Column

Je zou bijna vergeten dat er ook het een en ander wél klopt in Bankier van het verzet

Nee, niet elk historisch detail klopt in Bankier van het verzet, maar waarom zou dat erg zijn?

Bankier van het verzet

De timing was beroerd - of briljant, zegt u het maar. Het weekend voor de feestelijke première van Bankier van het verzet, in de markt gezet als 'het vergeten verhaal van held en bankier Walraven van Hall', kwam NRC met een artikel onder de kop: 'Hoe die andere verzetsbankier uit de geschiedenis verdween'. Een stuk over Iman Jacob van den Bosch, ook een spilfiguur in het verhaal, maar in de film alleen te zien in een bijrol, onder zijn schuilnaam Van den Berg.

Daags na de première in Vrij Nederland: 'Waarom het erg is dat Bankier van het verzet wemelt van de historische fouten.' In dat stuk heeft Harm Ede Botje forse kritiek (leestijd: 12 minuten) op de film, die hij beticht van clichés en effectbejag. Je zou bijna vergeten dat er ook het een en ander wél klopt in Bankier van het verzet.

De kritiek is interessant. In historische films worden mensen immers om de haverklap weggeschreven uit de geschiedenis, worden er liefdesverhaaltjes toegevoegd en zijn personages heldhaftiger of angstiger dan ze in werkelijkheid waren. Niet dat de geschiedenis saai is, maar wel complex. Dat navertellen in anderhalf of twee uur vereist dramatisch kunst- en vliegwerk.

Als dat in Hollywood gebeurt, slikken kijkers dat als zoete koek. Van Braveheart tot Pearl Harbor, over de historische onjuistheden kun je boeken schrijven. Wanneer gaan makers te ver? Shakespeare in Love liet mensen geloven dat Shakespeare Romeo & Julia schreef omdat hij zelf verwikkeld was in een verboden affaire; benieuwd hoeveel tieners daarop zijn gestruikeld bij hun mondeling Engels. In de film 10,000 BC worden mammoeten gebruikt bij het bouwen van piramides. Daarbij vergeleken is een mogelijk verzonnen affaire tussen een koerierster en een verrader klein bier.

Het probleem is natuurlijk: Bankier van het verzet is een op waarheid gebaseerde film over een periode in de geschiedenis die voor veel mensen nog dichtbij voelt. De vrijheid die je als filmmaker kunt nemen is blijkbaar afhankelijk van de afstand in tijd en plaats. Grofweg zou je als regel moeten nemen: kwets geen nabestaanden, al kun je niet met alles en iedereen rekening houden.

'Veel van de ingrepen lijken vooral gedaan om het grote publiek te plezieren', schrijft Botje, maar dat is juist geen probleem. Want dat betekent dat de bioscoopgangers - die heus wel weten dat ze naar een film kijken en niet naar een documentaire - geïnteresseerd raken, en thuis eens opzoeken hoe het zat met die waardepapieren, die mysterieuze meneer Van Den Berg en het Nationaal Steunfonds. De interesse in die veel complexere geschiedenis prikkelen, dat lijkt me uitstekend.


Lees hier de recensie en een interview met regisseur Joram Lürsen

Recensie: Bankier van het verzet is spannend, versimpeld, maar prima vermaak
Bankier van het verzet doet niet aan grijstinten, maar het is wel een fijne oorlogsfilm. Hoe die bankroof nu precies in zijn werk gaat, wordt niet helemaal duidelijk. (***)

Regisseur Joram Lürsen over Bankier van het verzet: 'Een apart genre bínnen het oorlogsgenre'
In Bankier van het verzet deinst regisseur Joram Lürsen (54) er niet voor terug een klassieke, rechtschapen held op te voeren. Sterker nog, Walraven van Hall was in het echt nóg slimmer dan in de film. Dan is het nu met de bankiers wel anders gesteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden