NieuwsOnderzoek

Jehova’s Getuigen reageren laks op meldingen van seksueel misbruik in eigen kring

De gemeenschap van Jehova’s Getuigen treedt vaak niet goed op bij meldingen van seksueel misbruik in de eigen gelederen. Slachtoffers zijn ontevreden over de interne behandeling van hun klachten en doen nauwelijks aangifte bij de politie. Dit blijkt uit een onderzoek naar de streng religieuze gemeenschap in opdracht van minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming.

Een moment van gebed tijdens een congres van Jehovah's Getuigen in Bergen. Beeld Marcel Van Den Bergh

Nooit eerder liet de Nederlandse overheid zo’n onderzoek uitvoeren bij een religieuze groepering. Dekker spreekt van een uitermate zorgelijk beeld. De Universiteit Utrecht, die het onderzoek uitvoerde, adviseert het kabinet de mogelijkheden voor een wettelijke aangifteplicht te onderzoeken. Ook moet er een ‘verscherpt vervolgonderzoek’ komen.

De onderzoekers, die uitsluitend hebben bekeken hoe de Jehova’s omgaan met seksueel misbruik, kregen 751 meldingen binnen. Die gingen over incest, aanrandingen, verkrachtingen of ongewenste seks binnen de relatie. Van de meldingen betroffen er 292 eigen ervaringen. De overige meldingen kwamen van personen die weet hadden van misbruik bij iemand anders. Circa 48 procent van de slachtoffers was lid van de gemeenschap toen ze hun verhaal deelden.

Van die slachtoffers heeft 27 procent aangifte gedaan bij de politie. Het gesloten karakter van de gemeenschap houdt veel ervaringen van misbruik binnen de muren van het hoofdkwartier in Emmen. Daar krijgen de ouderlingen vaak wel te horen wat er is gebeurd, maar 75 procent van de slachtoffers is niet tevreden over de klachtbehandeling.

Meldpunt

De onderzoekers pleiten voor een extra meldpunt voor slachtoffers van misdrijven, waarover de Jehova’s jaarlijks verslag moeten uitbrengen. Dekker zegt daarover met het bestuur in gesprek te gaan.

Aanvankelijk zouden de resultaten van het onderzoek donderdagochtend worden gepubliceerd. De Jehova’s probeerden die publicatie met een kort geding te voorkomen. In hun ogen hebben de onderzoekers vooringenomen gehandeld, waardoor het rapport feitelijk en wetenschappelijk onjuist zou zijn. De advocaat van de gemeenschap sprak van een lasterlijk en zeer beledigend rapport voor de dertigduizend leden.

Op uitdrukkelijk verzoek van de advocaat van de Jehova’s vond het kort geding woensdag plaats achter gesloten deuren. Volgens ex-leden was dat illustratief voor de cultuur in de gemeenschap: een ondoordringbaar bastion dat elk contact met de buitenwereld mijdt.

Toch heeft de gemeenschap zich gedurende het onderzoek ook meewerkend opgesteld: het bestuur verzocht de leden per brief om mee te werken aan het onderzoek. Maar nadat de leden de conclusies hadden mogen inzien, stelden ze alles in het werk om publicatie te dwarsbomen. De rechter veegde donderdag alle aangevoerde argumenten van tafel.

Eigen rechtssysteem

‘Dit onderzoek bevestigt het cultuurprobleem binnen de Jehova’s’, zegt Raymond Hintjens (42), voormalig lid van de gemeenschap en voorzitter van Reclaimed Voices, een stichting die de belangen van de slachtoffers verdedigt.

De Jehova’s behandelen misdrijven via een eigen rechtssysteem. ‘Alle misdrijven worden intern afgehandeld, volgens de procedures die zij menen te lezen in de Bijbel’, zegt Hintjens. ‘Die procedures zijn zwaar in het nadeel van het slachtoffer: zonder tweede getuige kan de berechting niet eens doorgaan. Er is veel te weinig aandacht voor de hulp die een slachtoffer nodig heeft. De wijze waarop Jehova’s met klachten omgaan, is vaak nog traumatischer dan het misdrijf zelf, zo hoor ik in de gesprekken die ik heb met slachtoffers.’

In 2007 stapte Hintjens uit de gemeenschap, omdat hij op mannen valt en dat niet kon uiten binnen de gemeenschap. Zelf heeft hij geen ervaring met seksueel misbruik. ‘Op allerlei fora las ik verhalen over misbruik waarvan de rillingen je over de rug lopen. Dat liet mij niet onberoerd. Daarom ben ik me actief gaan inzetten om slachtoffers te steunen.’

Het onderzoek is gericht op de omgang met seksuele misdrijven, maar volgens Hintjens spelen er ook andere problemen. ‘Het cultuurprobleem speelt ook een rol bij huiselijk geweld. Die zaken worden op precies dezelfde manier opgelost als misdrijven met seksueel geweld. Het is niet mogelijk om openlijk kritiek te uiten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden