JEANNE PRISSER

Opzienbarende performances, kleinschalige projecten, nieuwe boeken, verrassende galerietentoonstellingen, spraakmakende lezingen en debatten - wekelijks bericht Jeanne Prisser over wat zich afspeelt in de voorhoede van de kunstwereld.

Rotterdam, 28 januari


U hindert het, wellicht; ik had er voortdurend last van. In een museum of galerie werd ik uitgenodigd om mee te doen aan een of ander kunstproject, maar nooit lukte het me om onbevangen te blijven. Integendeel, ik schaamde me. Zag mezelf staan : middelbaar, fletse coupe en waarom toch die rok? Het liefst wilde ik ter plekke tussen de kieren in de vloer verdwijnen.


Ik leed namelijk aan een kwaal. Ik had last van participatiekunst-schroom.


De kwaal openbaarde zich op de meest uiteenlopende plekken. Zij kon toeslaan op een glijbaan van Carsten Höller in Tate Modern of tijdens een gedwongen voetmassage op de zoveelste triënnale of, heel recent, in MAMA, waar internetkunstenaar JODI de tent verbouwde en je met een iPhone in je hand tien keer op en neer moest springen, God wist waarom.


U merkt: ik schrijf in de verleden tijd. Ik ben namelijk van mijn schroom verlost. En dat komt door The Crime Was Almost Perfect.


The Crime Was Almost Perfect is een tentoonstelling in Witte de With over, en hier citeer ik de brochure, 'de verbanden tussen kunst en de esthetiek van de misdaad'. Met deze - rijke en mooi ingerichte - groepsexpositie is het als met de lekkageplekken op het plafond van mijn appartement: je kunt er van alles in ontdekken, maar voor hetzelfde geld ontdek je niets.


Een beetje fantasie helpt en al snel ging het van een guillotine in staal naar een vervalste Modigliani, naar voetstappen in van dat witte spul uit brandblussers, naar een vergulde kettingzaag. Ik was kortom druk doende de aanwijzingen te volgen en uit te vogelen of ik nu eigenlijk dader of detective was toen ik het ding zag dat me eindelijk zou verlossen van die vermaledijde participatieschroom.


Het was gemaakt door de Spaanse kunstenares Dora García. Het lag op een hagelwitte sokkel. Het was klein en van papier, en op de kaft stond Steal this book, een niet zo heel bijzondere vondst, die nog net ietsje minder bijzonder werd door het belendende bordje. Dat meldde vriendelijk doch dwingend dat het kunstwerk dan wel opriep tot diefstal, maar dat het zeker niet de bedoeling was dat ik, geëerde bezoeker, het werkelijk zou ontvreemden. Bladeren, zo meldde het bordje, was toegestaan, maar verder handen thuis.


Je wilt niet je hele leven tussen de kieren in de vloer blijven verdwijnen.


En dus liep ik aan het eind van m'n bezoek terug naar de betreffende zaal, controleerde links en rechts op de aanwezigheid van camera's, liet het boekje zo achteloos mogelijk in m'n tas glijden, fotootje met de iPhone, klaar. Witte de With verliet ik met een beierende kerkklok in mijn borst en gestaag groeiende zweetplekken in de Chanel. Mochten ze zich daar dus afvragen waar Garcia's boekje is gebleven: het ligt hier, op mijn bureau. Ik zal het lezen, en daarna stuur ik het retour naar directrice Defne Ayas.


En daarna wil ik van de glijbaan.


Thuis, 29 januari


Oké, u zegt het, schilderijen kunnen niet bewegen - behalve dan die in het trappenhuis van Zweinstein - maar soms kunnen ze dat wel. In Rino Stefano Tagliafierro's film Beauty passeert een keur aan beroemde schilderijen - Friedrichs Abtei im Eichwald, Delaroche's The Execution of Lady Jane Grey, Caravaggio's De onthoofding van Holofernes door Judith - de revue, en het frappante is: ze bewegen als door Harry zelf tot leven gewekt.


Nu is Tagliafierro niet de eerste om schilderijen te laten bewegen. Op internet bestaat een levendige traditie van filmpjes waarin geschilderde figuren opeens blijken te kunnen lopen, praten, tapdansen en wat al niet meer.


Daar zijn bijvoorbeeld Monty Pythons animatie van Botticelli's Venus die op haar schelp een vaudeville-nummertje doet, en de onontkoombare Miley Cyrus die Munchs De Schreeuw en Da Vinci's Mona Lisa eens fijntjes twerkt, alsmede de animaties uit het Australische satirische programma The Elegant Gentleman's Guide to Knife Fighting; het fragment van Velázquez' Infanta in hoepelrok - 'Maria likes shoplifting #new bike' - is de leukste.


Ironische ongein, die filmpjes, stuk voor stuk, maar niet in Tagliafierro's film; die is bloedserieus.


De film gaat over bloei en verval en nog zo wat. Bloei zijn hier: herdertjes, vioolspelende engelen, een aan de borst drinkende baby, een school badderende nymfen bij een waterval, veel naakt, veel gewaxt en gephotoshopt vlees. Verval is: liefdesverdriet, een grijnzende schedel, een afgeranselde Christus, een vader die op het punt staat zijn zoon de keel door te snijden, Judith die Holofernes de kop afhakt.


De film is een guilty pleasure, kitscherig en toch onweerstaanbaar. De muziek is Orinoco Flow-hemelend, compleet met gelach en orgastische snikjes, maar de animaties van buigende, strekkende, knipperende en verleidelijk lonkende lichamen superieur. Ik kon me er niet van los-maken.


Twee observaties: schilderijen-werkelijkheid is geen filmwerkelijkheid. Dingen die op een doek overdekt met olieverf volstrekt geloofwaardig ogen, maken in een animatiefilm opeens een tamelijk bevreemdende indruk. Die wasachtige naakten bijvoorbeeld. Die strompelen als een jong kalf.


Andere observatie: tijd ontnuchtert. Ga maar na: een schilderij staat stil. Het toont een bevroren moment. Wat er voor en na dat moment gebeurt, wordt aan de verbeelding overgelaten. Hier niet. Hier wint kennis het van magie. Dus zo ziet dat er uit, denk je wanneer Judiths zwaard soepeltjes Holofernes hals doorklieft; hoe vanzelfsprekend, eigenlijk, hoe gewoontjes.


v INFO


The Crime Was Almost Perfect Witte de With, Rotterdam, t/m 27/4.


Rino Stefano Tagliafierro's Beauty is te zien op rinostefanotagliafierro.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden