nieuws labour-congres

Jeremy Corbyn ruikt de macht (en belooft een boterzachte Brexit)

In zijn beste congrestoespraak tot nu toe maakte Jeremy Corbyn korte metten met antisemitisme, extreem-rechts en vooral met de harde Brexit. Met zijn stellingname brengt de Labour-leider premier May in nog grotere problemen.

Jeremy Corbyn en de zijnen zingen The Red Flag. Beeld AFP

Regel een zachte Brexit of lijdt een Brexit-nederlaag in het Lagerhuis. Dat was woensdagmiddag de boodschap van Labour-leider Jeremy Corbyn aan premier Theresa May, in zijn beste congrestoespraak tot nu toe. Hij stelde de Britten een groenlinkse revolutie in het vooruitzicht zodra Labour de verkiezingen wint. Hij weet dat May haar harde Brexit niet verder kan afzwakken, zodat een Brexit-crisis onvermijdelijk lijkt.

Lang moesten de toehoorders in het congrescentrum van Liverpool wachten totdat Corbyn, ontspannen en vol vertrouwen sprekend, in zijn uur durende rede gewag maakte van de Brexit. Na ruim drie kwartier was het zover, na te hebben gesproken over misstanden in Palestina, Syrië en Myanmar. Hij beloofde de wil van de kiezers te zullen respecteren, maar keerde zich tegen een Tory-Brexit, die hij samenvatte als ‘Britannia rules the waves and waives the rules’, ofwel ‘de oceanen beheersen en de regels wegwuiven’. 

Corbyn zit niet te wachten op een neoliberale Brexit, waarin de Britten concurrerende handelsakkoorden sluiten. Een dag eerder zei May tijdens haar bezoek aan de VN dat het Verenigd Koninkrijk de laagste bedrijfsbelasting zal hebben binnen de G20. Corbyn heeft andere interesses, zoals de bescherming van sociale rechten voor werknemers, een open grens in Ierland en een goede kwaliteit van producten. Om die redenen wil hij, anders dan de Brexiteers, deel blijven uitmaken van de douane-unie.

Een verhuizing naar 10 Downing Street lonkt. Beeld AP

Decennium van bezuinigingen

De toespraak ging vooral over die andere crisis, eentje die mede heeft bijgedragen aan de roep om Brexit: de kredietcrisis van tien jaar geleden. Deze heeft, zo sprak hij, geleid tot een decennium van bezuinigingen, tot crises in het publieke domein, of het nu gaat om sociale woningbouw, kinderopvang of de geestelijke gezondheidszorg. Een ‘gebroken economisch systeem’ heeft volgens hem ook de toegenomen afkeer van vreemdelingen gefaciliteerd. ‘Extreemrechts doet wat het altijd doet: zoeken naar zondebokken.’

Hij somde mislukte privatiseringen op, van het spoor tot de gevangenissen. Labour wil nutsbedrijven nationaliseren. Dat is zo’n voorstel dat het niet alleen goed doet bij de partijgetrouwen in het rode Liverpool, maar ook ver daarbuiten, tot in de conservatieve graafschappen aan toe. De bewoners van het groene en plezierige land zullen evenwel minder blij zijn met plannen om weer windmolens te gaan bouwen. Volgens hen zijn dat net de ‘duivelse fabrieken’ uit Jerusalem, de patriottistische hymne waarmee het partijcongres traditioneel wordt afgesloten.

‘Oh, Jeremy Corbyn!’ klonk het langs de Mersey. Beeld REUTERS

Over Jeruzalem kwam Corbyn al vroeg te spreken. Hij was vastbesloten een einde te maken aan de antisemitismeaffaire die de partij en hemzelf hard hebben geraakt. Een joods Labour-kamerlid liep zelfs met lijfwachten rond op het congres. ‘Wij zullen met joodse gemeenschappen werken om antisemitisme uit te roeien,’ verzekerde Corbyn, ‘zowel uit onze partij als uit de samenleving.’ Voor de Palestijnen had hij ook goed nieuws: zodra hij in 10 Downing Street woont, zal Londen een Palestijnse Staat erkennen. Naast rode vlaggen wapperden Palestijnse vlaggen in de zaal.

Solidariteit is het thema

Corbyn zei voor het eerst nadrukkelijk te geloven dat het Kremlin achter de gifzaak in Salisbury zat. Hij wil per se worden gezien als de nieuwe premier, een man die het land verandert zoals illustere voorgangers Clement Attlee (1945), Harold Wilson (1964) en Tony Blair (1997) dat ook deden, al heeft laatstgenoemde nu de status van een zwart schaap binnen de rode familie. Een vakbondsleider sprak zelfs over ‘de zwarte jaren van New Labour’. Voor Corbynista’s zijn de jaren 70 het ijkpunt, een decennium waarin de Britse maatschappij de hoogste mate van gelijkheid had bereikt.

Solidariteit is het thema van Corbyn, aan wiens wederopbouwtoespraak het emotionele You’ll Never Walk Alone voorafging. Het kwam naar voren bij een van de weinige passages die ging over de financiering van zijn socialistische idealen: een solidariteitsbelasting voor mensen die meer dan een huis bezitten. 

Het veroveren van de macht staat nu voorop voor de politicus die drie jaar geleden vrij toevallig partijleider werd. Zo groot is het verlangen dat de jonge Corbynista Laura Smith een algemene staking had voorgesteld teneinde de regering te laten vallen. Gezien Mays Brexit-koers is dat misschien niet eens nodig, beseft Corbyn. ‘Als u geen akkoord kunt uitonderhandelen,’ adviseerde de 69-jarige leider, ‘maak dan plaats voor een partij die dat wel kan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.