JEANNE PRISSER

Jeanne Prisser bericht over wat zich afspeelt in de voorhoede van de beeldende kunst. Deze week: een doorgezaagd huis in Amsterdam-Noord en stadskunst in Arti.

Amsterdam, 4 juni


Was het deze beurs or was it me? Op de KunstRAI bleef ik maar aan andere kunstenaars denken dan die ik zag. Kijk, een hedendaagse Daan van Golden. En daar, een Salvador Dalí-adept, een René Daniëls-fan... dat lonkte naar Edward Hopper en daar, een would-be Erwin Olaf - méérdere zelfs. Echo's van echo's waren het, zelfs anonieme toeristenschilderijtjes uit een marktstalletje aan de Côte d'Azur hadden hier hun plagiator gevonden. Of was dat ironisch bedoeld? Met beslagen brillenglazen zocht ik de uitgang.


Redding verscheen in de vorm van een bus naar Amsterdam-Noord. Daar bezocht ik een kunstwerk waar op de beursvloer bij galerie Nouvelles Images een documentaire over draaide: Verwoest Huis op Noord van Marjan Teeuwen. Haar grootschalige ingrepen in woningen herinnerden me aan Gordon Matta-Clark, een door mij bewonderde Amerikaan die ook gebouwen doorzaagde...nee, stop!


In Amsterdam-Noord betrad ik Marjan Teeuwens project; een blok sociale woningen dat binnenkort wordt gesloopt maar daarvoor nog even de voortvarende kunstenares op bezoek kreeg. Zij zaagde verdiepingen door, liet vloeren vervaarlijk omlaag hellen of optillen, maakte doorkijkjes omhoog en omlaag.


Ik vergat de voorganger. Bij Teeuwen volgt na het grote gebaar het kleine; volgt bijna angstaanjagende ordeningszucht. Ze liet alle deuren, wanden en ramen uit het pand verzagen en stapelde ze tot nieuwe vormen; puntig, glooiend of hoekig. Het was of een reus het puin minutieus had herschikt, op kleur en op vorm, tot nieuwe ruimten ontstonden. Vreemde uitstulpingen van systematisch gestapeld glas en tegels glommen in de bouwlampverlichting, als een net ontdekte schuilplaats van een lichtschuw volkje.


Hoe verder ik vorderde in het intact gelaten trappenhuis, hoe meer ik zag dat in al die lagen de verhalen van de bewoners waren opgestapeld. Geboorte en dood, dag-in-dag-uit, verhalen van aangespoelde families in zo'n ooit moderne, nondescripte flat...poëtisch gemijmer dat mij luidkeels ingetoeterd werd door medebezoekers: 'Ja hier was dus de wc, en eerst geen douche hoor...met zijn zessen waren we, kun je nagaan.'


Buiten was niets te zien. Alleen de kunstenares op een stoeltje voor de deur, in een wijk waar het bedekt was en bladstil, verder geen kunst te bekennen. U kunt er nog een paar weekeinden naartoe.


Amsterdam, 5 juni


Staged City, de nieuwe groepstentoonstelling in Arti, is geweldig, maar waar gaat-ie eigenlijk over? De samenstellers reppen van kunstenaars die 'hun blik richten op de stedelijke omgeving', zij het niet direct, maar als 'inspiratiebron, vertrekpunt of metafoor voor het uiteindelijke werk'. De stad als metafoor voor een kunstwerk, het zijn het soort frasen waarmee je de deur in principe voor zo'n beetje iedereen openhoudt. Echt concreet is niet de bedoeling.


Is dat erg? Dat valt mee. De kracht van Petra Noordkamp en Laura van Rijs, de samenstellers en in het geval van de eerste ook exposant, schuilt niet in een doortimmerd vertoog of sterk thematisch kader; wel in het bijeenbrengen van een visueel harmonieus ensemble. Ze kunnen kijken. Hun samenstelling deugt. Staged City toont veertien kunstenaars, onder wie Maria Barnas, Paulien Oltheten, Rogier Taminiau en Robbie Cornelissen. Hun werk lijkt wel speciaal voor de tentoonstelling gemaakt.


Eén eigenschap frappeerde me meer dan de rest: de afkeer van grootstedelijke brouhaha. Voor een tentoonstelling die zijdelings handelt over de stad is Staged City opvallend verstild. Er komt amper een mens in voor. Afgezien van Lucas Lenglets nerveus heen en weer vliegende vogeltjes in langwerpige kooi (ik wist hoe ze zich voelden, ik was op de KunstRAI geweest), zijn levende wezens sowieso schaars. Hier beziet men de stad als constructie, als decor.


Dan denk ik aan Arcadia, een film van Noordkamp zelf, die bestaat uit enkele statische shots van een landerig plaatsje op Sicilië. Het is zo'n plek waar je 's middags niets anders hoort dan het klapperen van de was in de wind - ik kon me de twee stokoude caissières in de plaatselijke supermercato er direct bij voorstellen. Ik denk ook aan de dun geschilderde, licht unheimische interieurstukken van Arjan van Helmond. Mooi, zo'n vloer met driehoekige plavuizen, maar wat beweegt daar achter het gordijn?


Eervolle vermelding: One Swimming Pool van Elisabeth Tonnard. Zij fotografeerde een van de zwembaden uit Ed Ruscha's Nine Swimming Pools-boek, blies de foto op tot het formaat van een levensgroot exemplaar, knipte het op in onafhankelijke pagina's en deed er een kaftje omheen; nu had ze een draagbaar zwembad.


In Arti lag een deel van dat bad uitgespreid. Het blauwe oppervlak fonkelde aanlokkelijk. Het oogde koel; het oogde verkwikkend. Ik weerstond de verleiding te gaan pootjebaden en dook het stadsgewoel in. Kopje onder, tussen de toeristen op het Rokin.


INFO


Marjan Teeuwen, Verwoest Huis op Noord, Wieringerwaardstraat 50-55, za en zo 13-17u, verlengd t/m 22/6. Ook pendelbus vanaf KunstRAI t/m 9/6 Staged City, Arti et Amicitiae, Amsterdam, t/m 22/6

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden