Reportage Corbyn bij Asscher

Jeremy Corbyn in Den Haag: een lichtend voorbeeld voor worstelende sociaal-democraten

Labourleider Jeremy Corbyn is op bezoek in Den Haag, op uitnodiging van de PvdA. Die laat zich inspireren door Corbyns hard-linkse verhaal: maak nutsbedrijven, de spoorwegen en de posterijen weer publiek. En stop met het uitdelen van belastingvoordelen aan het bedrijfsleven. 

Lodewijk Asscher en Jeremy Corbyn voor aanvang van een bijeenkomst georganiseerd door de PVDA in het Haagsch Historisch Museum in Den Haag. Beeld Freek van den Bergh

Het momentum verschuift naar links. Jeremy Corbyn weet het zeker. Lodewijk Asscher denkt het ook. En na afloop van de lezing die Corbyn donderdag in Den Haag gaf, blijkt ook SP-voorzitter Ron Meyer er van overtuigd: ‘Dit is het soort verhalen dat wij heel graag horen en waarin we veel van onszelf terugvinden. De consensus is in beweging.’

Corbyn kwam op uitnodiging van de PvdA naar het Haags Historisch Museum. Hij sprak er staande voor een groot, 17de-eeuws schutterstuk van Jan van Ravesteyn, waarin hij met zijn getrimde baardje moeiteloos had kunnen opgaan. Ook zijn analyse van de toestand in West-Europa was klassiek, zij het van later datum. 

Kern van zijn betoog: ‘De groteske welvaart waarin de elite zich wentelt, sijpelt niet door naar beneden’. In beleid vertaald: ‘Alle belastingvoordeel dat grote bedrijven krijgen, komt niet ten goede aan onderwijs, zorg en hogere lonen. Daarom moet het systeem worden doorbroken waarbij de overheid de helpende hand reikt aan bedrijven en bankiers.’ Nog concreter: geprivatiseerde nutsbedrijven als de watervoorziening, de spoorwegen en de post moeten weer in publieke handen komen.

Hard-links

Met een dergelijk hard-links verhaal zou Asscher het nooit bijna vijf jaar hebben volgehouden als vicepremier van het kabinet Rutte II. Sterker: dat kabinet was er nooit gekomen als de PvdA er dergelijke opvattingen op na had gehouden.

De kansen zijn gekeerd. De PvdA moet na de verkiezingsnederlaag op zoek naar nieuwe stevigheid. Die wordt over de grenzen gezocht. Twee weken geleden was er die internationale migratietop in Amsterdam, waar sociaaldemocraten uit Oostenrijk, België, Denemarken en Italië tot een migratiebeleid kwamen dat amper afwijkt van wat Rutte III wil.

Met Corbyn zoekt de PvdA aansluiting bij een heel andere stroming binnen de sociaaldemocratische familie. Geen compromisbereidheid, maar harde systeemkritiek – dat is de weg die Corbyn (69) al decennia bewandelt. Tot vreugde van velen en ontzetting van zijn voorgangers verwierf hij daarmee in 2015 het leiderschap van de Labour Party. Nu socialisten en sociaaldemocraten in Europa alleen nog in Griekenland, Portugal en Spanje een – soms wankele – regering leiden, is Corbyn uitgegroeid tot lichtend voorbeeld.

Van onderop

Meer nog dan aan zijn geharnaste oppositie tegen May dankt hij die voorbeeldrol aan zijn initiatief Labour van onderop democratischer te maken. Zijn populariteit onder jongeren wordt versterkt door de mede door hem opgerichte beweging Momentum, bedoeld om betrokkenheid van onderaf te organiseren. Paul Mason, journalist en Momentum-inspirator, kwam met Corbyn mee om in Den Haag een masterclass te geven aan jongeren van de PvdA, SP en GroenLinks.

De Corbyn die in Den Haag aantrad was niet de activist, en ook niet de man die de Venezolaanse president Hugo Chávez verdedigde en aarzelde met afstand nemen van het antisemitisme in zijn partij. Dit was een rustige, redelijke spreker die zich presenteerde als ‘een van de grote denkers op links’, zoals Meyer hem na afloop noemde.

Een echte politicus ook, die wel de wijze waarop de regering May met de Brexit omspringt ‘een ramp’ noemde, en het onvergeeflijk noemde dat de Britse regering vooral met zichzelf in onderhandeling was. Maar die er zich voor hoedde de Brexit zelf te veroordelen. Wel beloofde hij dat Labour nauw zou blijven samenwerken met de Europese zusterpartijen.

Onbevlekt

Corbyn is nog steeds onbevlekt door regeringsverantwoordelijkheid en kan dus zonder historische beladenheid spreken. Dat ligt anders voor Asscher; die draagt de herinnering mee aan een regering die fors bezuinigde, ook op publieke taken als zorg en onderwijs. Die was in 2015 nog kritisch op de economische koers van Corbyn, omdat hij sterk hechtte aan begrotingsdiscipline.

Het aambeeld waar Asscher nu op hamert sluit beter bij Corbyn aan: verzet tegen het afschaffen van de dividendbelasting. En voorkomen dat Engeland na de Brexit een belastingparadijs wordt. Daarin vindt hij de Labourleider aan zijn zijde: ‘We moeten juist harder optreden tegen belastingontwijking.’

Na Thomas Piketty (door GroenLinks), Kate Raworth (door de Partij voor de Dieren) en nu Corbyn begint zich een duidelijke lijn af te tekenen in de roemruchte gastsprekers die naar Den Haag worden gehaald. Ron Meyer weet wel wie hij namens de SP zou willen halen. ‘Bernie Sanders zou fantastisch zijn. Maar dat is nog een andere categorie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.