Jeroen Bosch zegt dat het stinkt in de stad

Op de drukke Markt van Den Bosch lopen mensen met een koptelefoon op hun hoofd en een apparaatje aan een koord om hun nek....

Deze week is vanwege het Jeroen Bosch-jaar de Bosch-wandeling ten doop gehouden: de schilder en een aan lager wal geraakte 'schooier' leiden de wandelaar door het middeleeuwse Den Bosch. De bedelaar geeft een heel andere visie op de stad dan Bosch, die een welgestelde burger was. De route voert langs oude straatjes, grachtjes en lonkende terassen. Op zestien plaatsen in de binnenstad vertellen de twee gidsen hun verhaal. Tijdens de wandeling kom je ook eigentijdse schooiers tegen - junks, daklozenkrantverkopers en straatartiesten.

Bij de VVV en het Noordbrabants museum zijn de audio-apparaatjes te huur. Ze zijn bekend van musea, maar dat ze op straat worden gebruikt, is nieuw. Om te voorkomen dat de huurder met de dure apparatuur aan de haal gaat, moet hij een identiteitsbewijs achterlaten. Een teruggekeerde wandelaar vindt het een mooie tocht. 'Maar de tekst is wat zwaar, je moet wel goed luisteren.' Marian van Steen, die de tocht bedacht, zegt: 'De tocht is bedoeld voor zowel de argeloze toerist als voor de ware Bosch-kenner.'

Het huis waar Jeroen Bosch woonde, is nu een schoenwinkel. De stem van de kunstenaar, vertolkt door acteur Edgar Danz, wordt er overstemd door het winkelend publiek. In een winkelstraat vertelt de schooier (acteur Rob van Gestel) met een vet Brabants accent hoe ze in de Middeleeuwen straften: vingers werden afgehakt en van valsemunters werd de hand in kokend lood geduwd. De passanten zonder koptelefoontje weten niets van de gruwelen die hier plaatsvonden.

Aan de Schapenmarkt en in de Molenstraat mijmert Bosch over de gekke dingen die hem inspireren: een man op straat met een bek van een lepelaar en een trechter op zijn kop, een boek met afbeeldingen van exotische dieren die bij kaarslicht de vreemdste vormen aannemen. Zijn werk zie je niet tijdens de wandeling. De enige schilderijen zijn de moderne werken in kunsthandel Jeronymus in de Stoofstraat.

Wim den Brok uit Vught, die de tocht net gelopen heeft, is een Bosch-liefhebber. 'Ik ben zelfs in het Prado in Madrid geweest, waar zijn schilderijen hangen. Tsjonge jonge, zo mooi. Ik vond het grappig om tijdens de tocht te horen hoe de namen Schapenmarkt en Pensmarkt zijn ontstaan en dat daar vroeger het afval van de slachterijen op straat werd gegooid. Maar misschien zijn die twee uur daarvoor een beetje te kort. Ik kan me voorstellen dat een toerist wel even op zo'n lekker terrasje wil gaan zitten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden