Reportage De Groenen

Jesse Klaver jut Europese Groenen op: schuw de macht niet

In Berlijn kozen de Europese Groenen zaterdag hun Spitzenkandidat. De successen in Duitsland en Nederland moeten bij de Europese Verkiezingen omgezet worden in veel extra zetels, een Groene Golf en dus extra macht. Leuk die eeuwige nadruk op inhoud, maar waar blijft de broodnodige vechtersmentaliteit?

Ska Keller (links) en Bas Eickhout (rechts) in Berlijn. Beeld Carsten Koall

‘Ik zeg hier tegen de Duitse Groenen: jullie moeten de volgende kanselier leveren! Zoals GroenLinks de volgende premier in Nederland moet leveren!’

Met een knal gooit Jesse Klaver de machtsvraag op tafel tijdens het congres van de Europese Groenen in Berlijn. Macht. De groene afgevaardigden uit Duitsland deinzen terug. Altijd bezig met inhoud, nooit met macht. Dat begrip is hier, in een zaal niet ver van de Brandenburger Tor en andere herinneringen aan het Groot-Pruisische verleden, nog steeds beladen. Het voelt voor hen alsof de Nederlander op het podium een konijn met drie flaporen tevoorschijn heeft getoverd.

Klaver doet het doelbewust, zegt hij desgevraagd. ‘Ik heb gezegd dat ik Nederland wil veranderen, dat ik Europa wil veranderen. Dat kan alleen als je niet bang bent je verantwoordelijkheid te nemen.’ Dat geldt voor hem in Den Haag (ook al mislukte dat daar nog vorig jaar), en dat geldt voor de Duitse Groenen in Berlijn.

‘Jesse en ik wilden peper strooien in deze bijeenkomst’, zegt Bas Eickhout, de europarlementariër voor GroenLinks die op het congres gekozen wordt tot Spitzenkandidat van de Groenen voor de Europese verkiezingen van mei. Hij gaat samen met de Duitse Ska Keller een lijsttrekkersduo vormen. Zij willen van de Groenen de grote verrassing van de verkiezingen maken door een Groene Golf te veroorzaken.

Groene Golf

Maar dat betekent wel dat als die Golf lukt, er iets mee gedaan moet worden. De deur naar de macht moet dan worden geopend om te proberen de groene ideeën te verwezenlijken. ‘Wij Groenen zijn te timide over de rol die we willen spelen. Jesse en ik willen daar een eind maken. Dat is onze boodschap hier’, zegt Eickhout.

Groene Golf = Groene Macht. Dat is de formule die hij, als afgestudeerd scheikundige, voor ogen heeft. De Groenen doen het goed in Nederland, grootste partij op links, ze doen het goed in Duitsland, tweede partij in de peilingen. Volgende stap: het goed doen in Europa, en dan de winst vertalen in een drang dingen te veranderen.

Er zijn speculaties dat de Groenen hun huidige 7 procent van de zetels in het Europees parlement kunnen uitbreiden naar 20 procent. Keller weigert percentages te noemen, Eickhout wil er wel over praten. Hij gelooft niet in die 20 procent, maar acht een sprong naar boven de 10 procent mogelijk. Als vervolgens de grote christen-democratische en sociaal-democratische partijen zoals verwacht zetels gaan verliezen en het parlement gefragmenteerder wordt, kunnen de Groenen een sleutelpositie op de wip krijgen. Het kan kansen bieden bij beleidskwesties en misschien ook wel bij de keus van een opvolger van Jean-Claude Juncker als Europese-Commissievoorzitter. Eickhout zal ze niet laten liggen.

Hij is op het Groenen-congres een van de drie kandidaten voor de positie van Spitzenkandidat. De andere twee zijn Keller en de Belgische Petra De Sutter. In een debat voorafgaand aan de stemming over wie het leidende lijsttrekkersduo moeten gaan vormen, regeert tussen de kandidaten de liefde. Zoals op het menu voor het diner (spinazieballen met sinaasappelhoningsaus en paddenstoelenragout) elk spoortje vlees ontbreekt, zo is het debat gespeend van elke vorm van strijd, normaal toch het wezenskenmerk van de politiek. Op een vraag naar onderlinge verschillen laten de kandidaten een lange stilte vallen. Grote moeite hebben ze om uit te leggen waarom zij of hij denkt de beste te zijn. Het is een soort politiek veganisme, dat sympathiek overkomt maar niet de beste manier lijkt om straks te scoren in de Europese verkiezingscampagne. Eickhout begrijpt dat en compenseert de liefheid met aanvallen op de christen-democraten, de sociaal-democraten, rechtse nationalisten als Orbán in Hongarije en Salvini in Italië, en op de Franse president Macron. Over hem zegt hij: ‘Geweldige speeches, nul resultaat. Niks gedaan aan milieu. Hij verhoogt nu de brandstofprijzen. Maar voor burgers, hij ontziet de grote bedrijven.’ Iemand twittert opgelucht dat Eickhout wel de ‘ware vechtersmentaliteit’ toont.

Bas Eickhout, Nederlandse politicus en Europarlementariër van Groenlinks. Beeld Marlena Waldthausen

Kantinetournee

De Groenen gaan de verkiezingen in met de belofte van een groener en socialer Europa. Het geld daarvoor moet komen van een eerlijker belastingstelsel, waarin multinationals niet langer worden bevoordeeld boven de gewone burger. Verder moeten de Europese democratie en rechtsstaat worden verdedigd tegen aanvallen van autocraten en rechtspopulisten. Hun optreden zal deze Europese verkiezingen anders maken dan alle vorige, zegt Keller. ‘Europa mag niet terugkeren naar het nationalisme.’

Wat opvalt is dat migratie geen groot thema is. Als het aan de orde komt, wordt er vooral voor gewaarschuwd migranten niet te ‘ontmenselijken’ en wordt hun bijdrage aan onze samenlevingen benadrukt. Het congres blinkt zelf niet uit in diversiteit. De afgevaardigden zijn overwegend blank. Volgens Eickhout hebben de Groenen hier nog een wereld te winnen. ‘Zorgwekkend is echter dat je eerder een tegengestelde beweging ziet van minderheden die zich terugtrekken in de koker van de eigen cultuur. Zie Denk. De emancipatie stokt.’ Met zijn kantinetournee, gericht op het bereiken van andere groepen, wil GroenLinks die trend keren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.