JEANNE PRISSER

3 kilo kunst uit Amsterdam, een ontroerende confrontatie met grootmoeders en gewelddadig met schuurpapier bewerkte foto's.

De redactie stuurde mij 3 kilo kunst. De TNT-jongeman overhandigde opgelucht een blok papier breder en dikker dan een stoeptegel, met het gewicht van een pasgeborene.


De Grote Amsterdamse Kunstkalender bevat wat het belooft: elke dag een nieuw werk van een kunstenaar die in Amsterdam werkt (eerder, voordat u gaat steigeren tegen wéér Amsterdam, verscheen de Haagse en Rotterdamse variant).


Eerst bekeek ik mijn verjaardag. Die viel tegen, zoals verjaardagen doen. Maar over de rest kan ik kort zijn. Het is een tombola, een hoorn des overvloeds, een grote Sinterklaaszak, een voorraad gemengde drop van álle soorten, het is die beroemde bonbondoos van Forrest Gump, het is confetti, het is feest, het is de gedroomde inloopkast met elke dag een vers idee.


Er is maar één punt van kritiek: de gaatjes zijn te klein.


Naast bekende zijn er nog veel meer onbekende namen en kunstwerken, en alles is mogelijk. Van foto tot animatiefilm, van concept tot goed verhaal.


Choices, choices zuchtte Lord Sylvester in de sokkenwinkel. Ik kies het goede verhaal én een kunstenaar die best eens in herinnering gebracht mag worden. Op 27 februari ziet u een flink stomende rookpaal, zo een die op NS-perrons staat. Hans van de Ban maakt de (werkende) kopieën als totem tegen onze beheersdrift. Tegen 'het geneuzel over te veel zonlicht, onbeschermde seks, straatvuil en andermans sigarettenrook'. Voelt u de zeurkous in uzelf ontwaken, kijk er dan even naar.


Een kunstenaar aan het werk zien

is vaak ongemakkelijk. Jackson Pollock die door een glasplaat heen werd gefilmd, Karel Appel die bespied werd door een gat in het doek - van die voorbeelden is bekend dat je meestal kijkt naar een kunstenaar die een kunstenaar spéélt. Zou ik mij graag op de vingers laten kijken? Geen denken aan.


In galerie Ramakers in Den Haag is Joncquil (hij heeft zijn achternaam afgedankt) aan het werk, maar zodra u binnenstapt, houdt hij daarmee op om u te woord te staan. Nét niet betrapt op een artistieke daad.


Joncquil, maker van dromerige schilderijen van een masculiene wereld met veel kampvuren, doet deze maand in de galerie dingen waar hij in zijn eigen schildersatelier niet aan toe komt. Of waar hij zich zoals hij zegt 'misschien wel voor schaamt'. Hier maakt hij assemblages en opstellingen met materiaal dat hij in de loop der tijd verzamelde.


Het meeste wat ik zag was een probeersel, maar ik werd getroffen door twee spiegels die tegen elkaar hingen. De ene was van grootmoeder van vaders kant geweest (de grootste) en de andere van de grootmoeder van moederskant.


Dat was een ontroerend beeld. Ik kon me de grootmoeders als jonge vrouwen voorstellen, bien étonnées de se trouver ensemble, weerkaatst in de spiegels, nog onwetend van hun kleinzoon die ze vele decennia later in een galerie zou oproepen. Ook zag ik de kleinzoon staan, om beurten in de spiegels kijkend, op zoek naar zijn voorouders. Ze zagen elkaar niet, terwijl ze er toch waren.


Nog zo'n Harry Potterachtige materialisatie doet zich voor via zijn schilderijen. Soms zoekt Joncquil, op Marktplaats of op straat, naar voorwerpen die hij al vaker geschilderd heeft. Een bepaald type cowboylaarzen, een vlag, een boomstronk. Die bestaan al in de geest, maar moeten nog in het echt gevonden worden - en als dat niet zo is, timmert de kunstenaar ze zelf.


Een aangename omkering van de orde der dingen, waarbij de fantasiewereld maatgevend is. Ik sluit niet uit dat Joncquil daarbij een boek met toverspreuken gebruikt, maar als u gaat kijken, heeft hij dat net weggelegd.


Ook Amie Dicke laat graag zien

wat ze op haar atelier doet, of moet ik zeggen: wat zij daar óók doet. Tussen haar nieuwe werken aan de wand staat een tafel met droedels: verbogen haarspelden, een met inkt bedekte oude telefoon, potloodstompjes. Dit zijn haar 'alibis' uit de tentoonstellingstitel. De expositie duurt nog ruim twee weken en die tafel kán nog weg.


Het leidt af van het regelrechte exorcisme dat Amie Dicke in haar nieuwe werken bedrijft. Uitvergrote foto's heeft zij met schuurpapier bewerkt tot er witte, bijna lichtgevende wolken ontstaan in de afbeelding; in één ervan is het alsof er een lichtexplosie in een gezicht plaatsvindt.


Het papier is door het schuren zo zacht geworden als een oude wollen trui, met gaatjes en al. Maar een afbeelding zo bewerken heeft ook iets zeer gewelddadigs. Ik dacht aan de Übermalungen van Arnulf Rainer, die portretten bekraste en aanviel met verf, als een schreeuw op papier; wat Arnulf Rainer tussen die aanvallen op het beeld door deed heb ik ook nooit willen weten.


INFO

* De Grote Amsterdamse Kunstkalender 2014, euro 34,95. Uitgave van TAAK


* Joncquil, Carte Blanche, t/m 17/11, galerie Ramakers, Den Haag


* Amie Dicke, Collecting Alibis, t/m 23/11, galerie Stigter van Doesburg, Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden