Jean Pierre Geelen: Met 1,5 miljoen brandslachtoffers sinds 2008 is de bio-industrie één grote barbecue

De stalbrand in Erichem is te danken aan menselijke onverschilligheid

O, wat kent Google me toch slecht. Op mijn laptop dook een advertentie op van de supermarkt: 'Vlees op ambachtelijke wijze geselecteerd door onze slagers.' En: 'Kwaliteit die je alleen in een restaurant gewend bent.' Beste Google-goochemerds, jullie weten toch dat ik ook in een restaurant geen vlees bestel? Wat is dat trouwens, 'op ambachtelijke wijze selecteren'?

Google had natuurlijk door dat ik had zitten kijken naar die stalbrand in Erichem. Alle 20 duizend varkens in de vlammen omgekomen - een triest record. Mij laat zo'n brand niet koud.

Alleen de naam van de stal al: de Knorhof - een Donald Duck-term die het water door de mond van Midas Wolf doet lopen. De prozaïsche werkelijkheid van dit 'hof' was een varkensflat waar de dieren tweehoog lagen opgestapeld.

De eigenaar, 'varkensbaron' Adriaan Straathof, is 'kapot van het drama'. De vraag is waarmee precies: zijn dieren of zijn geld? Op de site van Varkens in Nood werd Straathof aangehaald als (in Duitsland) veroordeelde dierenmishandelaar. Zieke dieren werden niet verzorgd. 'Er waren aanwijzingen dat biggen die niet binnen een week opknapten, op brute wijze tegen de muur werden doodgeslagen.'

'Aanwijzingen' is een eufemisme: in het geheim gemaakte beelden tonen hoe medewerkers de ene na de andere big bij een pootje grijpen en kapotslaan tegen de grond of een hek. Alles voor de gore waarheid: ik moest die beelden zien. Ik was kapot van het drama.

Laat dat de schrale troost van deze tragedie zijn: dat zij ons de ogen opent voor de waanzin van een ziek systeem. De kille cijfers: sinds 2008 waren er 164 stalbranden, met in totaal 1.534.000 slachtoffers. Anderhalf miljoen. Kortsluiting is de meest voorkomende oorzaak: de zware lucht vol stof en mest is licht ontvlambaar. Stallen liggen vaak afgelegen, de brandweer is er vaak pas bij als alle kalveren al zijn verdronken in de vuurzee.

De bio-industrie is één grote barbecue. Als vega-burger wil ik er m'n handen niet aan branden. Maar iederéén is slachtoffer. De Knorhof had kunststof tussenwanden, in het dak zat pur-schuim. 'Dat brandt als een gek.' Nu is asbest vrijgekomen in de hele omgeving.

Er zijn weinig redenen - anders dan: 'Ik vind het gewoon lekker' - om vlees te eten, zéker niet uit de bio-industrie. Er zijn er veel meer om het te laten, maar ieder moet zelf rekenen.

In zijn lijvige boek Onder dieren gaat antropoloog en filosoof Ton Lemaire op zoek naar 'een nieuwe ethiek voor het Antropoceen'. Vol mededogen pleit hij 'tegen de onverschilligheid'. Jegens mensen én dieren. In dat nieuwe mens- en wereldbeeld is het 'niet langer nodig om ter wille van menselijke vooruitgang en ter bevestiging van onze eigendunk de natuur genadeloos te onderwerpen en dieren te geringschatten, te exploiteren, te reïficeren en in concentratiekampen op te sluiten'.

Zware woorden. Ware woorden.

Sinds 2014 zijn brandveilige materialen verplicht in nieuwe stallen. Maar de meeste zijn van vóór die tijd. Brandmelders zijn gek genoeg niet verplicht, evenmin als regelmatige inspecties door de brandweer of het opdelen in kleinere ruimtes om rookontwikkeling tegen te gaan.

Beste formateurs (van allerlei kunne!): blus de onverschilligheid en doof de stalbrand, deze zomer nog.

Lees meer over de stalbrand in Erichem:

Waarom sterven er elk jaar zoveel dieren (200 duizend in 2016!) bij stalbranden?
Donderdag vonden 20 duizend varkens de dood tijdens een grote brand in een megastal in Erichem, de zeventiende stalbrand dit jaar. In 2016 kwamen meer dan 200.000 dieren om het leven bij stalbranden, blijkt uit cijfers van dierenwelzijnsorganisatie Wakker Dier.

Wie stopt de branden in uitpuilende stallen?
Verslaggever Margriet Oostveen sprak met actiegroep 'Burning Souls' over de stalbranden: 'Januari: 3.000 varkens dood bij een stalbrand in Wijchen. Februari: ruim 2.000 varkens in Mill. Ik zag daar een foto van zeven dierenactivisten achter een hek. Ze hadden bloemen meegebracht en kwamen 'rouwen' om die varkens. Nogal melodramatisch, maar je onthield het wel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.