JEANNE PRISSER

Opzienbarende performances, kleinschalige projecten, nieuwe boeken, verrassende galerietentoonstellingen, spraakmakende lezingen en debatten - wekelijks bericht Jeanne Prisser over wat zich afspeelt in de voorhoede van de kunstwereld.

Rotterdam, 20 januari


Morgen gaat op het Internationaal Film Filmfestival Rotterdam (IFFR) de nieuwe korte film Inferno van kunstenares Yael Bartana in première. Naar nieuw werk van Bartana ben ik buitengewoon nieuwsgierig sinds ze in een vorig filmwerk alle nazaten van Poolse Joden in Israël opriep om terug te keren naar Polen. De geschiedenis rechtgezet en meer ruimte voor de Palestijnen; voorwaar een oplossing waar een politicus nou nooit op zou komen.


Bovendien nemen de kunstfilmproducties van Yael Bartana zulke proporties aan dat ik Hollywood zie lonken. Evenmin als Steve McQueen (van kunstenaar tot regisseur) is zij wars van Grote Onderwerpen. Hij de slavernij, zij de Joodse diaspora. Over een paar jaar ziet u haar vast en zeker bij een Oscaruitreiking. Vergeet dan niet: u las het als eerste bij yours truly.


Daar zat ik. Op de preview-monitor van het IFFR verschenen de eerste beelden van Inferno. Meteen had ik spijt van deze bescheiden setting - in de aller-, allergrootste zaal had ik willen zien hoe in de openingsscène drie helikopters majestueus boven een metropool neerdalen. Ze dragen een Joodse kandelaar en de Ark des Verbonds (denk: de zwevende Christus boven Rome in Fellini's La Dolce Vita).


Door de straten rennen beeldschone jonge mensen met fruitmanden op hun hoofd en met geitjes aan een lijntje, en ze lachen allemaal naar die belofte die door de lucht stuift. Als atheïst kijk je naar religieus vertoon als een noorderling naar het carnaval, maar de blije stemming is aanstekelijk.


De helikopters zijn op weg naar de Tempel van Salomo, een gigantisch bouwwerk dat momenteel echt in Sao Paulo verrijst en dat voor de film alvast digitaal was gebouwd. Het is een vergrote kopie van de mythische Tempel van Salomo in Jeruzalem die in de zesde eeuw voor Christus zou zijn verwoest en die het beginpunt vormde van de Joodse diaspora.


Alles was shock and awe aan de film van Bartana. Die prachtige Brazilianen in voortdurende slowmotion, dat deinende reidansen. En dan, halverwege: vuur en destructie. De hele tempel stort bij de eerste dienst al in elkaar. Er is brand, er zijn doden, mens en dier tuimelen in een scheur in de aarde.


Inferno is het eerste deel van een trilogie. In de vorige trilogie van Bartana werd de bombast nog voor het laatst bewaard. Nu begint ze ermee en ik sidder voor wat nog komen gaat. Het is zo veel, dat het woord 'kitsch' zich ertoe verhoudt als 'sneu' tot Anne Frank. Stelt u zich Schindler's List en Ben Hur gecombineerd in één film voor, samengeperst in een kwartier en met alleen muziek erbij.


Wat ik zeg: Oscar.


Thuis, 22 januari


Soms moet je terug naar af. Op mijn werktafel liggen twee boeken over fotografie. Het eerste, On Photography van Susan Sontag uit 1977, ligt er altijd. Het is beduimeld en er zitten potloodaantekeningen in. Sontags essays zaten onafgebroken in mijn tas in de jaren zeventig en tachtig, toen de fotografie nog niet, zoals vandaag de dag, geesteloos lag te pruttelen in het vet van haar eigen surplus.


Het tweede boek kreeg ik onlangs cadeau. Ik vroeg me af waarom. Het is een nota bene voor kinderen bedoeld doe-boek met de verbluffend banale en hoofdlettervrije titel foto!.Vanaf het omslag word ik aangestaard door een rembrandtesk jongetje, dat de laatste o van 'foto' voor zijn rechteroog heeft hangen als een lorgnet. De ondertitel 'durf bijzondere foto's te maken' is een aansporing die me tamelijk onbezonnen lijkt wanneer je weet hoeveel foto's dagelijks het licht zien. De naam van de auteur, Marije van der Hoeven, zei me niets.


Maar zoals ik schreef: soms moet je terug naar af. En toen ik het boek dan eindelijk opensloeg, wist ik dat ik snel over mijn aanvankelijke degout heen moest stappen. foto! is een parel en Marije van der Hoeven, consulente in audio-visuele vorming weet ik nu, verdient een lintje. Het boek is bedoeld voor kinderen, jazeker, maar ook volwassenen die denken alles al te hebben gezien, zijn ermee gebaat.


Van der Hoeven bewandelt op zelfverzekerde wijze het smalle pad tussen jip-en-janneketaal en onnodige pretentie. Naar aanleiding van foto's die ze zelf maakte en foto's die haar miniatuurcursisten schoten, geeft ze vrijblijvende adviezen en spoort ze aan tot beter kijken. Nergens legt ze regels op en toch deduceerde ik uit al haar aanwijzingen de gouden tip: neem de tijd. Blijf proberen, schrijft ze, 'net zolang tot je jezelf niet meer kunt verbeteren. Dan is je foto af'.


Laat alle fotografen, jong en oud, die tip opvolgen en opnieuw beginnen. foto! verdient een leven vol ezelsoren en potloodstrepen.


v INFO


Yael Bartana, Inferno: 25/1, 16.30 uur en 26/1, 14.15 uur (LantarenVenster), 30/1, 15.45 uur (Pathé), Rotterdam


Marije van der Hoeven, foto!, euro 16,95

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden