Op het tweede gezicht Jeremy Corbyn

Jeremy Corbyn was al brexiteer toen Boris Johnson nog poetsen bakte op het Eton College en Nigel Farage nog op de beurs stond

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: voor Labourleider Jeremy Corbyn is de Brexit slechts stap 1 op de lange weg naar de heilstaat.

Beeld Javier Muñoz

Van de Britse schrijver Jonathan Coe komt de hypothese dat het Verenigd Koninkrijk nooit in deze ellende was beland als de laatste pro-Europese Labourleider, Ed Miliband, niet was gefotografeerd tijdens vreselijk geknoei met een bacon sandwich. Milibands strijd met zijn sandwich werd een onlinehit, Labour kelderde in polls, David Cameron won de verkiezingen en schreef het Brexitreferendum uit. Cameron had dat referendum gewonnen als die sandwich niet nóg een gevolg had gehad: een nieuwe Labourleider.

Jeremy Corbyn was al brexiteer toen Boris Johnson nog poetsen bakte op het Eton College en Nigel Farage nog op de beurs stond. Brexiteers als hij heten ook wel lexiteers. Je kunt om heel linkse of heel rechtse redenen tegen de EU zijn: voor kostschoolconservatieven is de EU een socialistische superstaat, voor Corbyn juist een tentakel van de neoliberale wereldoctopus.

En zo kon het dat een bebaarde socialistische heer die al een halve eeuw strijdt tegen onrecht en duizenden kilometers liep in protestmarsen tegen de Verenigde Satan van Amerika, in juni 2016 een bondgenoot werd van steenrijke old boys van het Eton College en beurshandelaars die campagne voerden voor Trump. Deze week bedankte Corbyn voor een staatsbanket met The Donald, maar hij had zijn uitnodiging verdiend. Zonder hem geen 51,89 procent voor de Brexit, zonder hem geen bakzeil voor Theresa May en haar softe deal.

Ze zeggen dat Franco de Spaanse Burgeroorlog nooit had gewonnen als stalinisten geen slachtingen hadden aangericht onder sociaal-democraten aan het front. Nigel Farage en Boris Johnson hadden nooit gezegevierd als de ‘corbynistas’ de pro-Europese vleugel van de Labourpartij niet onklaar hadden gemaakt. 

Wie Corbyns tactiek wil begrijpen, moet zich verplaatsen in het geestelijk interieur van een dogmatisch idealist. Zo iemand denkt ver vooruit: eerst met Labour-opponenten afrekenen, dan met de EU, dan met de Tories, dan met de City. Na nog twintig stappen komt de heilstaat in zicht. Zo iemand denkt ook langs rechte lijnen. Partijgenoten probeerden Corbyn te overtuigen dat je sociale rechtvaardigheid ook bínnen de EU kunt nastreven. Helaas voor pragmatici veranderen dogmatici zelden van mening. Zwart blijft zwart, wit blijft wit: Cubaanse en Venezolaanse revolutionairen die zich verrijkten ten koste van hun bevolkingen, kunnen bij Corbyn nog steeds een potje breken.

In de jaren dat Tony Blair de Labourpartij overheerste, noemden ze Corbyn een historisch fossiel: een onderschatting van zijn taaiheid én de groeiende afkeer van de Derde Weg. Het tij keerde en hij stond voor ‘echt links’. Daarbij beschikt hij ook nog over de gave op het juiste moment niet expliciet te zijn. Was hij in 2015 expliciet geweest over de EU, dan was hij niet gekozen tot Labourleider. In de aanloop naar het Brexitreferendum hulde hij zich ook in nevelen. Pro-Europese Labourcollega’s noemden dat geniepig, maar in Corbyns geval was dat wel geniepigheid voor een hoger doel.

Zal dat doel bereikt worden? Op 23 mei verloor Corbyn kiezers aan de Brexitpartij van Farage én aan de pro-Europese Lib-Dems. Klassieke marxisten weten dat de geschiedenis aan wetenschappelijke wetten gehoorzaamd. De volgende stap in het Corbyn-model is een Labouroverwinning bij vervroegde parlementsverkiezingen waarna hij aantreedt als premier. Wie het laatst lacht, lacht het best. Een schaterlach wordt dat niet: op humor is Corbyn nooit betrapt. Een grap is immers niets anders dan de relativering van een bloedserieuze strijd.

Meer lezen uit de serie Op het tweede gezicht

Voor Boris Johnson, zo bleek, is die Brexit geweldig vertier.  Nigel Farage, de aanstichter van Brexit,  keert ironisch genoeg terug in het Europarlement.

Theresa May, de aftredende Britse premier die de Brexit in goede banen probeerde te leiden en door niemand werd benijd, boekte ook een sessie  op de sofa. Tijdens de therapie kon zij vertrouwelijk praten over Boris Johnson, Jacob Reeg-Mogg en Jeremy Corbyn. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden