JEANNE PRISSER

Opzienbarende performances, kleinschalige projecten, nieuwe boeken, verrassende galerietentoonstellingen, spraakmakende lezingen en debatten - wekelijks bericht Jeanne Prisser over wat zich afspeelt in de voorhoede van de kunstwereld.

Heel soms denk ik nog terug aan het Zomergasten-interview tussen Joris Luyendijk en Joep van Lieshout, een jaar of acht geleden. Dat was, als ik het me goed herinner, een bijzonder stroef gesprek met als ongemakkelijk hoogtepunt Bruce Naumans filmpje van diens vrolijk heen en weer zwaaiende geslacht en Luyendijks daaropvolgende uitroep: 'Zeg 't maar, Joep.' Uit dat laatste zinnetje sprak groeiende wanhoop. Het was de interviewers handdoek in de ring.


Dit alles overdacht ik toen ik in Artst Tlk een interview met kunstenaar Jeff Koons zag. Artst Tlk is een onlinekunstprogramma, pardon, knstprgrmm, waarin Pharrell Williams, onder meer bekend van hiphopgroep N.E.R.D., kunstenaars en vormgevers aan de tand voelt. Dat doet hij zoals een rapper dat hoort te doen: gretig, in korte broek en bijgestaan door een naakte, hooggehakte brunette die halverwege de show de glazen bijschenkt. Nu had hij dus Jeff Koons over de vloer.


Nu is Koons niet de makkelijkste gesprekspartner, dat hebben vele interviewers ondervonden. Hij heeft zijn eigen manier van praten - een abstracte, een zalvende. Zodra hij ook maar aan een kunstwerk denkt, daalt zijn stemgeluid twee octaven, rekken zijn lievelingswoorden - ac-cep-ta-tie, trans-cen-den-tie, zelf-re-a-li-sa-tie - zich tot hun uiterste spanwijdte en wellen uit zijn binnenste monologen op die niet zouden misstaan op zo'n Ad-Visser-relaxatie-cd.


Welke interviewer word daar níét wanhopig van? Williams. Hij bleek fan. Hij introduceerde zijn gast als 'mijn held', maar dat had ook 'mijn lekkere-kleine-knuffel-konijntje' kunnen zijn. Vanaf minuut één zat hij met zijn ogen te knipperen als een verliefd schoolmeisje.


Volgde: een toneelstukje tussen twee welgestelde heren; een in de rol van verlichte goeroe en de ander in die van leergierige pupil. Nu en dan probeerde de pupil een vraag, maar dan reageerde de goeroe als ruw in zijn meditatie gestoord. Volgeling niet praten. Volgeling luisteren. En voort ging de kosmische monoloog, over jeugdherinneringen en de intrinsieke waarde van ieder ding en het verband tussen oordelen en bekrompenheid enzovoort en zo verder.


Koons: 'Als kind tekende ik bloemen met gezichten erop.'


Williams: 'Wów.'


Het was grappig, onbedoeld. Het was ook wijs, misschien. Eigenlijk kwam je er niet achter. Nergens werd Koons gedwongen zijn abstracties concreet te maken of toe te lichten. Sterker: nergens kreeg je het idee dat het er überhaupt toe deed wat hij beweerde. 'Zeg 't maar Jeff', mompelde ik tegen m'n laptop. Hier was het de kijker die wanhopig werd.


'Kunstgesprekken zonder bewijsdrang' is de slagzin van Artfest, een nieuwe talkshow over kunst die deze week in De Brakke Grond werd afgetrapt door schrijver Ernst-Jan Pfauth. 'Niet gehinderd door enige kennis van zaken' is een ander motto van hem.


Nu is Pfauth een wandelend voorbeeld van bewijsdrang. Blogkoning, NRC next, De Correspondent jubelt zijn cv. Ook heeft hij het juiste krappe pak en al een succesvolle talkshow omhanden (Literaturfest).


Wat is er eigenlijk mis met kennis van zaken, dacht ik toen ik met aan wanhoop grenzende precisie de juiste bloes voor de avond probeerde te kiezen. Ik zou niet graag een chirurg of fietsenmaker zonder deskundigheid consulteren, maar bij praten over kunst en literatuur gelden kennis en bewijsdwang kennelijk als een bezwaar. De angst voor onbegrijpelijk jargon is even groot als de allergie voor jip-en-janneketaal en altijd worden kunstgesprekken afgeschreven als het één of het ander.


Welnu, Pfauth en zijn twee professionele kunsttafeldames laveerden zonder moeite in het enorme gebied daartussen. Geholpen door een knus decor, intromuziekjes en een assistent die de besproken beelden live op het scherm googelde. Twee kunstenaars kozen een favoriet kunstwerk, één figureerde er in een rubriek, er was een kwisje; de VARA-saus zal ik maar zeggen, maar goddank zonder Nico Dijkshoorn.


We dobberden een beetje op golfjes van gezelligheid. Gastheer: 'Kun je zeggen waarom je dit schilderij van Van Gogh hebt gekozen?' Gast: 'Nou... het raakte me gewoon.' 'Waarom raakte juist dit je?' 'Nou... soms kan je dat niet uitleggen, hè, het raakte me echt.'


Gelukkig gaf een andere gast, zelf fan van Rodin, toe dat hij nooit van Van Gogh had gehouden. Dat was meteen het subversiefste moment van de avond, maar ik beet mijn tong af. De roep om subversie is een heel ouderwetse, besef ik al een tijdje. Enthousiasmerend en positief zijn is de modus en anders hoepelt u maar op.


Tussendoor stal architecte-kunstenares Sarah van Sonsbeeck de show. Zij figureerde in de rubriek De Praktische kant van Kunst - een frisse insteek. Hoe vervoer je het? Kan het stuk? Van wie is het eigenlijk? In haar geval, betoogde ze overtuigend, was een glazen kunstwerk erop vooruitgegaan nadat vandalen het vernield hadden. Niet gehinderd door valse bescheidenheid, met kennis van zaken en vol bewijsdrang wond zij het leergierige publiek om haar pink.


Meer van dat willen wij! Kom Artfest, schudt die kokette angst om niet leuk te zijn van u af. Voor de volgende editie stelt pr-bureau Prisser een aanpassing van de slogan voor: 'Kunstgesprekken propvol ambitie.'


INFO

ARTST TLK, onlinetalkshow van Pharrell Williams.


Artfest, De Brakke Grond. Volgende editie: zie pfauth.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden