Jeltsin voelt Lebeds Siberische adem

Opeens is generaal Lebed weer terug. Het ambt van gouverneur lijkt een roltrap te zijn naar het Russisch presidentschap. Het volk blijft blijkbaar hunkeren naar een sterke man....

BERT LANTING

Van onze correspondent

MOSKOU

Hebben de inwoners van de Siberische regio Karsnojarsk afgelopen weekeinde de toekomstige Hitler van Rusland aan de macht gebracht? Als we de communistische voorman Zjoeganov mogen geloven wel. Hij trekt al enige tijd sombere parallellen tussen de doorbaak van generaal Lebed in Krasnojarsk en 1933, het jaar waarin Hitler aan de macht kwam.

Maar Zjoeganov heeft dan ook een lange rekening te vereffenen met de generaal, die hem bij de presidentsverkiezingen dwars zat door eerst het oppositionele kamp te splijten en vervolgens over te lopen naar Jeltsin.

De afgelopen maanden dacht Zjoeganov Lebed kwijt te zijn als concurrent: na het mislukte verstandshuwelijk met Jeltsin, dat maar een paar maanden standhield, was Lebeds populariteit flink gedaald.

Maar opeens is de generaal weer terug. Kennelijk hunkert het volk nog steeds naar een sterke man die orde op zaken komt stellen in het Russische rijk.

Of er in Lebed inderdaad een dictator schuilt, valt moeilijk te peilen. De generaal sprak ooit zijn bewondering uit voor de Chileense ex-dictator Pinochet, maar hij bezweert nu dat hij een democraat in hart en nieren is, ondanks zijn militaire afkomst en zijn barse uiterlijk.

Lebed mag er graag op wijzen dat hij het was die tijdens zijn korte loopbaan als secretaris van de Russische veiligheidsraad een einde maakte aan de oorlog in Tsjetsjenië, niet bepaald hetgeen men zou verwachten van een Russische Bonaparte.

In democratische kringen maakt men zich echter zorgen over het gemak waarmee de generaal de afgelopen jaren van politieke partners is gewisseld.

Eerst zat hij bij het ultra-nationalistische Congres van Russische Gemeenschappen (KRO), vervolgens liep hij over naar het Jeltsin-kamp, daarna sloot hij een verbond met generaal Korzjakov (ook een verbitterde verstoteling uit het Kremlin) en tenslotte liet hij zijn campagne financieren door de business-tycoon Berezovski, een van Korzjakovs ergste vijanden.

Lebeds bewonderaars zien Krasnojarsk als een voorteken dat hun held in het jaar 2000 in het Kremlin terecht zal komen. Krasnojarsk is wat New Hampshire is voor de Amerikaanse verkiezingen: bij vorige verkiezingen liet de regio steeds een getrouwe afspiegeling van het eindresultaat laten zien.

Als gouverneur komt Lebed automatisch in aanmerking voor een zetel in de Federatieraad (het Russische hogerhuis), waar hij de kans krijgt zich te profileren als de nieuwe leider van de oppositie. Lebed schreef de communistenleider Zjoeganov al af als een figuur van het verleden en voorspelde dat deze nog voor het eind van het jaar zal worden afgezet als partijleider.

Maar het gouverneurschap brengt ook een risico met zich mee. Als de generaal, wiens stopwoordje 'razberjomsja' ('dat lossen we wel op') is, er de komende anderhalf jaar niet in slaagt de economische situatie in zijn Siberische koninkrijkje te verbeteren, nemen zijn kansen op het presidentschap aanzienlijk af.

De liberale politicus Joesjenkov voorspelde dat Lebed zijn politieke krediet snel zal verspelen. 'Het kiesvolk is diep ontevreden over de mensen die de laatste tijd aan de macht zijn, bij welke partij ze ook horen', constateerde hij.

Het vervelende voor Lebed is dat zijn doorbraak in Siberië de kans groter maakt dat Jeltsin zich toch nog verkiesbaar zal stellen voor een derde termijn. Op dit moment is er in het democratische kamp geen andere politicus die het met succes tegen de generaal zou kunnen opnemen.

Opvallend was dat Jeltsins woordvoerder Jastrzjembski gisteren meteen liet weten dat het niet uitgesloten is dat Jeltsin in 2000 nog eens zal meedoen.

Als Jeltsin inderdaad besluit zich herkiesbaar te stellen als president - het Constitutioneel Hof moet dit najaar beslissen of dat volgens de grondwet mag - raakt Lebed zijn geldschieters waarschijnlijk kwijt.

Berezovski en de andere Russische magnaten zullen dan onder zware druk komen te staan om Jeltsins campagne nogmaals te financieren en diens tanende imago via de door hen gecontroleerde media weer op te krikken. De verkiezingen in 1996 hebben al aangetoond hoe effectief hun steun is: in het begin van het jaar liep Jeltsin in de opiniepeilingen nog ver achter op Zjoeganov.

Het ligt voor de hand dat Berezovski, die hoopt dat de Russische regering onder Lebed zijn buitenlandse concurrenten minder speelruimte zal geven, ervoor zal proberen te zorgen dat het zover niet komt. Zijn openlijke steun aan Lebed duidt erop dat hij mogelijk een ander scenario voor ogen heeft: een verzoening tussen de president en de verloren zoon.

Bert Lanting

Pagina 9: Commentaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden