'Je wordt gereduceerd tot een broedkip' ONVRUCHTBAAR

Vrouw (42) liet zich door 'geobsedeerde' man overhalen tot reageerbuisbevruchting (IVF)...

Aan de pogingen met IVF een kind te krijgen, gingen twee buitenbaarmoederlijke zwangerschappen vooraf. De eerste was begin jaren negentig. De eileider ontplofte zowat, een vreselijke pijn, maar mijn arts vond het niet alarmerend. Ik heb dus zelf de diagnose moeten stellen, ik had de verschijnselen al eens vaker gezien. Ik ben verpleegkundige.

De artsen gaven me het gevoel: 'Daar heb je weer zo'n eigenwijze verpleegkundige die het beter weet.' Maar de gynaecoloog die ik raadpleegde, schrok: 'Er zit anderhalve liter bloed in de vrije buikholte. Als u niet eigener beweging was gekomen, had u dit niet overleefd.'

Als ik het na zoveel jaar reconstrueer, besef ik dat mijn beroep een valkuil was. Als ik had gekermd van de pijn, was ik eerder geholpen. Ik heb misschien ook wel een te hoge pijngrens gehad. Ik wuifde de buikpijn en mijn ongerustheid weg, je wilt je niet aanstellen, er zijn altijd mensen die méér lijden. Met dat idee ben ik opgegroeid. Als oudste dochter in een groot gezin kreeg je voor een deel de zorg van dat gezin op je schouders, dat wordt je met de paplepel ingegoten. Je moest de verantwoordelijkheid aankunnen, jezelf wegcijferen.

Ik ben door een hel gegaan met het beëindigen van mijn relatie. Het is bij iedereen een tragedie, een niemandsland waarin je terechtkomt, maar bij mij was het een proces van dubbele rouw. Door die absurd sterke wens van mijn ex om kinderen te hebben. Hij werd uit machteloosheid zelfs agressief, maar ik dacht weer voor mezelf: 'Klaag niet.'

Ik heb natuurlijk geweldig veel gedacht over het niet hebben van kinderen. Vroeger kon ik er de tranen van in mijn ogen krijgen, maar dat is achter de rug. Nu komt de pijn alleen nog sporadisch en op momenten terug, en kan ik ermee omgaan. In de sinterklaastijd is het vertederend jonge kinderen te zien, met hun onschuldige geloof. Maar dan besef je ook dat zo veel wordt opgehangen aan het hebben van kinderen. Dat je bijna per definitie zielig bent als je ze niet hebt, en dat je nog zieliger bent als je het met IVF probeert. Alsof kinderen hebben niet evengoed bij het leven hoort als geen kinderen hebben.

Mensen denken dat je alles kunt krijgen, dat je overal recht op hebt. Daarom vind ik het ook zo moeilijk een insteek voor mijn verhaal te vinden. Het is míjn privé-verhaal, het heeft met mijn geschiedenis te maken, met mijn persoonlijke pijn, met het verbeken van díe relatie.

En ik vind verder dat er in zo'n proces dat jezelf in de eerste plaats aangaat, toch ook weinig aandacht is voor mannen. Niemand in hun omgeving zal ooit eens vragen: 'Gossie, gaat het eigenlijk met jou zelf wel goed?' Bij mijn ex lag die kinderwens extreem gevoelig, maar hij kon er eigenlijk met niemand over spreken. Een man doet dat niet, dat is te precair. Die hoort alleen maar heel clean over het krijgen van kinderen te spreken.

Ik ben door de hel gegaan, want er was veel moed voor nodig, vond ik, om uit die relatie te stappen. Ik had ook nog medelijden, ik heb me eigenlijk nog veel te lang verantwoordelijk voor hem gevoeld. Dadelijk zit ie als een zombie in het park, dacht ik. Het is moeilijk onderscheid te maken tussen medelijden en liefde. Hij kwam zelf ook op voor zwakkeren, hij was absoluut geen slecht mens.

Maar hij moest en zou een kind krijgen, daardoor liep het op de klippen. Het is een proces van zo ongeveer tien jaar geweest, meegerekend die zes jaar dat ik die twee buitenbaarmoederlijke zwangerschappen had. Hoewel ik nu prettig verlost ben van die relatie, sta ik nog steeds onder medisch toezicht. Het hele circus komt dus telkens weer boven. Ik ben door die IVF vervroegd in de overgang, de osteoporose die dreigt, zou er ook mee te maken kunnen hebben.

Hij had het kind bij mijn tweede zwangerschap al namen gegeven. En hij werd razend, uit onmacht, toen het weer niet lukte. Ik wilde toen nog niet zien hoe ziek dat was. Hoe stuitend zijn verwijten waren. Hij genoot maatschappelijk aanzien, hij werd geacht, dus zou het wel aan mij liggen. En ik ging akkoord met IVF, om de relatie te redden. In de media wordt IVF ook dikwijls als een grote, roze wolk voorgesteld. Daar wil ik eigenlijk voor waarschuwen.

Het lijkt me toch niet normaal dat je bij adoptie door de hele molen moet, gezinsonderzoeken krijgt, en dat bij IVF niet wordt gekeken hoe de relatie is. Hij wilde uiteindelijk dat ik een vierde, én een vijfde poging deed. Pas toen zei een arts dat het misschien verstandig was toch ook een maatschappelijk werkster te raadplegen. Toevallig was dat een heel goeie. In de gesprekken met haar ging de beerput van de relatie open.

Hij was geobsedeerd door het hebben van kinderen. Misschien moet mijn verhaal daarover gaan, over de drang tot voortplanting die dan sterker is dan alles. Over de dwang die je zelf kunt voelen om kinderen te krijgen, over de druk die op je uitgeoefend wordt. Over de kwetsende uitspraken die je bereid bent te dulden om je relatie te redden. En over het gevoel dat je gereduceerd wordt tot een broedkip. Van het genieten van seks is na gesprekken over zo'n conflict al helemaal geen sprake meer.

Alsof je niet zonder kinderen zou kunnen bestaan. Ik heb het juist als een weldaad ervaren dat je iets kunt zijn voor andermans kinderen, voor wie je als een soort suikertante kunt fungeren. Ik sta te springen en te dansen met de kinderen van mijn zussen en vrienden. Ik ga zeker vijf keer per jaar naar de Efteling, ik denk niet dat veel andere ouders dat kunnen zeggen. Zelf heb ik de vrijheid om lange reizen te kunnen maken, je hebt veel meer tijd voor jezelf.

Je kunt prima leven als je ongewenst kinderloos bent. Je moet je niet zo snel benadeeld voelen. Kijk naar wat je wél hebt. Accepteer wat op je pad komt. Want het is natuurlijk waar: we zijn verwende kinderen. We leven in een samenleving waarin je alles moet hebben. Ik heb er zelf ook aan meegedaan, dat zal ik niet ontkennen. Maar je moet je er ook bij neerleggen dat je niet alles kúnt hebben. Als je gezond bent, ben je al zo rijk. Vergelijk jezelf eens met mensen in het Oostblok, in de Derde Wereld, welk recht heb je dan nog je misdeeld te voelen?

Maar het is nog steeds een heet hangijzer. Alles wordt er bijna aan opgehangen, aan kinderen krijgen, terwijl de onzekerheden voor de vrouw die die kinderen moet voortbrengen, alleen maar groter worden. Ik bedoel, ik heb meegemaakt hoe bij iemand de behoefte aan voortplanting kan doorslaan. Voor iemand die minder referentiekader heeft dan ik, zal dat nog funester zijn. Ikzelf ben niet verbitterd, mijn relatie is door die IVF open komen te liggen, dat was heel ingrijpend, maar ik ben er ook rijker van geworden. Ik heb leren kiezen voor mezelf.

Hans van Wissen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden