trots op 15 maart', zegt Klaver. 'Een historische uitslag. Ik was trots op al die mensen die geloofden dat verandering mogelijk was. Maar dat was de campagne. Toen kwam het puzzelen.' En na twee maanden alsnog de buitenspelval.

Kon dat echt niet anders, is de terugkerende zaal uit de vraag: 'Dat immigratiebeleid waarom je wegliep, dat komt er nu toch. En wat je op andere terreinen wel had kunnen doen, gebeurt nu niet. In de oppositie bereik je hoe dan ook minder.'

Klaver: 'Dat is precies het dilemma. De duurzaamheidsagenda moet nu van start gaan. Daarom waren we bereid compromissen te sluiten. Maar niet alles is uit te ruilen. Dan kun je zeggen: zonder ons gaan ze toch ook wel door. Maar ik stap niet in een coalitie vanuit de motivatie om het beleid iets minder erg te maken. Er zijn grenzen waar we niet overheen willen gaan. Heel veel dingen kun je uitruilen. En sommige niet.'

Zowaar onthult hij na twee dagen stoïcijns zwijgen iets van de concessies die hij bereid was te doen. 'In het klimaatbeleid is ons doel heel helder: zo snel mogelijk naar het Verdrag van Parijs. Maar de concrete maatregelen, daar zat ruimte. Het rekeningrijden (een wens van GroenLinks, red.) was voor andere partijen een springend punt. Daar was best een compromis mogelijk. Maar niet op alle punten. We konden niet verder. Als het enigszins had gekund, hadden we dat gedaan.' En nog maar een keer voor alle duidelijkheid: 'Er is een principiële ondergrens.'

Het uitzicht op de Trêveszaal is voorlopig verdwenen, de hoop daarop niet. Want de beweging, zegt Klaver keer op keer, die gaat dóór en zal groter moeten worden. Het is de belangrijkste les die hij heeft getrokken: een van de redenen dat hij nu niet meer aan tafel zit en Rutte en Buma nog wel is het gebrek aan massa. GroenLinks kon makkelijk worden ingeruild.

'Het laat zien hoe belangrijk het is om een grote partij te zijn als we de machtsbalans in Den Haag echt willen laten doorslaan. Onze idealen zijn te mooi voor de zijlijn. Die moeten op het hoofdveld spelen.'

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.